Thứ Ba, ngày 26/09/2017 13:12 PM (GMT+7)
Chủ Nhật, ngày 06/08/2017 10:13 AM (GMT+7)

3 chiếc ấn báu “ngọc tỷ truyền quốc” của vua chúa Việt Nam

Các ấn tín của nhà Nguyễn được chia làm hai loại: Loại ấn bằng vàng gọi là "kim bửu tỷ" hay "kim tỷ" và loại ấn bằng ngọc hay còn gọi là "ngọc tỷ”

   

Trong 143 năm tồn tại của mình, nhà Nguyễn cũng như các vương triều trước đó đều coi ấn tín biểu thị cho quyền lực tối cao, là báu vật của quốc gia và tượng trưng cho đế quyền. Triều Nguyễn đã cho làm hơn 100 chiếc ấn báu, có rất nhiều loại ấn tín khác nhau từ hình dáng đến họa tiết, chất liệu… Rất nhiều trong số đó là những ấn tín độc đáo có một không hai.

1. Chiếc ấn báu của vua Thiệu Trị được làm từ một viên ngọc cực quý hiếm

Theo sử sách ghi lại, vào năm Bính Ngọ niên hiệu Thiệu Trị thứ 6 (1846) có người dân trong khi tìm vàng và đá quý ở núi Ngọc, huyện Hòa Điền, vùng đất Quảng Nam đã đào được một viên ngọc cực lớn, ánh sắc rực rỡ vô cùng bèn dâng vua. Thấy đây là viên ngọc quý hiếm, vua Thiệu Trị rất mừng cho là điềm may mắn liền sai quan Hữu tư mang đi mài dũa, chế tác làm thành quả ấn.

 3 chiec an bau “ngoc ty truyen quoc” cua vua chua viet nam hinh anh 1

Ấn ngọc “Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ”. (Ảnh: Internet)

Sau thời gian một năm trời bỏ công sức, trổ hết tài năng, thợ khắc đã chế tác xong chiếc ấn dâng lên, vua Thiệu Trị xem thấy ngọc tỉ cứng rắn, đẹp đẽ, ôn nhuận sáng sủa, trên núm ấn là hình rồng uốn khúc, cao hơn 4 tấc, mặt hình dấu khắc theo hình vuông, kích thước 3,1×3,1cm. Nhà vua cũng quyết định chọn thời điểm đẹp, ngày tốt là ngày 15.3 năm Đinh Mùi (1847), tổ chức việc khắc chữ triện vào Ngọc tỉ đúng theo nghi lễ.

 3 chiec an bau “ngoc ty truyen quoc” cua vua chua viet nam hinh anh 2

(Ảnh: Internet)

Hôm đó vua Thiệu Trị đích thân làm lễ Đại tự, thỉnh mệnh trời đất, kính yết Tổ khảo giúp vận nước lâu dài, và khắc lên mặt ấn ngọc 9 chữ Triện: “Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỉ” (Ngọc Tỷ truyền quốc của nước Đại Nam, nhận mệnh lâu dài từ trời). Nghi lễ xong xuôi, vua lệnh cho các cung giám phụng mang cất giữ cẩn thận ở điện Trung Hòa trong Càn Thành.

Với bảo ấn đó, vua Thiệu Trị cho dùng đóng trên những bản sắc mệnh ban cho các nước chư hầu, những việc ban bố cho thiên hạ và nó được coi trọng bảo vệ như Kim bảo “Nam Việt quốc Nguyễn chúa vĩnh trấn tri bảo” được đúc theo lệnh của chúa của Minh Vương Nguyễn Phúc Chu và truyền lại sử dụng trong thời gian cầm quyền của các chúa Nguyễn sau đó.

2. Ngọc tỷ của vua Khải Định

Ngọc tỷ thứ hai có quai rồng cuộn và hình dáng tương tự ngọc tỷ trên nhưng kích thước lớn hơn. Ấn cao 6cm73, cạnh 6cm6 và dầy 2cm7. Mặt ấn khắc nổi 6 chữ Triện trong khung viền: Khải Định Hoàng đế chi tỷ (Tỷ của Hoàng đế Khải Định).

 3 chiec an bau “ngoc ty truyen quoc” cua vua chua viet nam hinh anh 3

 3 chiec an bau “ngoc ty truyen quoc” cua vua chua viet nam hinh anh 4

(Ảnh: Internet)

Dưới đời vua Khải Định, hiện còn lưu giữ một Bảo ấn Khải Định thần khuê, chạm khắc bằng ngà. Ấn 2 cấp hình bầu dục, khoảng giữa 2 cấp là một băng hồi văn chữ T, bên trong khắc nổi 4 chữ theo kiểu Chân thư: Khải Định thần khuê. Có lẽ Bảo ấn này cũng được dùng như một thủ ấn của nhà vua.

Ngọc tỷ ấn tuy số lượng không nhiều nhưng nội dung đều thể hiện tầm quan trọng của những loại ngọc tỷ gắn với vương quyền như Hoàng đế chí tỷ, Hành tại chi tỷ. Có những ngọc tỷ đặc biệt quan trọng như Đại Nam Thiên tử chi tỷ, Đại Nam Hoàng đế chi tỷ, Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ. Những ngọc tỷ này không chỉ phản ánh quyền lực tối thượng mà còn được sử dụng trong những văn bản quốc gia theo quy định hết sức đặc biệt.

3. Vua Đồng Khánh và chiếc ấn làm từ “thiên thạch”

Để tỏ ý thân thiện hữu hảo với vua Đồng Khánh, chính phủ Pháp một món quà rất đặc biệt. “Đối với một vị con Trời như vua Đồng Khánh, không gì hay hơn là nên tặng vua một bảo vật đến từ trời. Vậy, tôi xin yêu cầu chính phủ xứ ta hãy cố tìm cho ra một thiên thạch, sau đó hãy khắc và tiện nó ra thành một cái ấn qúy”, Stanislas Meunier – nhà địa chất học, khoáng vật học, nhà báo khoa học- đã cố vấn cho Tổng thống Pháp và nhận trọng trách đi tìm báu vật.

 3 chiec an bau “ngoc ty truyen quoc” cua vua chua viet nam hinh anh 5

Chiếc ấn của chính phủ Pháp tặng vua Đồng Khánh và mặt ấn. (Ảnh: Sachxua)

Stanislas Meunier đã phải khắp các nơi để tìm một thiên thạch vừa ý, cuối cùng, tại thành phố Vienne (Áo), ông mới mua được một khối đá đã rơi xuống trái đất vào ngày 30.1.1868 tại Pultusk (Ba Lan). Thiên thạch này không bị nứt nẻ, có dáng đẹp mắt, kích thước thích hợp. Ông mừng quá và mang về giao cho thợ kim hoàn chế tạo. Mặt ấn bằng vàng ròng, có khắc chữ: “Le gouvernement de la République Française à S. M. Dong-Khanh, roi d’Annam” (Chính phủ cộng hoà Pháp tặng vua Đồng Khánh, quốc vương xứ An Nam). Theo sách “Đồng Khánh chính yếu”, món quà này được gửi tới vua Đồng Khánh vào tháng 12 năm Đinh Hợi (1887). Khi nhận được chiếc ấn ngọc được gọi là Kim tinh hắc hỏa, vua đã viết thư cảm ơn chính phủ Pháp sau đó ban hành tờ cáo dụ cho toàn dân được biết.

Theo Cẩm Nhung (Khoevadep)
Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Hai lần lên ngôi, lấy vợ Tây, có đến 4 người con làm vua, Lê Thần...
Càn Long là ông vua nổi tiếng đa tình với hàng trăm bà vợ. Vậy ai...
Không có cuộc chiến nào mà vai trò của lính dù Mỹ trở nên mờ nhạt...