Thứ Hai, ngày 21/08/2017 15:39 PM (GMT+7)

Bón phân cho cây có múi

authorGS -TS Nguyễn Bảo Vệ Ủy viên Hội đồng Khoa học Công ty cổ Phần Phân bón Bình Điền Thứ Năm, ngày 30/03/2017 16:14 PM (GMT+7)

(Dân Việt) Tùy theo hình thức nhân giống và loại cây mà sau khi trồng khoảng 2-4 năm thì cây cho trái. Cây có múi là loại cây có thời gian mang trái từ khi trổ bông đến thu hoạch rất dài, thường từ 7-10 tháng tùy theo thì giống, kỹ thuật canh tác và điều kiện môi trường.

   

1. Đặc điểm sinh nông có liên quan đến bón phân

Tùy theo hình thức nhân giống và loại cây mà sau khi trồng khoảng 2-4 năm thì cây cho trái. Cây có múi là loại cây có thời gian mang trái từ khi trổ bông đến thu hoạch rất dài, thường từ 7-10 tháng tùy theo thì giống, kỹ thuật canh tác và điều kiện môi trường. Do đó, trong bón phân để nuôi trái cần chú ý chia ra nhiều lần bón trong giai đoạn này thì trái mới phát triển tốt và cho năng suất cao được.

 bon phan cho cay co mui hinh anh 1

Loại bông lá (có 50% lá và 50 % hoa) trên cây có múi .

Đặc điểm chung của cây có múi là có sự phân hóa hoa xảy ra khi gặp khô hạn; khi cây được cung cấp nước trở lại sẽ ra hoa. Do đó, ở đồng bằng sông Cửu Long trong điều kiện bình thường thì cây trổ hoa vào đầu mùa mưa sau đợt khô hạn của mùa nắng. Tuy nhiên, hiện nay nông dân đã chủ động xiết nước (tạo khô hạn) để điều khiển cây ra hoa theo ý muốn. Ngay cả trong mùa mưa, để tạo khô hạn cho đất liếp, nông dân đã dùng những tấm cao su đậy liếp ngăn chặn nước mưa và xiết nước để giúp cây phân hóa mầm hoa. Sau đó bón phân và tưới nước để cây ra bông. Vì vậy, phân bón có vai trò quan trọng trong việc để giúp cây trổ bông rộ và nhiều. Ngoài ra bón đúng loại phân trong giai đoạn này sẽ cho ra nhiều bông lá (hình 1), là loại bông giúp hoa dễ đậu trái và cho trái to sau này.

Phẩm chất trái cây có múi bao gồm hình dáng bên ngoài, kích thước trái, cấu trúc vỏ, độ nhẵn, màu sắc vỏ trái và cả chất lượng bên trong. Đặc trưng biểu hiện bằng những yếu tố như lượng dịch trái, tổng số chất hòa tan và độ chua, đây là khâu quyết định để đưa sản phẩm cung ứng cho thị trường tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Những tiêu chuẩn trên được quyết định bởi công thức phân bón hợp lý trong từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

2. Nhu cầu dinh dưỡng của cây có múi

Cây có múi cần hấp thu chất dinh dưỡng quanh năm, nhất là ở thời kỳ nở hoa và khi cây ra đọt non cây cần được cung cấp nhiều dưỡng chất. Vai trò của các dưỡng chất và triệu chứng thiếu biểu hiện như sau:

Chất Đạm: Đạm có vai trò quyết định đến năng suất và phẩm chất trái. Nhiều thí nghiệm đã chứng minh có tương quan nhất định giữa đạm và năng suất. Triệu chứng thiếu đạm điển hình là lá có màu xanh vàng nhạt, chồi không được dài và cành con có triệu chứng chết khô. Cây bị thiếu đạm có trái nhỏ, nhạt màu, vỏ trái nhẵn, mỏng, dai, trái bị chín ép. Mặc dù cây có múi cần nhiều đạm, nhưng cần tránh bón thừa đạm vì có ảnh hưởng xấu đến phẩm chất của trái.

Chất Lân: Lân có tác dụng giúp tán lá phát triển tốt, cải thiện màu sắc lá, tăng số lượng cành mang trái và cải thiện phẩm chất trái. Những cây còn non có bộ rễ phát triển kém cần được bón nhiều phân lân. Cây bị thiếu lân thì tốc độ sinh trưởng giảm, lá mỏng, màu xanh tối, nhỏ hơn bình thường và có thể rụng sớm, những lá già ngả màu hồng; trái có thể rụng nhiều trước khi chín, trái nhỏ rất chua, vỏ dầy, thô và thường rỗng ruột, phẩm chất kém. Cần tránh bón thừa lân, vì lân có thể làm giảm sự hữu dụng của kẽm và đồng trong đất gây ra sự thiếu hụt hai nguyên tố này, đặc biệt là trên đất nhiều cát.

Chất kali:  Cây có múi có nhu cầu kali cao, nhất là khi cây ra trái và trái đang lớn. Cần cung cấp đủ kali để bảo đảm cho trái phát triển tối ưu, đạt năng suất và chất lượng cao, vỏ trái dày thích hợp cho việc vận chuyển xa. Nếu bón không đủ kali thì trái nhỏ, ảnh hưởng đến năng suất. Việc cung cấp kali vào giai đoạn trái trưởng thành còn giúp trái chín nhanh và màu sắc đẹp hơn. Triệu chứng thiếu kali thể hiện lá bị quăn queo, nhỏ, trở nên dai, mất diệp lục, rụng hàng loạt sau khi ra hoa, chồi non bị thui, trái nhỏ. Tránh bón thừa kali vì nó có ảnh hưởng đến sự hấp thu canxi và manhê, thiếu hai nguyên tố này sẽ ảnh hưởng xấu đến phẩm chất trái.

Chất canxi: Trong cây, canxi có tác động như một chất giải độc, trung hòa hoặc kết tủa một vài acid hữu cơ vốn bị tăng do hoạt động trao đổi chất trong cây. Canxi có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh trưởng của rễ và triệu chứng đầu tiên của thiếu canxi là bộ rễ bị hư, lá bị úa vàng, giống như triệu chứng thiếu sắt hay thiếu mănggan. Do đó, sử dụng vôi để bón cho các vườn cây có múi ở đồng bằng sông Cửu Long cần được áp dụng, nhất là trên những chân đất có phèn.

Chất manhê: Triệu chứng đầu tiên biểu hiện là những đốm màu vàng rời rạc ở hai bên gân chính của những lá trưởng thành trong mùa mưa. Những đốm màu vàng này ngày càng lớn và hợp lại với nhau, chỉ còn phần cuống lá còn xanh (phần màu xanh có hình chữ V ngược), và cuối cùng toàn bộ lá có thể bị ngả vàng. Triệu chứng thiếu manhê có thể chỉ xuất hiện trên một cành lớn hoặc một phần cây, trong khi phần cây còn lại vẫn bình thường, không có triệu chứng. Thiếu manhê cây rụng trái nhiều, bộ rễ mọc kém, năng suất thấp.

Chất kẽm: Trong trường hợp thiếu kẽm, lá bị úa vàng kèm theo những sọc xanh không đều đặn dọc theo gân chính và các gân phụ. Cành non có lóng ngắn lại, lá nhỏ, chóp lá nhọn mọc dựng đứng và có chiều hướng chết khô từ ngọn xuống. Trái nhỏ, mất màu, vỏ mềm, không có mùi vị và hình dạng trái không bình thường, năng suất bị giảm. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng việc bón vôi hay lân trong nhiều năm đã gây ra hiện tượng thiếu kẽm. Hiện tượng thiếu kẽm rất phổ biến ở nhiều vùng trồng có múi, có lẽ một phần do rễ cây có múi hút kẽm yếu.

Chất đồng: Ở  trái, triệu chứng thiếu chất Cu thể hiện qua những vết nứt sùi có nhựa màu nâu sẫm và ngả màu đen khi trái chín; trái có hình dạng không đều, ruột trái thường khô, ít nước, chua. Ở trục giữa của múi có nhựa, vỏ trái nứt nẻ và rụng sớm; năng suất giảm nhiều; hiện tượng này xuất hiện ở cam nhiều hơn là ở bưởi và quýt. Ở lá, có biểu hiện là lá có màu lục sẫm ở mép lá. Cành non có hình cong như chữ S, đùn ra nhiều vết nhựa giữa vỏ và gỗ, đôi khi cành bị chết. Những cây thiếu chất Cu thường nhỏ hơn bình thường.

Chất sắt: Thiếu sắt thường thấy ở những cây trong vườn ươm. Bón quá thừa lân và kali cũng gây ra thiếu sắt. Triệu chứng thường thấy là một mạng lưới những gân xanh trên nền màu vàng nhạt của thịt lá, lá mỏng hơn bình thường, trước tiên xuất hiện ở những lá non. Đặc biệt khi bị thiếu nặng, tất cả lá trên cây ngả vàng, đôi khi bị trắng cả lá. Ở giai đoạn này thì chẳng bao lâu lá sẽ bị rụng, cây ít trái, trái nhỏ, cứng.

Chất mănggan: Triệu chứng thiếu mănggan có phần nào giống triệu chứng thiếu manhê và kẽm, nhưng không ảnh hưởng đến kích thước của lá như ở 2 trường hợp trên. Triệu chứng thiếu biểu hiện ở lá non là các gân xanh nổi rõ trên một nền xanh nhạt hơn của thịt lá. Trong trường hợp cây bị thiếu nặng thì lá từ màu xanh nhạt chuyển thành màu xám đến màu đồng nhạt, lá non không còn bóng, bị rụng sớm.

Chất Bo: Hiện tượng thiếu bo thường thấy ở đất chua lẫn đất kiềm, đôi khi xuất hiện sau một thời gian khô hạn kéo dài. Triệu chứng xuất hiện đầu tiên ở các lá non, lá có màu xanh nâu tối, xoắn lại, nhăn nheo, gân lá dầy lên, nứt nẻ, rụng sớm. Thân sùi nhựa và thường bị chết khô từng mảng, cành non có dạng chổi, bị khô. Trái thường nhỏ và cứng, vỏ trái dầy đôi khi bị nứt nẻ và có lớp nhầy.

Chất môlíp-đen: Đốm vàng là đặc điểm của hiện tượng thiếu môlíp-đen ở cây có múi. Giữa gân lá xuất hiện những đốm lớn, tròn hoặc hình trứng màu vàng sáng, sau đó ở mặt dưới lá chỗ đốm vàng hóa nâu và có nhựa, cây bị rụng lá nhiều. Trên trái có những đốm chết khô tương tự như những vết cháy nắng.

3. Cách bón phân

 bon phan cho cay co mui hinh anh 2

Giai đoạn cây còn tơ:  Liều lượng phân bón cho cây có múi còn tơ được trình bày trong bảng 1. Phân NPK Đầu Trâu 20-20-15+TE được chia đều ra làm 4 lần bón, bón theo hình chiếu của tán cây. Phân hữu cơ bón một lần vào đầu mùa mưa, bón theo mép ngoài của mô cùng lúc với bồi mô. Phân đá vôi nung được bón một lần vào đầu mùa mưa, phân được rãi đều trên líp (bảng 1).

Giai đoạn cây cho trái.  Liều lượng phân bón cho cây có múi giai đoạn cây cho trái có năng suất khoảng 40 kg/cây/năm được trình bày trong bảng 2. Khi năng suất trái gia tăng 1 kg/cây/năm thì lượng phân Đầu Trâu phải bón tăng thêm 1%. Phân hữu cơ và phân vôi không thay đổi (bảng 2). 

Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Vườn dổi rộng 2ha của ông Hoàng Thanh Giang (SN 1967) ở xóm La Văn...
Với bản tính nhanh nhạy, ham học hỏi, anh Trương Minh Hùng (ngụ xã...
So với Indonesia, Malaysia, Trung Quốc… tiêu đen, tiêu trắng Việt...