Thứ Sáu, ngày 13/12/2019 17:47 PM (GMT+7)

Cận cảnh: Lão nông người Thái kỳ công làm chiếc chõ đồ xôi bằng gỗ

authorQuốc Định Chủ Nhật, ngày 27/08/2017 13:30 PM (GMT+7)

(Dân Việt) Nghề làm chõ đồ xôi bằng gỗ của ông Lò Văn Pọm, dân tộc Thái, ở bản Nà Viên, xã Chiềng Kheo, huyện Mai Sơn (Sơn La) không chỉ giúp gia đình ông thu tiền trăm mỗi ngày mà góp phần gìn giữ nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực của dân tộc Thái.

   

Từ lâu, chõ đồ xôi là vật dụng không thể thiếu trong mỗi gia đình  người Thái. Người Thái hàng ngày thường ăn xôi nếp bởi điều kiện sống, lao động làm nương rẫy nên họ thường gói xôi lên nương. Gạo nếp nếu được đồ bằng chõ sẽ dẻo, giữ được lâu mà không bị hỏng. Từ văn hóa ăn xôi nếp họ đã sáng tạo ra chõ đồ xôi bằng gỗ để phục vụ nhu cầu cuộc sống hàng ngày.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 1

Chõ đồ xôi được đặt lên trên ninh đồng khi nấu xôi

Chõ đồ xôi là một đoạn gỗ rỗng ruột, được gắn khít với chiếc ninh (nồi chứa nước bên dưới để tạo hơi nước làm chín cơm, như nồi đồng đun nước của bà con dưới xuôi).

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 2

Chiếc chõ đồ xôi do đôi bàn tay ông Pọm làm ra

Hạt gạo được hấp hơi nước trong chõ đồ xôi, cơm chín rất đều, hạt cơm trắng, giữ nguyên được mùi vị của đặc trưng của lúa nếp nên ăn ngon hơn và để được lâu hơn so với xôi đồ chõ nhôm, chõ inox

Thời gian, việc làm chõ đồ xôi bằng gỗ dần bị mai một. Nhiều người đã lựa chọn mua chõ bằng nhôm, inox vì giá rẻ và thuận tiện hơn.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 3

Ông Pọm lên rừng chọn cây gỗ để làm chõ đồ xôi

Tuy nhiên hơn 30 năm nay, ông Lò Văn Pọm, vẫn luôn gắn bó với nghề làm chõ đồ xôi. Qua bàn tay ông những khúc gỗ được dùi mài, gọt đẽo thành những chiếc chõ bóng nhẵn, đẹp mắt. Vào thăm căn nhà gỗ của vợ chồng ông Pọm thấy đầy ắp những chiếc chõ đồ xôi đủ hình dáng, to, nhỏ khác nhau, do chính bàn tay vợ, chồng ông làm ra.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 4

Cây gỗ được chặt ra thành từng khúc

Trao đổi với phóng viên Báo NTNN/Dân Việt, ông Pọm, cho biết: Gạo nếp được đồ trong chõ làm bằng gỗ, hương thơm của gạo không những giữ được lâu mà còn tăng thêm độ ngon của xôi, khác hẳn với gạo nấu trong chõ đõ xôi làm bằng nhôm hay inox. Vì thế, bay giờ nhiều người đã quay lại sử dụng chõ gỗ truyền thống.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 5

Khúc gỗ để làm chõ đồ xôi được tước vỏ 

Cũng theo ông Pọm, làm chõ đồ xôi rất cầu kỳ. Người làm phải kiên trì, có hai khâu quan trọng nhất: Khâu lựa chọn gỗ thì phải lên rừng chọn những cây gỗ tròn, kích thước vừa phải, không quá to hoặc quá nhỏ, loại gỗ có tính lành nếu không sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng. Khâu đục khuôn phải thận trọng từng bước, giữ cho khuôn không bị vỡ, kích thước miệng khuôn rộng 15 – 20 cm, đáy khuôn cố định khỏang 9 – 10 cm cho vừa với miệng “ninh đồng”.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 6

Ông Pọm dùng dìu đục khúc gỗ để chế tác chõ đồ xôi

Dụng cụ làm chõ thường là dao, rìu, đục, cưa… Tất cả các bước đòi hỏi người làm kiên trì, khéo léo. Nếu chõ đồ xôi làm không tốt thì xôi chín không đều, hương thơm của xôi mất đi.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 7

Chõ đồ xôi sau khi được làm hoàn thiện

Mỗi ngày ông Pọm làm được 1 đến 3 chiếc chõ và bày bán ngay trước cửa nhà bên quốc lộ 4G – đường Sơn La – Sông Mã. Giá bán tùy theo kích thước, loại nhỏ có giá 150.000 đồng, loại to giá 200.000 đồng đến 300.000 đồng. Trung bình mỗi ngày gia đình ông bán được từ 1 đến 2 chiếc.

 can canh: lao nong nguoi thai ky cong lam chiec cho do xoi bang go hinh anh 8

Vợ vủa ông Pọm luôn túc trực bên đường để bán chõ đồ xôi cho khách qua đường

Ông Pom tâm sự: Tuy làm chõ đồ xôi cầu kỳ, vất vả nhưng tôi đã quen. Vả lại, ngày càng có nhiều người tìm đến mua, cũng bán được tiền, có thêm thu nhập trang trải được cuộc sống gia đình nên tôi sẽ còn làm nghề. Nếu ai có tâm muốn học nghề tôi sẽ dạy những cách làm hay nhất, tốt nhất.

Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Bắt đầu từ tháng 8 đến tháng 10 (âm lịch) hàng năm, bà con dân tộc...
Mặc dù chỉ mới bắt tay vào trồng vụ dưa vàng đầu tiên nhưng vườn...
Giá heo hơi hôm nay 13/12 tiếp tục tăng ở nhiều địa phương sau khi...