Thứ Ba, ngày 06/12/2016 08:33 AM (GMT+7)

Người Tày ở Mường Bo dựng nhà như ý

authorHương Huyền Thứ Sáu, ngày 24/04/2015 19:00 PM (GMT+7)
Sự kiện: Kiến trúc Việt

(Dân Việt) Theo quan niệm truyền thống tự ngàn xưa của đồng bào Tày ở xã Mường Bo (huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai) thì mỗi đời người chỉ nên dựng 1 ngôi nhà và ngôi nhà ấy sẽ giữ bản mệnh của chủ gia đình.

   

Đầu tiên là họ chọn tuổi, lựa năm để quyết việc xây nhà. Những độ tuổi kiêng kỵ của việc làm nhà đối với chủ gia đình là 33, 44, 49, 53. Sau đó là lựa địa thế đặt nhà phải là nơi tương đối bằng phẳng, đất chắc không sụt lở, đặc biệt là phải ở gần con suối, có nguồn nước tiện sinh hoạt và cung cấp nguồn thực phẩm. Rồi phải nhờ thầy mo uy tín cắm hướng thì mới được.

Một trong những thủ tục rất quan trọng của quá trình chuẩn bị làm nhà là khâu chọn gỗ. Theo kinh nghiệm thì 4 cột cái của ngôi nhà là 4 cột trụ của gia đình, nên phải chọn gỗ thật kỹ lưỡng. Cây bị sâu mọt không lấy vì dễ bị hỏng, cây cụt ngọn không chọn vì làm ăn không phát tài, cây bị nghiêng nhà sẽ bị đổ; cây có mấu, chạc không lấy vì khó xẻ, ẩn chứa những điềm dữ; không chặt cây có dây leo quấn quanh thân...

 nguoi tay o muong bo dung nha nhu y hinh anh 1
 Một ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày ở Mường Bo. (ảnh H.H)

Khi vật liệu đã ngâm xong, bước tiếp theo không kém phần quan trọng là cuốc móng nhà. Theo giờ, ngày, tháng, năm tốt đã nhờ thầy mo chọn, chủ nhà đặt mâm lễ gồm: Một con gà, 4 bát xôi trắng, 4 chén rượu, vàng hương để cúng thần thổ công, thổ địa. Người bổ nhát cuốc đầu tiên lấy giờ tốt có thể là chủ nhà hoặc một người khác - người này phải tốt tính, khoẻ mạnh, tính vui vẻ, hoà thuận với mọi người, biết làm ăn kinh tế, nhiều con đông cháu...

Nhà của người Tày ở Mường Bo thường chỉ làm nhà cột kê không dùng cột chôn. Họ kê cột trên những tảng đá để chống ẩm và tránh mối mọt. Cấu trúc khung nhà gồm có cột, xà, kèo, phang. Thanh đòn nóc là tượng trưng cho chủ nhà, nhà có nóc tức là nhà có cha cai quản và nuôi dạy con cái nên người, được coi là nhà có phúc đức, người ngoài sẽ trọng nể. Do đó, phải chọn người tốt bụng, gia đình khấm khá, con cháu đông đủ hoà thuận để nhờ họ đặt thanh đòn nóc. Sau khâu đặt thanh đòn nóc thì chủ nhà mới có thể thở phào nhẹ nhõm vì đã gần hoàn thành ngôi nhà như ý...
Xem bình luận