Thứ Hai, ngày 18/12/2017 04:49 AM (GMT+7)
Thứ Năm, ngày 22/05/2014 08:00 AM (GMT+7)

Nón làng Chuông nhọc nhằn nhưng thanh nhã

Sự kiện: Làng nghề

Nón làng Chuông (xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng cả trong và ngoài nước như một nét đẹp văn hóa, của mảnh đất trăm nghề xứ Ðoài.

   
Với việc mới đây được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) công nhận nhãn hiệu tập thể "Nón Chuông", uy tín của nón làng Chuông thêm một lần được khẳng định, đồng thời, mở ra những cơ hội mới trong việc bảo tồn, phát triển nghề nón.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 1

Vào những ngày chợ phiên (các ngày 4, 10, 14, 20, 24, 30 hằng tháng), vừa bước chân đến gần khu vực đình làng Chuông, du khách đã thấy một mầu trắng lấp lóa của nón. Cả phiên chợ hàng trăm người bán, hàng nghìn người mua, nhưng chỉ có một sản phẩm duy nhất là nón và các nguyên liệu làm nón. Làng Chuông được xem là làng làm nón lâu đời nhất ở miền bắc.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 2

Tương truyền, nghề làm nón tại đây có đến 500 năm. Xưa kia, làng Chuông sản xuất nhiều loại nón như nón ba tầm cho các cô gái, nón nhô, nón long, nón dấu, nón chóp... cho cánh mày râu. Ngày nay, sản phẩm chủ yếu là nón lá, người làng Chuông thường gọi là nón Xuân Kiều hay nón Ba Ðồn.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 3

Ðể có được chiếc nón đẹp và bền phải trải qua rất nhiều công đoạn. Ðầu tiên là việc chọn lá. Lá nón được lấy từ một loại cây họ nhà cọ ở vùng núi Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An. Người ta phải lựa loại lá mầu sáng và xanh đều thì nón mới đẹp.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 4

Lá khi được mua về sẽ được vò trong cát để lá mềm rồi mới đem phơi khoảng hai, ba nắng cho đến khi mầu xanh của lá chuyển thành mầu bạc trắng. Sau đó sấy thêm bằng bếp củi, bếp đun lửa nhỏ để lá khô dần mà không bị giòn, không bị nát.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 5

Vòng nón làm bằng cật nứa được vót nhỏ và tròn, đặc biệt là phải thật đều khi nối với nhau thì nuột nà, trơn tru, tuyệt đối không được lẹm, vênh. Nón làng Chuông có 16 vòng, khuôn tám gọng. Người thợ xếp các vòng nón có kích cỡ khác nhau vào khung gỗ từ chóp nón trở xuống theo thứ tự từ bé đến lớn, tức giai đoạn "vức vòng".
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 6

Sau khi đã chuẩn bị nguyên liệu, người thợ bắt đầu vào những công đoạn chính là "quai nón" và khâu nón. Người thợ khéo léo xếp lần lượt từng chiếc lá nón đã chọn sẵn lên khung nón, một lớp mo tre ở giữa hai lớp lá rồi bắt đầu khâu.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 7

Theo chị Tạ Thu Hương - nghệ nhân của làng Chuông, khâu nón là công đoạn khó nhất. Người thợ giỏi khâu nón phải bảo đảm không làm nát lá, không bị lộ chân kim, đường kim mũi chỉ phải đều tăm tắp, khăng khít chặt chẽ, khi soi lên không thấy kẽ hở. Chiếc nón hoàn tất khi kết thúc công đoạn làm nôi, tức phần buộc quai nón, tùy nón mà nôi pha mầu, phối mầu. Ðể tránh thấm nước, người thợ sẽ phết phía ngoài lớp dầu thông mỏng.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 8

Cũng như nhiều làng nghề khác, nghề nón ở xã Phương Trung cũng trải qua không ít thăng trầm. Thời gian gần đây, nhu cầu sử dụng nón của người dân ngày một giảm, khiến nhiều hộ gia đình gặp khó khăn. Tuy nhiên, nhiều hộ gia đình ở Phương Trung đã tìm hướng đi mới, tập trung vào làm hàng phục vụ du lịch, xuất khẩu. Nhiều mẫu mã nón mới, với đủ các kích cỡ khác nhau, ngoài phục vụ cho nhu cầu sử dụng như truyền thống, còn có các loại để làm đồ lưu niệm, trang trí...
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 9

Ðiển hình trong đó phải kể đến nón lụa - được làm kết hợp với một "đặc sản" khác của xứ Ðoài là lụa Hà Ðông. Nhờ đó, nghề làm nón dần được khôi phục và có bước phát triển vững vàng. Nếu như trước đây, người làng Chuông chủ yếu làm nón dân dụng, giá thấp thì nay có những chiếc nón chất lượng cao, mẫu mã đẹp có giá từ 120 nghìn đến 150 nghìn đồng/chiếc.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 10

Ðặc biệt, nhiều công đoạn làm nón có thể tận dụng lao động dôi dư, với sự tham gia của người già, trẻ em. Hiện tại, mỗi năm xã Phương Trung cung cấp khoảng ba triệu chiếc nón, chủ yếu làm hàng lưu niệm phục vụ khách du lịch. Toàn xã có khoảng 2.700 hộ gia đình tham gia làm nón.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 11

Mặc dù vậy, nghề làm nón cũng có những cái khó nhất định. Ngoại trừ thợ lành nghề có thu nhập khá, thu nhập bình quân của người thợ bình thường chỉ từ 1,5 triệu đến 2 triệu đồng/tháng. Vì vậy, nhiều bạn trẻ không mặn mà với nghề truyền thống.

Nón làng Chuông có truyền thống lâu đời nên UBND huyện Thanh Oai đã có chủ trương xây dựng thương hiệu cho làng nghề xã Phương Trung. Tháng 11-2012, Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã chính thức công nhận nhãn hiệu tập thể "Nón Chuông" cho nghề làm nón tại xã Phương Trung.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 12

Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới cho nón làng Chuông. Trong Quy hoạch phát triển du lịch Thủ đô đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, thành phố Hà Nội cũng xác định du lịch làng nghề là một hướng đi chính.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 13

Những năm gần đây, địa danh nón làng Chuông đã xuất hiện trong một số tua du lịch làng nghề. Vì vậy, việc công nhận nhãn hiệu tập thể còn tạo cơ hội tốt để quảng bá nghề làm nón ở Phương Trung, mở rộng thị trường, đặc biệt trong phát triển du lịch. Hiện tại, xã Phương Trung đã quy hoạch và đang chờ cấp thẩm quyền phê duyệt dự án gần 20 ha để phát triển nghề làm nón.
 non lang chuong nhoc nhan nhung thanh nha hinh anh 14
Chợ nón làng Chuông. Ảnh: THĂNG LONG

Với những định hướng này, hy vọng nghề làm nón sẽ phát triển mạnh mẽ hơn, qua đó, thu nhập của người làm nghề được nâng cao, góp phần tích cực vào xây dựng nông thôn mới.
Theo Nhân Dân (Theo Nhân Dân)
Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Hồi nhỏ, những chiều sau giờ học, về tới nhà là tôi nhanh chóng đặt...