Thứ Tư, ngày 07/12/2016 01:42 AM (GMT+7)
Thứ Hai, ngày 13/04/2015 10:31 AM (GMT+7)

"Chơi" cổ vật Việt: Coi chừng ôm vào đồ rởm

Theo Luật Di sản văn hoá, hơn mười năm qua thị trường cổ vật Việt Nam được công khai hoạt động. Cổ vật được chính thức nhìn nhận dưới góc độ một loại tài sản, hàng hoá đặc biệt không chỉ có giá trị về lịch sử, văn hoá, khoa học mà còn có khả năng đem lại lợi ích kinh tế cho các chủ sở hữu. Dẫu vậy trên thực tế Việt Nam vẫn chưa có tổ chức giám định cổ vật ở thị trường này,  nên vẫn còn nhiều cái khó trong việc xác định rõ nguồn gốc các cổ vật. 

   

 "choi" co vat viet: coi chung om vao do rom hinh anh 1

Các món đồ cổ được bày bán tại chợ đồ cũ Quảng An (Hà Nội) đều không chứng minh được nguồn gốc. Ảnh: Hoàng Minh

Vàng thau lẫn lộn

Theo các chuyên gia cổ vật hiện nay tại Việt Nam có 4 nguồn chính cung cấp hàng cho thị trường. Nguồn thứ nhất là những cổ vật được giữ lại trong các gia đình theo kiểu "cha truyền con nối”.

Nguồn thứ hai phổ biến hơn là những cổ vật do người dân vô tình phát hiện ra trong lúc đào móng nhà, thi công các công trình xây dựng, phá đá làm đường, rà phế liệu kim loại. Nguồn thứ ba là cổ vật do những tay chuyên đào bới mộ cổ, nền móng của các phế tích, hoặc trục vớt lén lút từ những tàu cổ chìm đắm. Nguồn cung thứ tư, mặc dù số lượng ít hơn và chủ yếu được bán sang nước ngoài là cổ vật đánh cắp từ các bộ sưu tập cá nhân hoặc các bảo tàng.

Trong khi nguồn cổ vật trôi nổi không phải là ít thì thị trường cổ vật hiện tại vẫn vận hành theo kiểu tự phát là chính. Trong khi việc chuyên nghiệp hóa một thị trường cổ vật vẫn là giấc mơ xa vời, thì việc mua bán các tài sản văn hoá có nguồn gốc bất hợp pháp lại ngày càng gia tăng.

Những người chúng tôi đã gặp trong giới sưu tầm đồ cổ (họ không muốn nêu tên) cho hay, gần đây các cổ vật có xuất xứ khảo cổ học được đưa vào lưu thông vừa nhiều về số lượng vừa đa dạng về chủng loại. Bao gồm cả những bảo vật quốc gia như trống đồng, thạp đồng, những cổ vật vốn thuộc về di tích như sắc phong, tượng, lư hương, đỉnh đồng, thanh kiếm, áo thành hoàng… cũng vẫn được trao đổi, mua bán.

Đáng nói hơn, các chi tiết kiến trúc tưởng không thể tách rời di tích, là một phần khăng khít của di tích như bức phù điêu nổi, các mảng trang trí kiến trúc trên các đầu dư, bức cốn, kẻ chuyền, các linh vật gắn trên mái và nóc đình chùa… khi cần cũng có thể mua được trên thị trường đồ cổ.

Vậy thực hư về điều này thế nào, mua cổ vật trong di tích có dễ thế không? Ông Bằng Giang, Tổng thư ký Hội cổ vật Thăng Long cho biết: Với  các đồ cổ có xuất xứ từ đền, chùa, di tích lịch sử văn hóa, hiện việc bày bán công khai ở các chợ đồ cũ thường không nhiều, mà đa phần là đồ mỹ nghệ. Nhưng không phải là không có. Theo ông Bằng Giang, xuất xứ của các món đồ này do các đền chùa áp dụng việc đổi công cho anh em thợ sửa chữa bằng cách đổi tượng cũ lấy tượng mới.

Ngoài ra, cũng có một số nguồn phi pháp…Bên cạnh đó, thị trường cổ vật hiện nay còn khá lộn xộn bởi sự xuất hiện ngày càng nhiều các đồ giả cổ, đồ nhái được sản xuất ở trong nước (Hà Nội, Nam Định, Huế, Đà Nẵng) và nhập về từ nước ngoài (Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc). Các đồ cổ được làm mới nhằm đánh lừa cơ quan kiểm tra nhà nước bằng cách đánh bóng, làm vệ sinh sạch sẽ, vá víu những chỗ bể.

Còn đồ mới thì lại giả làm đồ cổ để đánh lừa khách hàng thông qua mánh khoé: ngâm xác trà cho đồ gốm, ngâm axit cho đồ đồng, bôi hắc ín, đất cát cho đồ đá, ngâm nước, bỏ vào tổ mối, phơi nắng mưa hàng tháng trời cho đồ gỗ… Công phu hơn, họ còn lấy mẫu trong catalogue rồi mang sang tận Trung Quốc, Thái Lan đặt hàng, khi làm xong lấy bản vẽ mang về, hàng chỉ chọn một đến hai cái đẹp nhất, huỷ bỏ tất cả những cái còn lại, tạo thành vật độc nhất vô nhị, kích thích mốt sưu tầm những món độc bản của các nhà sưu tập…. 

Trao đổi với PV, TS. Phạm Quốc Quân, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia cho biết: "Việc phân biệt giữa những di vật thật và những đồ vật phục chế, giả cổ thực sự khó khăn. Ví dụ một trường hợp tại TP.HCM, có một gia đình đã bỏ hàng tỉ đồng vào việc sưu tập cổ vật. Khi tôi đến xem, phát hiện 99% số cổ vật mà gia đình này đang trưng bày là đồ giả. 1% còn lại là đồ cổ thật nhưng giá trị về lịch sử và kinh tế không đáng là bao”. 
Gắn mác chợ đồ cũ…

Tại Hà Nội, giới tầm cổ vật vẫn thường tìm đến các chợ đồ cũ, cổ vật ở  Bảo tàng Hà Nội, đường Nghi Tàm, Hoàng Hoa Thám… Việc mua và bán ở đây hầu hết phần nhiều dựa vào "niềm tin” giữa người bán và người mua. Vậy ai chịu trách nhiệm giám định, quản lý cổ vật ở những chợ đồ cũ đang hoạt động?

Ông Bằng Giang, đồng thời cũng thành viên BTC chợ đồ cũ tại Bảo tàng Hà Nội cho biết:  "Chợ đồ cũ tổ chức tại Bảo tàng Hà Nội không phải chợ đồ cổ, mà có cả đồ cũ, đồ mỹ nghệ…Việc có những cửa hàng chuyên về đồ cổ tại đây là rất ít. Cũng có những cửa hàng bán tới 80, 90% là đồ cổ những vẫn có một vài sản phẩm không phải đồ cổ. Thực ra việc thẩm định đồ cổ, cổ vật đòi hỏi rất bài bản và qua nhiều công đoạn.  Do đó chúng tôi cũng không đặt ra qui chế để giám định đồ cổ tại chợ này”.

Vậy thì tổ chức nào đủ sức thẩm định cổ vật trên thị trường hiện nay? Các thành viên của Hội cổ vật Thăng Long cho hay,  để đánh giá những món đồ giá trị những người sưu tầm tại Hà Nội cũng chỉ có công ty Dấu xưa đủ chức năng giám định. Theo đó, ở đây sẽ có một hội đồng chuyên gia từ 5 đến 7 người. Thế nhưng việc giám định sẽ không tổ chức riêng cho một món đồ, bởi kinh phí một buổi giám định riêng cho một cổ vật là tương đối cao. Các chuyên gia thường phải gom nhiều cổ vật rồi mới có thể tổ chức giám định một lần. 

Hiện nay thị trường cổ vật Việt Nam cũng chưa có một công ty đấu giá cổ vật nào được thành lập, việc định giá cổ vật cũng còn gặp nhiều vướng mắc. Theo chuyên gia nghiên cứu cổ vật Nguyễn Tuấn Lâm, Trung tâm Bảo tồn giá trị văn hóa biển: "Trước hết phải có một định nghĩa đầy đủ, chi tiết đâu là báu vật quốc gia, đâu là cổ vật loại một, cổ vật loại hai... để dễ dàng trong quản lý và định giá. Thứ hai là phải tổ chức được những phiên đấu giá công khai cổ vật thì những hiện vật lấy cắp hay cổ vật giả mới không xuất hiện trên thị trường. Thị trường minh bạch cho các cổ vật vừa giúp Nhà nước thu được thuế, vừa giảm được tình trạng cổ vật "rởm” như hiện nay”.

Theo (Theo Báo Đại Đoàn Kết)
Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Sau khi rời nhà đi làm, một cô gái Huế xinh đẹp mất tích bí ẩn, gần...
Nếu hút 1,2 triệu khối bùn, các nhà khảo sát đưa ra số tiền từ...
Đề cập đến kết luận vụ Trịnh Xuân Thanh và ông Vũ Huy Hoàng, Tổng...