Thứ Ba, ngày 22/10/2019 08:08 AM (GMT+7)

Kỳ lạ loài cây hễ chặt vào là chảy rượu ra

authorLê Kiến Thứ Ba, ngày 05/02/2019 14:56 PM (GMT+7)

(Dân Việt) Những ngày Tết Kỷ Hợi này, ở xã Đắk Pling (huyện Kông Chro, Gia Lai), hầu như nhà nào cũng có rượu lấy từ thân cây đóak, một loại rượu rất thơm ngon và uống không đau đầu. Đây là loại cây rất đặc biệt, hễ chặt vào là rượu từ thân cây chảy ra, có cây lấy được 30 lít rượu mỗi ngày.

   

Cây rừng chảy ra rượu

Tháng giêng – mùa giáp hạt đến gần, bà con người đồng bào dân tộc Bana ở huyện Kông Chro bắt đầu thảnh thơi, nghĩ đến việc vào rừng lấy rượu từ cây đóak. Đây là thời điểm chín muồi để lấy rượu, bởi cây đóak bắt đầu trổ bông, kết trái nên sẽ cho lượng rượu dồi dào, thơm nồng hơn.

                         ky la loai cay he chat vao la chay ruou ra hinh anh 1

Rượu đặc sản ở huyện Kông Chro được lây trực tiếp từ cây đóak.

Già làng Đinh Êl (làng Tơ Bưng, xã Đắk Pling, huyeem Kông Chro) cho biết: “Không ai biết cây đóak được bà con lấy nước làm rượu từ lúc nào, chỉ biết ông bà đời này sang đời khác luôn biết cách vào rừng tìm cây đóak lấy rượu. Bình thường, nước lấy từ cây đóak được dùng ngay tại chỗ thay cho nước giải khát, giúp con người thỏa mái, khỏe mạnh. Nếu ngâm nước cây đóak với vỏ cây men rừng thì nước sẽ thành rượu uống trong sinh hoạt gia đình, làng xóm hay dùng trong các dịp lễ tết”.

Để lấy được rượu đóak, thanh niên trong làng phải đeo dao, mang bình nước đi sâu vào trong rừng vài cây số và phải mất ít nhất nửa ngày mới có rượu mang về. Hiện nay quanh làng vẫn còn nhiều cây đóak được người dân bảo vệ, lấy rượu uống nhưng chất lượng và sản lượng lấy được không bằng những cây sống tự nhiên trong rừng xanh. Ở trong rừng, cây  đóak nếu được người nào đến trước phát hiện, đánh dấu “làm tài sản riêng” thì sẽ không xảy ra chuyện tranh giành cây rượu.

Cây đóak có vẻ ngoài nhìn rất giống với cây đùng đình nhưng lớn hơn gấp nhiều lần, những cây trưởng thành có thể cao hơn 20m. Từ gốc cây lên đến ngọn có nhiều bẹ lá chĩa ra xung quanh. Cây đóak nở hoa thành buồng như buồng cau, có những buồng rất to, dài hơn 2m.

Để lấy được rượu đóak cũng tốn không ít công phu. Đầu tiên là dùng cây le kết thành thang dài trèo lên ngọn, sau đó lấy dây mây buộc các thanh le với những bẹ lá tạo thành thế vững chắc như ngôi nhà trên cây để thuận tiện treo bình lấy nước an toàn. Vị trí lấy nước rượu tốt nhất chính là nơi cuống của buồng quả đóak. Người lấy rượu sẽ cắt bỏ buồng quả, cắm vào đó một chiếc vòi bằng lồ ô dẫn nước thẳng vào bình. Cách làm này sẽ lấy được rượu nhiều, chất lượng nước tốt nhất. Mặt khác, việc làm này sẽ hạn chế cây bị nhiễm khuẩn gây bệnh, tốt hơn cách khoét thẳng vào thân để lấy nước.

 Báu vật của làng

Anh Đinh Lêu (làng Tơ Bưng) là một trong những người có thâm niên săn “cây rượu của Yàng”. Năm nay anh 39 tuổi nhưng đã có hơn 24 năm kinh nghiệm vào rừng lấy rượu đóak. Anh kể: “Hồi nhỏ hay theo bố lên rẫy, lên rừng nên học được cách lấy rượu từ đó. Rượu đóak có thể lấy quanh năm, nhưng tốt nhất lấy vào mùa cây đóak có quả, từ tháng 3 đến tháng 7, chọn cây lấy rượu phải là cây đã ra hoa. Nếu cây còn nhỏ mà lấy thì rượu không ngon, cây không lớn nổi, mỗi cây to có thể lấy 30 lít/ngày. Việc trèo lên cao lấy rượu phải hết sức cẩn thận, nếu không may ngã xuống thì rất nguy hiểm. Người dân chủ yếu lấy rượu đóak cho gia đình dùng, nếu nhiều quá mới mang đi bán. Uống rượu đóak còn sướng hơn cả uống bia”.

                        ky la loai cay he chat vao la chay ruou ra hinh anh 2

Lấy được rượu đóak cũng lắm công phu.

Cùng ngồi uống rượu đóak, già làng Đinh Êl vui vẻ nói: “Rượu đóak thơm nồng, vị không gắt như rượu gạo nên uống không có mồi cũng thơm ngon. Khi có khách quý hoặc trong các dịp lễ của làng mới làm heo, làm gà. Rượu này uống không đau đầu nên đàn ông, phụ nữ đều dùng được. Lúc mới lấy từ cây ra thì nước trong vắt, uống vào có vị ngọt, mát như nước dừa. Sau khi bỏ men lá (một loại cây giúp lên men tự nhiên ở trong rừng chỉ người Bana mới biết - PV) vào thì nước chuyển sang màu trắng đục như nước vo gạo, có vị cay nồng của rượu, thơm ngọt. Bình thường, rượu đóak chỉ dùng trong khoảng 2 - 3 ngày sau khi lấy về, nếu để lâu sẽ mất mùi vị, uống không ngon nữa. Còn nếu để tủ lạnh có thể dùng được một tuần”.  

Tôi thử nhấm nháp ly rượu đóak, lúc đưa lên mũi có mùi thơm nhẹ, uống vào có vị cay nồng, ngọt khá giống với rượu trái cây đã lên men... Thế mới thấy người Bana nơi đây quả là thiên nhiên đất mẹ ưu ái, ban cho “tiên tửu” không cần nấu cũng thành rượu. Trong đời sống thường ngày, nhất là những dịp lễ, có việc lớn của làng thì rượu đóak là một thức uống không thể thiếu đối với người Bana nơi đây. Chính vì thế, cây đóak rất được người dân nâng niu bảo vệ như “báu vật” của làng.

                        ky la loai cay he chat vao la chay ruou ra hinh anh 3

Rượu đóak được dùng trong sinh hoạt thường ngày, các ngày lễ hoặc tiếp khách phương xa.

Nói về rượu đóak, ông Đinh Văn Cư – Phó Bí thư Đảng ủy xã Đắk Pling chia sẻ: “Rượu Đoák có từ xa xưa rồi, được lấy hoàn toàn tự nhiên, không có men công nghiệp nên uống không đau đầu như uống bia rượu. Lúc tôi 16 tuổi đã theo bố lên rừng, đến 20 tuổi đã biết lấy rượu thành thục. Thường bà con buổi sáng đi làm rẫy, lên rừng hứng nước đóak, đến chiều thì mang về làng, uống sum họp gia đình trong buổi tối. Đặc biệt, rượu này có tác dụng giúp người mệt mỏi uống vào có cảm giác sảng khoái, vui vẻ, nhất là sau một ngày lao động nặng nhọc. Rượu thường dùng trong gia đình, các lễ cúng nhỏ. Trong ngày lễ lớn và đám cưới có nhưng hơi ít, vì lượng rượu không đủ cho cả làng uống. Hiện nay huyện Krông Chro chỉ có 3 xã gồm Sró, Đắk Cơ Ning và Đắk Pling có cây rượu đóak, đây là đặc sản địa phương hay dùng tiếp khách phương xa”.

Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Nhiều người có mặt tại Nhà Tang lễ Quốc gia (số 5 Lê Thánh Tông)...
Trước khi kết hôn, cặp đôi cô dâu 41 tuổi, chủ rể 20 tuổi đã chịu...
"Đồng chí Lê Hải An là nhà giáo, nhà khoa học, nhà lãnh đạo, nhà...