Thứ Hai, ngày 05/12/2016 22:58 PM (GMT+7)

Dấu chấm câu trong lịch sử văn học hình thành như thế nào?

authorMinh Khánh (lược dịch BBC) Thứ Tư, ngày 09/09/2015 12:35 PM (GMT+7)

(Dân Việt) Sự xuất hiện của các chấm câu trong câu tường thuật (câu kể) trên văn bản trông vô cùng quen thuộc, nhưng nó lại vô cùng gắn bó với lịch sử phát triển của văn học.

   

Dấu chấm câu: dấu phẩy, dấu hai chấm, dấu chấm phẩy, dấu chấm hỏi, dấu gạch ngang và dấu chấm than… là những hình thức dấu câu dùng để kết thúc câu tường thuật trong văn bản khá quen thuộc. Những dấu câu này là bộ phận không tách rời của văn bản, chỉ ra cấu trúc ngữ pháp và giúp cho người đọc có thể chuyển chữ thành lời nói hay hình ảnh trong đầu.

Nếu không có các dấu câu, người đọc có thể không hiểu rõ dụng ý của tác giả. Nhìn vào lịch sử phát triển của văn học, có thể thấy dấu chấm câu đã được các nhà văn sử dụng có mục đích từ cách đây cả hàng ngàn năm.

 dau cham cau trong lich su van hoc hinh thanh nhu the nao? hinh anh 1

Vào thời kỳ Ai Cập thuộc Hy Lạp, các văn bản nói phát triển hơn văn bản viết.

Dấu chấm câu đã có cuộc cách mạng làm thay đổi suy nghĩ của nhiều người từ cách đây hàng thế kỷ, bởi vào đầu thời Hy Lạp và La Mã, lời nói có sức thuyết phục và quan trọng hơn so với ngôn ngữ viết.

Trong thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, tại thành phố Alexandria thời kỳ Ai Cập thuộc Hy Lạp, có một thư viện tên là Aristophanes có rất nhiều đầu sách, nhưng đa số là những sách do người Hy Lạp viết, văn bản của họ không có bất kỳ sự phân biệt nào giữa chữ thường và chữ hoa. Điều đó khiến người đọc phải vất vả khám phá mỗi từ và tìm hiểu xem câu kết thúc và bắt đầu tiếp theo từ chỗ nào.

Tuy nhiên, vào thời đó, việc thiếu các dấu chấm câu và để các khoảng trống vô nghĩa không được coi là một vấn đề. Các bài phát biểu hùng hồn và thuyết phục được coi là quan trọng hơn so với ngôn ngữ viết.

 dau cham cau trong lich su van hoc hinh thanh nhu the nao? hinh anh 2

Những người La Mã cuối cùng đã từ bỏ hệ thống chấm câu của Aristophanes không chút đắn đo.

Sự xuất hiện nổi bật của các dấu câu trong các tác phẩm văn học bắt đầu bằng sáng tạo đột phá của nhà soạn kịch Aristophanes, người thành Byzantium, một quản thủ thư viện của thành Alexanria vào khoảng năm 200 TCN, ông là người đầu tiên dùng dấu chấm câu để làm mạch lạc các văn bản. Bằng cách thêm những dấu chấm câu vào các văn bản Hy Lạp, ông đã khởi đầu một khuynh hướng dẫn đến việc chấm câu cho các văn bản ngày nay, có một dấu chấm câu mang tên Hy Lạp mà nay vẫn còn được dùng, apostrophe (dấu lược).

Sáng tạo đột phá của Aristophanes cho thấy rằng độc giả có thể chú thích tài liệu của họ, làm giảm dòng và không gián đoạn văn bản với các chấm câu phù hợp. Nhưng thật không may, vào thời điểm đó không phải tất cả mọi người đều thuyết phục với giá trị của phát minh mới này. Khi đế chế La Mã và Hy Lạp tách ra thành các đế chế ưu việt, họ từ bỏ hệ thống dấu chấm câu của Aristophanes mà không cần suy nghĩ.

Khi đế chế La Mã sụp đổ, các Kitô hữu ưa thích việc viết ra các Thánh vịnh và Tin Mừng của họ để truyền bá tốt hơn lời của Thiên Chúa. Sách đã trở thành một phần không thể thiếu trong Kitô giáo, từ đó mà các chữ trang trí và dấu đoạn (Γ, ¢, 7, ¶) xuất hiện, nhiều người đã hào phóng minh họa bằng các bức tranh phức tạp.

Khi các văn bản truyền giáo lan rộng khắp châu Âu, Kitô giáo chấp nhận các văn bản và dấu chấm câu trẻ hóa. Vào thế kỷ thứ 6, các nhà văn theo đạo Cơ đốc bắt đầu để ý đến việc nhấn mạnh các tác phẩm của mình bằng các chấm câu.

 dau cham cau trong lich su van hoc hinh thanh nhu the nao? hinh anh 3

Sách đã trở thành một phần không thể thiếu trong truyền bá Kitô giáo, đánh dấu sự trở lại của các chấm câu.

Sau đó, vào thế kỷ thứ 7, vị thánh Isidore ở Seville đã vạch ra phiên bản cập nhật của hệ thống chấm câu Aristophanes, theo đó, ông sắp xếp lại các dấu chấm theo thứ tự chiều cao xuống thấp. Hơn nữa, thánh Isidore đã lần đầu kết nối một cách rõ ràng các dấu chấm câu có ý nghĩa.

Vào cuối thế kỷ thứ 8, vị vua nổi tiếng Charlemagne đã ra lệnh cho một thầy tu tên Alcuin đưa ra một bảng chữ cái thống nhất, từ đó tạo ra thể loại chữ chúng ta biết ngày này là chữ thường. Theo lẽ tất yếu, các chấm câu đã trở thành một phần không thể thiếu trong các văn bản.

Việc sử dụng dấu chấm câu đạt thành tựu đỉnh cao vào thời kỳ Phục hưng, là sự kết hợp của các chấm câu Hy Lạp cổ đại gồm dấu hai chấm, dấu hỏi, và các dấu khác có nguồn gốc từ biểu tượng thời trung cổ, và một vài dấu chấm câu xuất hiện sau này như dấu gạch chéo và gạch ngang.

 dau cham cau trong lich su van hoc hinh thanh nhu the nao? hinh anh 4

Các biểu tượng cảm xúc đang dần trở thành một hình thức mới của dấu chấm câu?

Trong vòng 50 năm, phần lớn các dấu chấm câu chúng ta sử dụng ngày nay được duy trì tương đối vững chắc, hầu như không thay đổi. Ngày nay, các máy tính phổ biến hơn trong việc in ấn, các dấu chấm câu lại một lần nữa phát triển cực thịnh, thêm vào đó là các biểu tượng cảm xúc đã gia nhập vào trên màn hình của chúng ta, rất có thể sẽ trở thành một hình thức chấm câu mới.

Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Công Lý chia sẻ tấm ảnh thân thiết giữa 'người cũ' và 'người mới' khiến...
Người hâm mộ sẽ vô cùng bất ngờ khi nhìn thấy hình ảnh của NSƯT Đức...
Thổi một luồng gió mới, hiện đại vào tác phẩm của Nguyễn Công Hoan,...