Thứ Bảy, ngày 10/12/2016 23:00 PM (GMT+7)

Trí trá xuất bản 'Hoàng Lê nhất thống chí': Ăn vụng không biết chùi mép

authorKiều Mai Sơn Thứ Ba, ngày 22/03/2016 06:36 AM (GMT+7)

(Dân Việt) Cuốn “Hoàng Lê nhất thống chí”, do nhà Hán học Nguyễn Đức Vân và GS-TS Kiều Thu Hoạch dịch, chú thích đã được xuất bản từ năm 1964. Đến năm 2014, NXB Văn học – Nhà sách Minh Thắng cho in và phát hành cuốn sách này nhưng lại không xin phép dịch giả và làm sai tên tập thể tác giả.

   

Sử dụng văn bản nửa mùa

Trong ấn phẩm xuất bản năm 2014, NXB Văn học và Nhà sách Minh Thắng đã sử dụng văn bản nửa mùa, nghĩa là sử dụng một văn bản vãng lai, chưa được các dịch giả kiểm chứng, rồi cứ thế cho tái bản. Vì không có chuyên môn và biên tập cẩu thả, nên ngay trong bài Giới thiệu văn bản (tr.5-6) đứng tên PGS Trần Nghĩa, cuốn sách này đã sai nhiều lỗi chính tả và cả kiến thức cơ bản. Ví dụ, cuốn sách “Hoàng Việt long hưng chí” của Ngô Giáp Đậu được viết sai thành “Hoàng Việt long hứng chí tự tự”. Dù có tra nát hết tài liệu trong kho sách Hán Nôm của cả nước cũng không tìm được cuốn sách nào có tên “Hoàng Việt long hứng chí tự tự”. Hay tên chữ của Ngô Thì Du (1772-1840) là Trưng Phủ thì có chỗ viết Trung Phủ (tr.5).

 tri tra xuat ban 'hoang le nhat thong chi': an vung khong biet chui mep hinh anh 1

Bìa cuốn sách “Hoàng Lê nhất thống chí do NXB Văn Học phát hành. Ảnh: Internet

Chỉ riêng trang 6, phần cuối, những lỗi chính tả đơn giản như “xuất bản” viết thành “xuất bán” hoặc “sửa chữa” viết thành “sứa chữa”. Cuối bài đề tên PGS Trần Nghĩa. Như vậy để thấy người làm sách thiếu sự trân trọng đối với tác giả (dòng họ Ngô Thì thi thư văn bút), đối với người dịch và cả  người giới thiệu văn bản đều là những người có danh trong ngành nghiên cứu khoa học Hán Nôm nước nhà (nhà Hán học Nguyễn Đức Vân – người dịch “Chiếu dời đô” của vua Lý Thái Tổ và đồng dịch giả bộ “Thơ văn Lý Trần” đồ sộ; GS-TS Kiều Thu Hoạch - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa Dân gian, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu văn hóa dân gian và PGS Trần Nghĩa - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm).

Vi phạm Luật Xuất bản

Luật Xuất bản (2012) quy định: Điều 21. Quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản, quy định: “Việc xuất bản tác phẩm, tài liệu và tái bản xuất bản phẩm chỉ được thực hiện sau khi có văn bản chấp thuận của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định của pháp luật”.

Về những lỗi chính tả sai trong sách, chúng tôi không bàn đến nên không liệt kê trong bài viết này. Chúng tôi chỉ lưu ý đến việc tự ý in ấn và phát hành mà không hỏi xin ý kiến của dịch giả. Đây là việc làm vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ (2013) và Luật Xuất bản (2012) của Việt Nam.

GS-TS Kiều Thu Hoạch, người dịch cuốn sách này cho biết, ông chỉ ký hợp đồng xuất bản “Hoàng Lê nhất thống chí” với NXB Trẻ (TP.Hồ Chí Minh). Ngoài ra, ông không hề ký hợp đồng xuất bản với NXB Văn học và Nhà sách Minh Thắng về việc phát hành ấn phẩm năm 2014.

GS-TS Kiều Thu Hoạch chia sẻ thêm: Năm 1963, theo “đơn đặt hàng” của nhà Việt Nam học người Nga nổi tiếng Marian Tkachov (1933-2006) muốn có một bản dịch “Hoàng Lê nhất thống chí” trung thành với nguyên bản chữ Hán để chuyển ngữ sang tiếng Nga. Khi đó, Kiều Thu Hoạch đang công tác ở Tổ Cận đại (Viện Văn học) và là thư ký riêng của GS Đặng Thai Mai- Viện trưởng Viện Văn học. GS Đặng Thai Mai đã trực tiếp giao nhiệm vụ cho Kiều Thu Hoạch dịch. Bản dịch này do Kiều Thu Hoạch chịu trách nhiệm viết Lời giới thiệu, chú thích và giới thiệu bản thảo hoàn chỉnh trước khi in.

Để phục vụ yêu cầu nghiên cứu và thưởng thức các tác phẩm văn học cổ của bạn đọc nước ta ngày nay, việc dịch lại “Hoàng Lê nhất thống chí” cho trung thành với nguyên tác là việc làm cần thiết. Vì vậy, khi ký hợp đồng với NXB Trẻ (TP.Hồ Chí Minh), dù đã 80 tuổi, GS-TS Kiều Thu Hoạch cố gắng rà soát lại bản in cũ để sửa lại một số chú thích và các lỗi in sai của cuốn sách in năm 1964.

Trí trá xuất bản

Khi chúng tôi trao đổi cùng đại tá, nhà thơ Anh Ngọc (Tạp chí Văn nghệ Quân đội), và nhà báo Thiên Việt - con trai út và cháu nội nhà Hán học Nguyễn Đức Vân thì đều được biết NXB và đơn vị liên kết không hề hỏi ý kiến xin phép gia đình trước khi tái bản. Ông Nguyễn Anh Vũ - Giám đốc NXB Văn học lý giải: Trước khi cấp giấy phép xuất bản, NXB Văn học đã yêu cầu Nhà sách Minh Thắng phải làm hợp đồng với GS-TS Kiều Thu Hoạch. Tuy nhiên, việc này đã không được đối tác liên kết thực hiện. Chỉ tới khi sách phát hành trên thị trường, bạn đọc phát hiện sai sót và phản ánh, Nhà sách Minh Thắng mới mang tiền nhuận bút cùng sách biếu tới xin lỗi GS-TS Kiều Thu Hoạch.

Chúng tôi thấy cũng cần phải nói thêm. Cuốn sách “Hoàng Lê nhất thống chí” khi mới phát hành, với sai sót ngay từ bìa sách ghi tên tác giả là “Ngô gia văn thái” (tên đúng phải là “Ngô gia văn phái”). Chúng tôi đã có góp ý về việc sai sót này. Lẽ ra, NXB Văn học và Nhà sách Minh Thắng phải tôn trọng bạn đọc, cho thu hồi lại những cuốn sách sai, làm lại bìa. Nhưng các đơn vị xuất bản này đã trí trá. Hiện nay, với lượng sách phát hành trên thị trường, chúng tôi nhận thấy: Một mặt, họ làm thêm “áo” cho bìa sách, để giấu đi chữ “thái” in sai. Mặt khác, họ cho dán tem lên chữ “thái” ở bìa 1 để bịt lỗi sai nhưng giấu đầu lại hở đuôi vì còn sót bìa 4 vẫn nguyên chữ “thái” (xem ảnh). Ngoài ra, các lỗi nội dung cũng như lỗi chính tả trong ấn phẩm như phản ánh bên trên cũng vẫn để y nguyên, không sửa chữa, khắc phục.

Thiết nghĩ, các cơ quan quản lý xuất bản và thanh tra Bộ Thông tin – Truyền thông cần xử lý sự việc cụ thể này, để đưa đến thị trường những ấn phẩm đẹp về hình thức, chuẩn mực về nội dung và tuân thủ pháp luật theo đúng quy định của Luật Xuất bản (2012) và Luật Sở hữu trí tuệ (2013): Trước khi xuất bản, phải có văn bản đồng ý của tác giả/dịch giả. Còn những xuất bản phẩm không có hợp đồng xuất bản, cần coi đó là sách in lậu và cho xử lý theo quy định của pháp luật.

Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Bài thơ “tự chế” bàn về bóng đá sau khi đội tuyển Việt Nam để thua...
Mấy ngày gần đây, khi loạt cảnh nóng trong “Last Tango in Paris”...
Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, không ít BTV, MC kỳ cựu tại...