Thứ Tư, ngày 07/12/2016 23:38 PM (GMT+7)

Từ Giỗ tổ Hùng Vương, tìm về Giỗ tổ dòng họ

authorMỵ Lương – Việt Phương Thứ Bảy, ngày 16/04/2016 07:30 AM (GMT+7)

(Dân Việt) Ngoài ngày lễ Giỗ tổ Hùng Vương trọng đại của người Việt nói chung dịp 10.3 âm lịch hằng năm, mỗi dòng họ lớn ở nước ta lại có tục giỗ tổ dòng họ (giỗ họ), góp phần tô đậm thêm truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

   

Đây là hoạt động gắn kết con cháu ghi nhớ công ơn của tổ tiên, giáo dục truyền thống gia phong của dòng tộc.

Tự hào bề dày gia tộc

 tu gio to hung vuong, tim ve gio to dong ho hinh anh 1

Những gia đình hoàn cảnh khó khăn, người tàn tật, các cụ già được nhận phần quà chia sẻ của cả dòng tộc họ Bùi (Ninh Giang, Hải Dương).     Ảnh: M.L

Chúng tôi đến thăm ngôi đền Trù Mật - được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1999, tại xã Văn Lung (thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ) vào ngày mưa phùn cuối tháng Ba. Trò chuyện với cụ Ma Văn Đề - Ban quản lý đền Trù Mật, người trong dòng họ Ma, cụ cho biết: Hàng năm, ngày giỗ tổ được tổ chức vào ngày mùng 6 tháng Giêng.

Những đặc sản “thập phương” được đưa về quy tụ trước ban thờ như bưởi chính hiệu Đoan Hùng, chè Thái Nguyên thượng hạng, mâm ngũ quả, xôi gà, hoa tươi... đều do chính con cháu của dòng họ làm ra, thể hiện tấm lòng thơm thảo dâng lên tiên tổ. “Trải qua năm tháng chiến tranh, có nhiều người con của dòng họ Ma ra tiền tuyến chiến đấu, người đi sơ tán, xa quê, xa nhà... Tuy nhiên, cứ mỗi dịp giỗ tổ dòng họ, người tham dự số lượng ít nhất khoảng trên 1.000. Sau khi giỗ họ được hoàn tất, các chi, ngành nào về chuẩn bị giỗ chi, ngành đó. Nhiều người con đang sinh sống, làm việc tại nước ngoài không về được cũng viết thư tri ân, hỏi thăm các cụ nhân ngày giỗ tổ dòng họ” – cụ Đề cho hay.

Nhiều  nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, văn hóa dòng họ giống như mạch nước ngầm, tưới mát tâm hồn và làm giàu vốn liếng văn hóa cho các thành viên trong họ. Dòng họ  Vũ (Võ) Việt Nam luôn tự hào với những người con ưu tú như Thủy tổ Thần tổ Vũ Hồn, nguyên Chủ tịch nước Võ Chí Công, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, GS Vũ Khiêu...

Đặc biệt dòng họ này gắn liền với truyền thống hiếu học, truyền thống khoa bảng của làng Tiến sĩ Mộ Trạch (xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, Hải Dương) – làng quê được mệnh danh là làng nhân tài “độc nhất vô nhị” tại Việt Nam với 36 vị đỗ tiến sĩ. Gửi bức thư từ Pháp về cho gia đình, dòng họ, tiến sĩ Vũ Phương Nghi có lời tâm sự: “Nhờ lòng tự hào về làng Mộ Trạch mà tôi đã phấn đấu vươn lên mọi khó khăn để đạt bằng tiến sĩ văn học ở Pháp”.

Sum vầy yêu thương

Gửi bức thư từ Pháp về cho gia đình, dòng họ, tiến sĩ Vũ Phương Nghi có lời tâm sự: “Nhờ lòng tự hào về làng Mộ Trạch mà tôi đã phấn đấu vươn lên mọi khó khăn để đạt bằng tiến sĩ văn học ở Pháp”.

Ngày giỗ tổ là dịp sum họp, quây quần của đông đảo con cháu với ý nghĩa chung là hướng về nguồn cội. Với dòng họ Trần Việt Nam, hằng năm đều tổ chức lễ giỗ tổ vào dịp 18 tháng Giêng. Riêng ngày 20 tháng 8 (âm lịch) tổ chức giỗ tổ Đức Thánh Trần Hưng Đạo để tế lễ tri ân tổ tiên. Ông Trần Hồng Đức - Phó Chủ tịch thường trực họ Trần Việt Nam cho biết, ngày 7.5.1995 Ban liên lạc họ Trần Việt Nam được thành lập do cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp (họ Võ gốc Trần) làm Chủ tịch danh dự.

“Đến nay trên toàn quốc đã có gần 40 tỉnh, thành phố thành lập ban chấp hành họ Trần, với hàng triệu hội viên, tiêu biểu là các tỉnh Thái Bình, Hà Nội, Bắc Giang, Lào Cai, Quảng Ninh. Dòng họ luôn hướng đến tinh thần yêu thương, đoàn kết không chỉ trong dòng họ mà còn đoàn kết với các dòng họ khác để nhằm củng cố khối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam. Nội san Hào khí Đông A - Tiếng nói của họ Trần Việt Nam hiện đã được phát hành rộng rãi, chất lượng ngày càng được nâng cao” - ông Đức nói đầy tự hào.

Ông Bùi Văn Chính - thành viên dòng họ Bùi Văn (xã Hồng Phong, Ninh Giang, Hải Dương), hiện sống và làm việc tại TP.Hồ Chí Minh, về dự lễ giỗ tổ dòng họ Bùi Văn vui vẻ cho biết: "Đến ngày giỗ họ Bùi Văn vào  9.3 âm lịch hàng năm, dù bận đến đâu, vợ chồng tôi cũng đưa con cái về tham dự. Bởi đi làm ăn xa nhà, lễ giỗ tổ dòng họ là dịp mọi người đoàn viên, nghe các cụ cao niên trong dòng họ kể về tổ tiên dòng tộc mình. Dự giỗ họ còn để giáo dục con cái, dù đi đâu, làm ăn ở đâu cũng không quên nguồn cội”.

Họ Nguyễn xếp thứ 4 trong 10 họ phổ biến nhất thế giới
Tạp chí The World Geography tổng hợp trên toàn thế giới 10 dòng họ được mang nhiều nhất. Họ Nguyễn của Việt Nam vừa được xếp vị trí thứ 4 trong top 10 họ phổ biến nhất thế giới, với ước tính 36 triệu người (hơn 1/3 dân số Việt Nam) mang họ này.

Chung suy nghĩ với ông Chính, chị Trịnh Thúy Lan trú tại Hoàng Cầu, Đống Đa, Hà Nội - con cháu trong chi tộc họ Trịnh (huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng) bày tỏ, vì lấy chồng xa, cả năm có ngày giỗ tổ dòng họ nên chị luôn thông báo trước với ông xã là năm nào cũng phải về giỗ tổ nhà vợ. “Cả gia đình sẽ về trước ngày giỗ tổ dòng họ một hôm để được sống trong không khí đầm ấm của những người thân, họ hàng.

Cả họ, mỗi người  một tay chuẩn bị mâm cỗ để dâng lên tổ tiên. Kết thúc lễ tế, đồ cúng sẽ được để tất cả con cháu thưởng thức. Ngoài phần cỗ để ăn uống, sẽ có phần thức ăn chia cho từng gia đình mang về gọi là lộc tổ”–chị Lan cho biết.

Ông Bùi Quang Đảm – Trưởng Ban hội đồng gia tộc dòng họ Bùi Văn (Hải Dương):

Hỗ trợ trong dòng họ là điều cần thiết

Hằng năm, lễ giỗ tổ của dòng họ Bùi Văn diễn ra trang trọng, đầm ấm vào ngày 9.3 (âm lịch), để quy tụ con cháu thập phương về với ngôi từ đường chung. Trong ngày giỗ tổ dòng họ, ngoài những nghi thức, nghi lễ diễn ra theo đúng phong tục truyền thống của dòng họ, một hoạt động không thể thiếu được đó là lễ vinh danh nêu cao tinh thần khuyến học khuyến tài, biểu dương con cháu đạt thành tích cao trong dòng họ như: Trao phần thưởng cho con cháu đỗ đạt học vị cao như tiến sĩ, thạc sĩ, đỗ đại học.

Với tinh thần tương thân tương ái, dòng họ cũng lập riêng quỹ mang tên “Quỹ cộng đồng” đón nhận sự đóng góp của con cháu trong dòng họ nhằm chia sẻ, giúp đỡ những gia đình hoàn cảnh khó khăn, người tàn tật, các cụ già, hỏi thăm và phúng viếng đối với những thành viên qua đời.

Ông Quách Xuân Sáu - Trưởng ban Văn hóa xã Phong Châu (Đông Hưng, Thái Bình):

Dòng họ giáo dục, phục dựng di sản

Địa phương chúng tôi có 32 dòng họ thì trong đó có 28 dòng họ lớn như: Họ Trần, họ Phạm Văn, họ Nguyễn, họ Quách... Hiện nay, văn hóa dòng họ phát triển rất mạnh. Ngày giỗ tổ được tổ chức nhiều công việc mang tính chất xã hội lớn, như ngoài việc con cháu ủng hộ xây dựng từ đường, còn tổ chức các hoạt động mừng thọ cho người cao tuổi, trao quà khuyến học. Đặc biệt, dòng họ phát động phong trào không ma túy trong dòng họ để giáo dục con cháu. Điều này mang lại hiệu ứng xã hội rất tốt, có ý nghĩa nhất định trong việc giáo dục con cháu.

Ngày nay, giỗ tổ còn thể hiện nhiều phong tục khác như hát chèo, tế lễ. Dòng họ đã góp phần lớn trong việc phục dựng di sản, đặc biệt là nghệ thuật chèo làng Khuốc của quê hương.

B.M  (ghi)

Xem bình luận
Người họ Nguyễn được đề cập rồi mà bác Nguyễn Văn. Tôi họ Phạm chưa thấy phóng viên đề cập còn chưa...
Bình luận có 0 phản hồi
Chung ý kiến với bạn Nguyễn Văn, mình cũng không thấy phóng viên nói đến họ Phan, họ Đặng và rất...
Bình luận có 0 phản hồi
Chẳng thấy phóng viên phỏng vấn ai Họ Nguyễn. Hay định để rành bài sau. hay vì lý do khác.
Bình luận có 0 phản hồi

TIN ĐỌC NHIỀU

MC Thanh Huyền được mệnh danh là MC nóng bỏng nhất VTV bởi cô sở...
Dù hiện tại không còn lên sóng bản tin thời sự 19h của VTV nhưng...
Cứ tưởng nghỉ hưu, phóng viên Sỹ Khỏe - người “ném” điện thoại trên...