2 bức thư tay Nam Phương Hoàng hậu gửi cựu hoàng Bảo Đại năm 1949 có nội dung gì?

2 bức thư tay Nam Phương Hoàng hậu gửi cựu hoàng Bảo Đại năm 1949 có nội dung gì?

Sau khi rời Việt Nam sang Pháp, Nam Phương Hoàng hậu một mình chăm lo cho 5 người con. Bà vừa là mẹ, vừa thay cha nuôi dạy các con giữa đất khách, tự tay quán xuyến mọi việc quan trọng trong gia đình, từ việc học hành, sức khỏe đến cách ứng xử của các con.

Những bức thư bà gửi cựu hoàng Bảo Đại không chỉ là lời hỏi han đời thường mà còn chứa đựng tình cảm vợ chồng sâu nặng, sự hy sinh thầm lặng và nỗi trăn trở về vận mệnh đất nước.

Theo cuốn sách "Hoàng hậu Nam Phương qua một số tài liệu chưa công bố" của nhà nghiên cứu Phạm Hy Tùng, hiện còn lưu giữ hàng chục bức thư Hoàng hậu Nam Phương viết bằng tiếng Pháp gửi cựu hoàng Bảo Đại trong thời gian hai người sống cách xa nhau sau năm 1949. Nhiều bức thư đã được dịch sang tiếng Việt và công bố trên báo chí cũng như trưng bày tại Bảo tàng Lâm Đồng. Qua những dòng thư, người đọc có thể cảm nhận tình cảm vợ chồng, sự tận tụy của Nam Phương với các con và nỗi đau đáu hướng về quê hương giữa những năm tháng sống nơi đất khách.

Dưới đây là nội dung hai bức thư được Nam Phương Hoàng hậu gửi cho cựu hoàng Bảo Đại vào năm 1949.

Thư đề ngày 26/4/1949 tại Cannes gửi cựu hoàng Bảo Đại ở Đà Lạt

Phong bì đựng thư này bị thất lạc

Cannes, ngày 26 tháng tư 1949,

Mình yêu quý,

Các con rất buồn vì không được báo trước khi nào máy bay của Mình bay ngang qua bầu trời trên mái nhà của bọn mình. Nhưng khi Bambinette (tức công chúa Phương Liên) tình cờ nhìn qua cửa sổ cũng là lúc có tiếng động cơ máy bay. Em thấy con vừa khóc vừa quay mặt vào nhà. Cả hai mẹ con em đều chung nỗi buồn nặng trĩu. Các con đòi em đưa chúng đi nhà thờ để cầu an cho Mình vào buổi lễ 11 giờ trưa. Không có mình bên cạnh, ngôi nhà này đối với mẹ con em trống trải rộng lớn vô cùng. Sau bữa cơm chiều em đưa các con đi xem chiếu phim. Bà C. bất ngờ đến chơi thăm hỏi ân cần. Chỉ 15 phút thôi nhưng em đã cảm nhận được hết sự động viên chân tình xuất phát từ tình cảm sâu nặng của bà ấy. Đến 9 giờ rưỡi tối, cả mấy mẹ con đều ra trước thềm nhà xem bắn pháo hoa, thật là rực rỡ.

Hôm qua em bị sốt cao, đến 39 độ 6. Suốt ngày không ăn được gì, nhưng hôm nay đã hết sốt. Lát nữa em sẽ đến nhà Tholance.

Mãi đến sáng ngày 25 em mới nhận được điện tín của Bửu Lộc. Tối 24 (văn bản bị nhòe khoảng 5 - 7 chữ, ND.) báo tin cuộc họp của hội đồng xứ Nam Kỳ. Em đã cho gửi chuyển tiếp bức điện đó tới Colombo.

Hôm mình đi, Vicky chẳng chịu ăn gì hết, nó đi lang thang suốt cả ngày. Sau hôm mình rời khỏi nhà, em nhận tới tấp một loạt hóa đơn đòi thanh toán các khoản tiền thuê ga ra để ôtô, tiền chụp ảnh, tiền thuê phòng nhà nghỉ. vân vân... nhiều lắm. Cả những giấy tờ liên quan đến tai nạn do Vui gây ra ở Grenobel nữa. Vui là người có lỗi vì trực tiếp gây ra tai nạn, nhưng người ta cũng ghi tên Mình là người đứng tên sở hữu xe ôtô để cùng chịu trách nhiệm nộp phạt 100.000 francs và nhiều khoản khác nữa. Em đã cho chuyển những giấy tờ đó đến Rochoir, dặn anh ta phải làm mọi cách để báo chí không nêu tên Mình ở Paris vào thời điểm vớ vẩn đó và tìm một luật sư đại diện cho Mình.

Em mong mỏi tại Đông Dương những người cộng sự với Mình sẽ nhận thức rõ thời đại của những trò đùa chính trị đã qua rồi, cần phải làm việc với nhau một cách đứng đắn.

Bích (tức là Phạm Bích, con trai của học giả Phạm Quỳnh) vừa mang đến một chiếc chìa khóa tủ của Mình kê trong phòng, anh ta dán lên tủ mảnh giấy ghi rõ "Những hồ sơ lưu trữ của Hoàng đế". Em đang cần gian phòng này. Có lẽ Bích phải xin em một chiếc hòm để đựng các tài liệu của Mình thì tốt hơn!!!

Em ôm hôn Mình với tất cả trái tim và giây phút nào cũng cũng cầu nguyện cho Mình bằng tất cả tình cảm mặn nồng của em. Cầu mong Thượng đế luôn phù hộ cho Mình. Nhưng bản thân Mình cần phải vững vàng và cẩn thận mới được. Em chỉ sống vì Mình và các con mà thôi.

Mariette

Thư đề ngày 20/9/1949 gửi cựu hoàng Bảo Đại tại Sài Gòn

Cannes, ngày 20 tháng Chín 1949

Mình yêu quý,

Sáng nay em vừa nhận được thư của Mình do Đôn và Trí mang tới, nhưng họ không đưa thêm thứ gì ngoài bức thư này của Mình. Em không viết thư cho Mình vì em đang chờ một cơ hội nào đó nhưng nó không bao giờ tới cả.

Bé Bé tóm được một con cá câu được ở cầu Dautlem. Các con phát hoảng khi nhìn thấy cô bé cầm con cá trên tay.

Em không viết cho Mình vì có rất nhiều việc phải làm để chuẩn bị cho các con tới trường vào ngày khai giảng. Chúng đều đã lớn và thay đổi rất nhiều, tới mức em phải sắm sửa trang bị lại cho chúng từ đầu đến chân.

Em đã thuê một nghệ nhân trẻ người Italy mà em đã gặp ở Bourboule làm cho Bino một tấm hình chân dung rất đạt. Anh ta làm cả tấm hình chân dung của em và sẽ tặng lại em sau khi trưng bày tại Martinez và Paris, nhưng tấm hình này không đẹp bằng của Bino.

Thí đề nghị em viết cho B.I.C để giao lại cho anh ta các khoản vay. Có nên làm như vậy không? Hình như Mình đã đồng ý nhưng em chưa nhận được mệnh lệnh gì của Mình cả. Nếu việc này cứ tiếp diễn thì tốt hơn hết là hãy coi như không có em để khỏi phiền phức.

Joseph VT không có dấu hiệu gì là còn sống sau khi từ Đông Dương trở về. Em rất đau lòng. Mọi người đều nhân danh Mình và lợi dụng tình hình đó để thu vén cá nhân. Em khẩn cầu Mình hãy để mắt đến nhiều hơn nữa để trật tự được duy trì trước hết là ngay trong nhà. Mọi cái đều phải trả giá đắt. Nhân dân đang chịu thương tổn. Mình đừng cho phép để thất thoát nữa. Em hiểu tại sao người ta không thích nhìn thấy em gần Mình, cứ như là họ sợ em có quyền phủ quyết vậy. Vì các con và tương lai của chúng cần phải chặn đứng cảnh hỗn loạn này...

Bà thân sinh ra Mình phàn nàn vì em giữ im lặng. Nhưng viết làm gì nếu thư của em không được đọc, và vì em cũng không thể bộc lộ hết những tình cảm, suy nghĩ của riêng mình, mà nếu có bộc lộ ra thì cũng chẳng ai có thể hiểu nổi.

Từ ba tuần lễ nay, em đã trải qua những cơn hoảng hốt không thể nào giải thích được lý do. Hình như em đang chờ đợi một cái gì đó không biết nữa. Em nằm mơ thấy Mình đi săn và bắn một con chim màu hồng, nó rơi xuống ngay dưới chân Mình. Rồi ngay trong đêm đó em lại nằm mơ thấy đi dự một đám tang tại một nhà thờ và cũng không biết vào dịp nào nữa.

Em đau khổ khi cứ phải bứt rứt nghĩ tới đồng bào ta sống trong cảnh bất an đang phải chịu đựng những tội ác gây ra từ nhiều phương diện khác nhau. Mình lại sắp nói rằng thế là em bị bệnh. Có thể đó đúng là sự thật và vì thế em muốn nín lặng hơn là than vãn vì sẽ làm trầm trọng thêm những lo lắng vốn đã trĩu nặng trong lòng. Vì vậy Mình đừng lấy làm ngạc nhiên khi thấy thỉnh thoảng em không viết cho Mình. Em muốn được như một con thú rừng bị thương đang chui vào đáy hang để lặng lẽ đau đớn một mình.

Bambinette mặc dù bị B.C nhưng ngay từ khi mới sinh đã được tiêm chủng nên lúc này chưa cần can thiệp bằng phóng xạ. Cuối tháng 10 em sẽ lên Paris xin chiếu điện cho con để kiểm tra và canh chừng. Em nghĩ có lẽ đây là hậu quả sau khi con bị lên sởi.

Bina đang mọc răng hàm. Bé Dung vẫn khỏe và lên lớp 10 vào đầu năm học này. Bé Bé to khỏe hơn bao giờ hết và đen bóng vì rất hay đi tắm biển nhưng chưa biết bơi. Em vẫn mập và do đó cũng khỏe hơn trước. Em đã ngủ được như bình thường và hầu như không còn hút thuốc lá nữa.

Mình chưa báo tin cho em biết là bà cô đã đến thăm Mình. Mình là người hiếu thảo nên biết yêu quý họ hàng.

Gửi Mình tất cả âu yếm của em".

* Nội dung hai bức thư được trích theo bản dịch trong cuốn Hoàng hậu Nam Phương qua một số tài liệu chưa công bố của nhà nghiên cứu Phạm Hy Tùng (NXB Tổng hợp TP.HCM, 2023).

×