3 "quái kiệt" sân khấu chạm tay vào danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân ở tuổi ngoài 40

Thông thường, để chạm tay vào danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, các nghệ sĩ phải trải qua hàng mấy mươi năm bền bỉ, tích lũy đủ số huy chương vàng và thường nhận cúp vàng khi mái đầu đã bạc.

Thế nhưng, có một thế hệ vàng của sân khấu phía Bắc đã phá vỡ "quy luật" về tuổi tác đó. Bằng tài năng thiên bẩm, tư duy làm nghề quyết liệt và sự biến hóa không ngừng nghỉ, Trung Hiếu, Tự Long và Xuân Bắc đã xuất sắc điền tên mình vào danh sách những Nghệ sĩ Nhân dân trẻ tuổi nhất lịch sử với việc nhận danh hiệu nay khi chỉ vừa bước qua tuổi 40.

Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu: Gã "tắc kè hoa" hào hoa của mảnh đất kinh kỳ

Nhắc đến Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu, khán giả nghĩ ngay đến hình ảnh một người đàn ông mang đậm cốt cách thanh lịch, hào hoa của người con phố cổ Hà Nội. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật với bố mẹ đều công tác trong ngành văn hóa, Trung Hiếu từ nhỏ đã được đắm mình trong không gian văn hiến của thủ đô.

Tuy nhiên, ít ai biết rằng nghệ thuật sân khấu ban đầu không phải lựa chọn số một của anh. Sở hữu niềm đam mê hội họa lớn, chàng trai trẻ Trung Hiếu từng nuôi ước mơ thi vào ngành mỹ thuật hoặc kiến trúc. Nhưng cái duyên với ánh đèn sân khấu đã mở lối, đưa anh thi đỗ và tốt nghiệp khóa Diễn viên trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội vào năm 1994.

Ngay sau khi ra trường, Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu đầu quân về Nhà hát Kịch Hà Nội — một trong những cái nôi kịch nói lớn nhất cả nước. Tại đây, anh nhanh chóng khẳng định mình là một "quái kiệt" nhờ khả năng biến hóa xuất sắc từ chính diện đến phản diện, từ bi kịch sang hài kịch. Trên thánh đường sân khấu, anh đóng đinh trong lòng khán giả với những vai diễn gai góc, có chiều sâu tâm lý phức tạp như Phó tiến sĩ Chính trong vở Tôi và chúng ta, hay vai Tạ Quay trong vở Cát bụi.

Trên màn ảnh nhỏ, Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu lại là một "tắc kè hoa" đúng nghĩa. Khán giả có thể vừa khóc vừa thương một anh lính hiền lành, một anh giáo làng chân chất trong các bộ phim truyền hình kinh điển như Đất và người, Một giờ làm quan; nhưng ngay sau đó lại có thể bật cười sảng khoái trước một Đại gia Tích lém lỉnh, ham hố trong series hài dân gian Chôn nhầm chân kính mỗi dịp Tết đến xuân về.

Chính sự cống hiến không ngừng nghỉ ấy đã mang lại quả ngọt cho nam nghệ sĩ. Năm 2015, ở tuổi 43, Trung Hiếu được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Tại thời điểm đó, anh là một trong những nghệ sĩ trẻ tuổi nhất lịch sử vinh dự nhận danh hiệu cao quý này. Sự nghiệp của anh tiếp tục thăng hoa khi hai năm sau, vào năm 2017, anh chính thức được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, kế nhiệm cố Nghệ sĩ Nhân dân Hoàng Dũng để chèo lái con thuyền nghệ thuật thủ đô.

Nghệ sĩ Nhân dân Tự Long: Từ anh thợ mộc phụ hồ đến vị Tiến sĩ mang quân hàm Đại tá

Nếu hành trình nghệ thuật của Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu mang nét suôn sẻ của một công tử Hà Thành, thì câu chuyện cuộc đời của Nghệ sĩ Nhân dân Tự Long lại là một cuốn phim đầy nghị lực, vượt qua nghịch cảnh để vươn tới đỉnh cao.

Sinh ra tại Bắc Ninh trong một gia đình "con nhà nòi" có bố mẹ là những nghệ sĩ chèo danh tiếng — NSƯT Vũ Tự Lẫm và NSƯT Nguyễn Thị Phức, nhưng tuổi thơ của Tự Long lại gắn liền với sự thiếu thốn và những ngày tháng xa cha mẹ. Thời bao cấp, bố mẹ bận lưu diễn liên miên, Tự Long chưa đầy một tuổi đã phải về sống với bà nội ở Từ Sơn. Ký ức sâu đậm nhất của anh những ngày thơ ấu là mong ước cháy bỏng được ăn một bát phở nóng sau mỗi đêm theo chân bố mẹ đi diễn.

Vì thương con và hiểu cái nghiệp cầm ca vất vả, bố mẹ không hướng Tự Long theo nghề diễn. Anh nghe lời gia đình học ngành Mộc dân dụng tại Trường Trung cấp Xây dựng Bắc Ninh và tốt nghiệp với tấm bằng thợ mộc bậc 3/7. Để tích cóp tiền tự nuôi sống bản thân và nuôi dưỡng giấc mơ thi đại học, Tự Long đã bôn ba qua đủ nghề tay chân nặng nhọc: từ phụ hồ xách vữa tại công trình xây dựng, chạy xe ôm, bán kem cho đến làm lơ xe đường dài... Nam nghệ sĩ luôn trân trọng quá khứ gian khổ này, bởi anh tin chính sự thấu hiểu cái nghèo, cái khổ của đời thực đã nhào nặn nên một Tự Long có nét diễn vô cùng đời, chân thực và dễ chạm đến trái tim người xem.

Năm 1998, anh tốt nghiệp khoa Chèo, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội và đầu quân về Nhà hát Chèo Quân đội. Dù là một nghệ sĩ chèo thực thụ, cái duyên lớn đưa Tự Long trở thành "nghệ sĩ quốc dân" lại là mảng hài kịch, bắt đầu từ chương trình Gặp nhau cuối tuần năm 2000. Đặc biệt, trong chương trình Gặp nhau cuối năm (Táo Quân), Tự Long được mệnh danh là "Táo biến hóa nhất" khi anh có thể cân trọn từ hát chèo, ca vọng cổ đến chế nhạc vô cùng linh hoạt. Gần đây nhất, sức hút của anh lại một lần nữa bùng nổ khi anh tham gia chương trình thực tế Anh trai vượt ngàn chông gai, trở thành một "anh tài" thủ lĩnh được thế hệ Gen Z vô cùng yêu mến nhờ tinh thần đưa văn hóa truyền thống vào âm nhạc hiện đại.

Đằng sau vẻ nhí nhố trên sân khấu hài, Tự Long trong màu áo lính lại là một người làm nghề cực kỳ nghiêm túc và sở hữu bảng thành tích đáng nể.

Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc: Từ cậu học trò tỉnh lẻ đến "tư lệnh" ngành Nghệ thuật Biểu diễn

Là cặp bài trùng không thể tách rời với Nghệ sĩ Nhân dân Tự Long trên sân khấu, Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc cũng sở hữu một sự nghiệp rực rỡ và hành trình thăng tiến đáng ngưỡng mộ từ xuất phát điểm là một "trai tỉnh lẻ".

Sinh ra tại Phú Thọ trong một gia đình không có ai theo nghệ thuật, Xuân Bắc thời đi học nổi tiếng là một học sinh tài năng và học giỏi. Anh từng thi đỗ tới 4 trường đại học, trong đó có một trường đỗ á khoa. Tuy nhiên, mang trong mình ước mơ "muốn trở thành người nổi tiếng", anh đã quyết định chọn Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Thời sinh viên của anh cũng đầy rẫy những khó khăn như bao người con xa nhà, có những lúc về quê được bố mẹ cho tiền tiêu vặt, vì thương bố mẹ nuôi lợn nuôi gà vất vả, anh lại âm thầm nhét ngược tiền vào túi áo của đấng sinh thành trước khi lên xe.

Tốt nghiệp năm 1998, bước ngoặt đổi đời đến với Xuân Bắc vào năm 2000 khi anh nhận vai Núi trong bộ phim truyền hình đình đám Sóng ở đáy sông. Diễn xuất xuất thần của anh khi hóa thân vào một chàng trai lương thiện bị hoàn cảnh xô đẩy vào con đường lầm lỗi đã giúp Xuân Bắc vụt sáng thành sao hạng A. Đến nay, vai diễn này vẫn được coi là một tượng đài chính kịch trong sự nghiệp của anh.

Sau thành công của Sóng ở đáy sông, Xuân Bắc chuyển hướng mạnh mẽ sang mảng hài kịch và gặt hái vinh quang tột đỉnh. Cùng với Tự Long, anh tạo nên cặp song tấu ăn ý nhất màn ảnh phía Bắc. Đặc biệt, vai diễn Nam Tào thông minh, sắc sảo, vừa đầy tính trào phúng vừa uy nghiêm trong chương trình Táo Quân suốt hơn hai thập kỷ đã biến Xuân Bắc thành một phần ký ức Tết không thể thiếu của hàng triệu gia đình Việt Nam. Bên cạnh đó, anh còn là một MC "quốc dân" hoạt ngôn, làm chủ sân khấu cực tốt trong hàng loạt chương trình ăn khách như Đuổi hình bắt chữ, Ơn giời cậu đây rồi, Hỏi xoáy đáp xoay và Vua tiếng Việt.

Sự nghiệp làm quản lý của Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc cũng thăng tiến rực rỡ nhờ tư duy quyết liệt và cái tâm với nghề. Sau nhiều năm cống hiến trên cương vị Phó Giám đốc, anh chính thức giữ chức Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam vào đầu năm 2021, vực dậy ánh đèn sân khấu của "Anh cả đỏ" ngành kịch nghệ sau giai đoạn đại dịch khó khăn. Bước ngoặt lớn nhất đến vào cuối tháng 10/2024, khi anh chính thức nhận quyết định bổ nhiệm giữ chức Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), trở thành người quản lý tầm vĩ mô của nền nghệ thuật nước nhà.

Về danh hiệu, Xuân Bắc được phong tặng danh hiệu NSƯT vào năm 2016. Đến năm 2023, trong đợt xét tặng danh hiệu lần thứ 10, anh chính thức được vinh danh danh hiệu cao quý Nghệ sĩ Nhân dân ở tuổi 47. Thực chất, hồ sơ của anh đã đủ điều kiện từ đợt xét duyệt năm 2018, nhưng nam nghệ sĩ đã chủ động xin rút vào phút chót vì muốn bản thân có thêm nhiều cống hiến xứng đáng hơn nữa trước khi đón nhận danh hiệu lớn.

×