4 mỏ khoáng sản ở Hà Nội có hàng loạt sai phạm nghiêm trọng, kiến nghị chuyển cơ quan điều tra

Vi phạm từ công tác tham mưu đến cấp phép, kiểm tra

Thanh tra TP Hà Nội vừa công khai Kết luận thanh tra chuyên đề số 5756/KL-TTTP(NV1) về công tác quản lý, thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn Thành phố thời kỳ từ năm 2019 đến tháng 6 năm 2024.

Theo kết luận thanh tra, bên cạnh những kết quả đạt được, trong giai đoạn trên, công tác quản lý Nhà nước về thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn Hà Nội còn nhiều sai phạm, tồn tại.

Cụ thể, đối với công tác tham mưu, một số văn bản quản lý còn mang tính định hướng chung, chưa kịp thời cụ thể hóa các quy định mới của pháp luật, đặc biệt là các nội dung liên quan đến quản lý mỏ đã được cấp phép nhưng chậm hoặc không đưa vào khai thác, xử lý mỏ hết hạn giấy phép nhưng chưa thực hiện đóng cửa mỏ, quản lý nghĩa vụ tài chính phát sinh trong thời gian mỏ chưa hoạt động.

Ngoài ra, việc rà soát, hệ thống hóa và điều chỉnh các văn bản hiện hành để bảo đảm thống nhất với quy định pháp luật mới còn chậm, gây lúng túng cho chính quyền cơ sở trong quá trình tổ chức thực hiện, làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước tại một số địa bàn.

Về công tác tham mưu cấp giấy phép, gia hạn và quản lý sau cấp phép, theo kết luận, trong số 14 giấy phép khai thác khoáng sản không qua đấu giá, có 2 giấy phép do Bộ Tài nguyên và Môi trường cũ cấp từ năm 2008 nhưng không đưa vào hoạt động khai thác do vướng mắc về quy hoạch ngành xi măng, thủ tục đất đai và giải phóng mặt bằng; việc theo dõi, đôn đốc việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, đưa mỏ vào hoạt động hoặc thu hồi, trả lại giấy phép chưa được xử lý dứt điểm, dẫn đến tình trạng mỏ để “treo” kéo dài.

Đối với 12 giấy phép khai thác do UBND Thành phố cấp, chỉ có 7 mỏ đang hoạt động, 5 mỏ đang dừng hoặc tạm dừng khai thác mà nguyên nhân chủ yếu là do hết hạn giấy phép, chưa hoàn thành thủ tục đất đai, chưa có phương án vận chuyển khoáng sản hoặc phát sinh sai phạm phải thanh tra, điều tra.

Công tác tham mưu tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản còn một số hạn chế, việc rà soát điều kiện pháp lý và kỹ thuật trước khi tổ chức đấu giá chưa thật sự chặt chẽ, dẫn đến phải hủy kết quả lựa chọn đơn vị tổ chức đấu giá và không công nhận kết quả đấu giá đối với một số mỏ cát.

Công tác quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản và quản lý thu, nộp các khoản thuế, phí, lệ phí được cơ quan thanh tra cho rằng chưa được thực hiện thường xuyên, chưa kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm phát sinh; công tác quản lý, theo dõi và đôn đốc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với hoạt động khai thác khoáng sản chưa được sát sao dẫn đến một số doanh nghiệp được cấp phép nhưng chưa hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra cho biết, một số UBND cấp huyện, cấp xã cũ chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý khoáng sản trên địa bàn, chưa kịp thời kiểm tra, phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý đối với các mỏ chậm triển khai, mỏ hết hạn giấy phép, chưa kiên quyết trong việc quản lý, thu hồi đất, ngăn chặn việc sử dụng đất mỏ không đúng quy định.

4 mỏ khoáng sản có dấu hiệu thu lợi bất chính, gây thất thoát lớn cho ngân sách

Đặc biệt, kết luận nêu, Đoàn thanh tra đã thanh tra xác suất 4 mỏ vật liệu xây dựng gồm: Mỏ khai thác đá bazan tại xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai trước đây (nay là xã Phú Cát) do Công ty TNHH Xây dựng và sản xuất VLXD Hà Tây là Chủ đầu tư; Mỏ khai thác đá bazan tại xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai trước đây (nay là xã Yên Xuân) do Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng Vinaconex là Chủ đầu tư; Mỏ khai thác cát tại xã Liên Hồng và xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng trước đây (nay là xã Ô Diên) do Công ty Cổ phần tư vấn và đầu tư Hàng Hải là Chủ đầu tư; Mỏ khai thác cát tại xã Thạch Đà, huyện Mê Linh trước đây (nay là xã Yên Lãng) do Tổng Công xây dựng Trường Sơn là Chủ đầu tư.

Qua thanh tra đã phát hiện hàng loạt sai phạm tại các mỏ trên. Cụ thể, các mỏ sử dụng đất sai mục đích cho đơn vị khác thuê để làm bãi chứa và sản xuất vật liệu xây dựng, xây dựng trạm trộn bê tông không có giấy phép xây dựng, giấy phép bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm môi trường.

Chưa nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với trữ lượng đã khai thác, áp dụng sai mức thu phí bảo vệ môi trường, kê khai và nộp thiếu số phí bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên, phí cải tạo, phục hồi môi trường…

Các mỏ không lưu giữ đầy đủ hồ sơ tài liệu liên quan đến việc thăm dò khoáng sản dẫn đến không có cơ sở để xác định trữ lượng mỏ đá do công ty thăm dò, không khai thác trong giai đoạn dài, không lắp đặt trạm cân dẫn đến không có cơ sở để xác định khối lượng khai thác, bản đồ kết thúc khai thác mỏ không thể hiện các cao trình hiện trạng theo mặt cắt tuyến …dẫn đến không có cơ sở để đánh giá trữ lượng khoáng sản.

Đáng chú hơn, theo kết luận thanh tra, các mỏ trên không có hồ sơ, bản vẽ, sổ sách theo dõi, thống kê sản lượng khai thác thực tế, không thực hiện việc hoàn thổ, không phục hồi môi trường, không thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và có dấu hiệu thu lợi bất chính từ các hành vi trên.

Chưa hết, các mỏ còn đề xuất thăm dò khoáng sản cho đơn vị không có ngành nghề thăm dò khoáng sản, tổ chức thực hiện dự án chưa bảo đảm tiến độ theo giấy phép được cấp, tổ chức xây dựng, sử dụng hạng mục phục vụ khai thác khoáng sản ngoài phạm vi đất được Nhà nước cho thuê, thay đổi phương thức vận chuyển so với hồ sơ được phê duyệt.

Ngoài ra, còn  khai thác quá phạm vi cho phép, thực hiện phương án khai thác không đúng hồ sơ đăng ký khu vực, công suất, khối lượng, phương pháp, thiết bị, kế hoạch và bảo vệ môi trường trong khai thác cát làm vật liệu san lấp…

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra TP Hà Nội kiến nghị UBND Thành phố chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm điểm đối với lãnh đạo Sở, kiểm điểm trách nhiệm đối với Trưởng, Phó phòng Khoáng sản.

Sở Giao thông Vận tải (nay là Sở Xây dựng), Cục thuế Thành phố (nay là Thuế TP Hà Nội) kiểm điểm trong công tác quản lý vận chuyển khoáng sản, chậm rà soát, theo dõi, đôn đốc nghĩa vụ tài chính chưa chặt chẽ, để phát sinh nợ đọng lớn.

UBND các huyện, xã (nay là UBND các xã có 17 mỏ được cấp phép) kiểm điểm trách nhiệm trong việc chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với hoạt động khoáng sản trên địa bàn; do buông lỏng quản lý, chưa tăng cường kiểm tra, giám sát, chưa kiên quyết xử lý hoặc kiến nghị xử lý các mỏ chậm triển khai, mỏ hết hạn, mỏ vi phạm quy định, mỏ dừng, tạm dừng hoạt động.

Đặc biệt, chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định đối với các sai phạm xảy ra trong thời gian dài, có tính hệ thống, gây thất thoát lớn tài nguyên và ngân sách Nhà nước tại 4 đơn vị tham gia thực hiện hoạt động khoáng sản, vận chuyển khoáng sản vật liệu xây dựng được thanh tra xác suất nêu trên.

×