4 tỉnh có xã đảo nhiều nhất Việt Nam sau sáp nhập thành công, một tỉnh có 3 đặc khu, đường bờ biển ngắn nhất ở tỉnh nào?

4 tỉnh, thành phố có số lượng xã đảo nhiều nhất Việt Nam sau sáp nhập thành công

Nằm bên bờ biển Đông, Việt Nam có vùng biển rộng trên một triệu km2, với khoảng 4.000 hòn đảo lớn nhỏ từ Bắc chí Nam.

Các đảo phân bố không đều, chủ yếu tập trung ở hai khu vực vịnh Bắc Bộ và Nam Bộ. Nhiều đảo, quần đảo ven biển có dân cư sinh sống, hình thành các xã đảo, huyện đảo, có vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế biển đảo, bảo vệ an ninh - quốc phòng, khẳng định và giữ vững chủ quyền biển đảo quốc gia.

Trước sáp nhập, tính đến 31/12/2024, Việt Nam có 1 thành phố đảo, 11 huyện đảo; 84 đơn vị hành chính cấp xã được công nhận là xã đảo.

Sau sáp nhập, số lượng xã đảo tại các tỉnh, thành phố đã thay đổi do nhiều địa phương không còn đáp ứng các điều kiện được công nhận là xã đảo.

Hiện cả nước có hơn 40 xã đảo đã được công nhận (đã bao gồm các đặc khu), phân bố tại 13 tỉnh, thành phố trên cả nước, phần lớn ở khu vực Nam Bộ.

Trong đó, An Giang (sau hợp nhất với tỉnh Kiên Giang) đứng đầu cả nước về số lượng xã đảo với 8 xã đảo. Đứng thứ hai là tỉnh Vĩnh Long (sáp nhập 3 tỉnh Vĩnh Long - Bến Tre - Trà Vinh) với 7 xã đảo, kế tiếp là tỉnh Đồng Tháp (hợp nhất thêm Tiền Giang) với 5 xã đảo, tỉnh Quảng Ninh với 4 xã đảo.

Theo Điều 2 Quyết định 40/2025/QĐ-TTg quy định về tiêu chí công nhận xã đảo, xã, phường được công nhận là xã đảo phải đáp ứng 02 tiêu chí sau:

(1) Có 50% trở lên diện tích tự nhiên là đảo, quần đảo theo quy định tại Điều 19 Luật Biển Việt Nam năm 2012 (sửa đổi, bổ sung tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025) hoặc có toàn bộ diện tích tự nhiên là cù lao biệt lập với đất liền, có điều kiện tương tự như đảo;

(2) Có người dân thường trú hoặc có lực lượng vũ trang đóng quân trên đảo, quần đảo, cù lao để tham gia quản lý, bảo vệ quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo.

Đặc khu được công nhận là xã đảo và không phải thực hiện các trình tự, thủ tục đề nghị công nhận xã đảo theo quy định tại Điều 4 Quyết định 40/2025/QĐ-TTg.

Đáng chú ý, thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, các thành phố đảo, huyện đảo đã được chuyển thành đơn vị hành chính cấp xã, gọi là đặc khu.

Theo đó, hình thành 11 đặc khu thuộc tỉnh từ 11 huyện đảo, gồm: Vân Đồn, Cô Tô, Cát Hải, Trường Sa, Hoàng Sa, Phú Quý, Kiên Hải, Bạch Long Vĩ, Cồn Cỏ, Lý Sơn, Côn Đảo. Riêng đối với thành phố Phú Quốc tỉnh Kiên Giang trước đây, các cấp có thẩm quyền đã đồng ý chủ trương tách xã Thổ Châu thuộc thành phố Phú Quốc để thành lập một huyện riêng. Theo đó, nghiên cứu thành lập hai đặc khu là Phú Quốc và Thổ Châu. Đây là lý do tại sao hiện nay tỉnh An Giang có tới 3 đặc khu.

Sau sáp nhập với Kiên Giang, tỉnh An Giang đứng đầu cả nước về số lượng xã đảo và số lượng đặc khu

Sau sáp nhập 2 tỉnh An Giang - Kiên Giang, tỉnh An Giang đứng đầu cả nước về số xã đảo, cũng là tỉnh duy nhất hiện có tới 3 đặc khu.

Tính đến nay, An Giang có khoảng 40 đảo có cư dân sinh sống, 8 xã đảo được công nhận theo Quyết định số 40/2025/QĐ-TTg ngày 31/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ là: Phú Quốc, Thổ Châu, Kiên Hải, Tiên Hải, Hòn Nghệ, Sơn Hải, Cù Lao Giêng và Mỹ Hòa Hưng.

Trong các xã đảo, 3 đặc khu Phú Quốc, Thổ Châu và Kiên Hải có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng an ninh đối với đất nước. Đây cũng là những khu du lịch nổi tiếng với du khách quốc tế, sở hữu cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, nhiều bãi biển đẹp, các tour du lịch trải nghiệm đặc sắc...

Trong đó, "đảo ngọc" Phú Quốc được kỳ vọng là đầu tàu phát triển kinh tế biển vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Là hòn đảo lớn nhất, đặc khu đông dân nhất hiện nay, Phú Quốc vừa giữ vai trò như trung tâm kinh tế biển, đầu tàu phát triển du lịch, điểm thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của vùng.

Hòn đảo được xem như biểu tượng, nền tảng của tiềm năng kinh tế biển An Giang.

Ngoài ra, tỉnh An Giang cũng có 2 xã đảo nước ngọt là xã Cù Lao Giêng và Mỹ Hòa Hưng, vừa được công nhận trong tháng 4/2026.

Việc được công nhận là xã đảo tạo cơ sở pháp lý để các xã này được áp dụng các cơ chế, chính sách phù hợp giúp nâng cao năng lực quản lý hành chính, quốc phòng - an ninh và phòng chống thiên tai.

Xã Cù Lao Giêng nằm hoàn toàn biệt lập giữa sông Tiền, có diện tích tự nhiên 68,92 km2. Xã có nguồn nước ngọt dồi dào từ sông Tiền, đất đai màu mỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân nơi đây trồng trọt, nuôi trồng thủy sản nước ngọt. Đây là lợi thế để Cù Lao Giêng phát triển theo định hướng trở thành vùng chuyên canh xoài xuất khẩu, phát triển du lịch sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao.

Trong khi đó, xã Mỹ Hòa Hưng có diện tích tự nhiên 19,65km2, nằm hoàn toàn biệt lập giữa bốn bề sông nước của dòng sông Hậu. Xã được mệnh danh là “Hòn ngọc xanh giữa dòng sông Hậu”, được biết đến là quê hương của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, nổi tiếng với Cù Lao Ông Hổ. Xã Mỹ Hòa Hưng là 1 trong 6 xã không thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính trong thời gian qua.

Tỉnh Vĩnh Long (sau hợp nhất 3 tỉnh Vĩnh Long - Bến Tre - Trà Vinh) xếp thứ 2 về số xã đảo

Sau hợp nhất 3 tỉnh Vĩnh Long - Bến Tre - Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long hiện có 7 xã đảo, gồm các xã: Hòa Minh, Long Hòa, Đông Hải, Long Vĩnh, Long Thành, Quới Thiện và Lục Sĩ Thành.

Phần lớn các xã đảo của tỉnh Vĩnh Long là xã cù lao, nằm biệt lập giữa dòng sông, có hệ sinh thái tự nhiên phong phú, cảnh quan thiên nhiên đẹp mắt.

Khai thác lợi thế này, trong thời gian qua, nhiều xã đảo của tỉnh Vĩnh Long đã đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng, gắn với các tour trải nghiệm văn hóa sông nước, miệt vườn.

Song song đó, các mô hình kinh tế vườn cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản tiếp tục được mở rộng, góp phần tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân địa phương.

Tuy nhiên, do đặc thù vị trí địa lý nằm ven cửa sông, giáp biển, các xã đảo của tỉnh Vĩnh Long thường xuyên đối mặt với nạn xâm nhập mặn, ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Ngay đầu năm nay, tình trạng xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long tiếp tục diễn biến phức tạp, ranh mặn 4‰ lấn sâu 40–50km, đã tiến sát vùng chuyên canh cây ăn trái và khu dân cư đông đúc, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước ngọt cục bộ tại nhiều xã cù lao. Đáng chú ý, ranh mặn 4‰ là ngưỡng nguy hiểm với nhiều loại cây trồng, không phù hợp cho sinh hoạt nếu không xử lý.

Xác định chủ động ứng phó với “giặc mặn” là nhiệm vụ sống còn của một xã cù lao, các địa phương đã quyết liệt thực hiện khâu đột phá về phòng chống xâm nhập mặn.

Đến nay, nhiều công trình cống hở ngăn mặn tại các cửa vàm lớn đang được đẩy nhanh thi công, khẩn trương hoàn thiện và đưa vào vận hành; nhằm tăng khả năng khép kín hệ thống, giảm phụ thuộc vào yếu tố con triều. Nhiều hộ dân đã chủ động đào ao, lót bạt trữ nước, gia cố bờ bao, đầu tư bơm chuyền để ứng phó với hạn mặn.

Sáp nhập thành công Tiền Giang, tỉnh Đồng Tháp tuy là tỉnh có đường bờ biển ngắn nhất nhưng lại có tới 5 xã đảo

Sau sáp nhập thành công với tỉnh Tiền Giang, đến nay, tỉnh Đồng Tháp dù là một trong những tỉnh có đường bờ biển ngắn nhất nhưng lại có tới 5 xã được công nhận là xã đảo.

Trong đó, hai xã đảo Tân Thới và Tân Phú Đông thuộc địa phận tỉnh Tiền Giang trước đây. Xã đảo Tân Thới là xã cù lao nằm phía hạ lưu sông Tiền, kẹp giữa vàm Cửa Tiểu phía Bắc và vàm Cửa Đại ở phía Nam.

Đây là một trong những địa phương có vùng trồng dừa chuyên canh thích ứng biến đồi khí hậu tập trung lớn nhất và hiệu quả cao nhất phía hạ lưu sông Tiền của tỉnh Đồng Tháp hiện nay.

Xã Tân Phú Đông cũng nằm giữa sông Cửa Tiểu và sông Cửa Đại, có đường bờ biển dài 12 km, được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Phú Thạnh, Phú Đông và Phú Tân. Xã đảo này có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp với vùng trồng sả rộng 2.785ha; thả nuôi thủy sản trên 3.798ha.

Ba xã đảo mới được công nhận trong năm nay là xã Tân Long, Long Phú Thuận và Long Khánh đều nằm giữa sông Tiền, thuộc địa phận tỉnh Đồng Tháp trước đây. Ba xã là xã cù lao biệt lập, kết nối với đất liền chủ yếu bằng phà, đò ngang.

Điều kiện vị trí tự nhiên này là lợi thế để các xã có nguồn nước ngọt dồi dào quanh năm, đất đai màu mỡ, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

Tuy nhiên, do đặc thù là các xã cù lao nên đời sống và sản xuất của người dân vẫn chịu nhiều tác động của thiên tai, đặc biệt là tình trạng sạt lở bờ sông diễn biến phức tạp. Hệ thống sông, kênh, rạch chằng chịt cùng hạ tầng giao thông chưa đồng bộ cũng khiến việc đi lại, vận chuyển hàng hóa còn gặp khó khăn.

Sau khi được công nhận là xã đảo, theo Quyết định số 1362 của Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, các xã này sẽ được áp dụng các chính sách đối với xã đảo theo quy định hiện hành, gồm ưu đãi đặc thù về phát triển kinh tế, đầu tư cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục và chế độ phụ cấp cho cán bộ, công chức, viên chức… Các chính sách này nhằm đảm bảo an ninh, quốc phòng và ổn định đời sống dân cư.

Việc được công nhận là xã đảo sẽ giúp các địa phương vùng cù lao có thêm điều kiện hưởng các chính sách ưu đãi đặc thù, nhất là trong phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp thông minh, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Đứng thứ 4 về số lượng xã đảo, Quảng Ninh có "siêu đặc khu" Vân Đồn, thu hút trên 60 dự án đầu tư ngoài ngân sách trị giá hơn 63.000 tỷ đồng

Sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Ninh hiện có 4 xã đảo là xã Cái Chiên, xã Vĩnh Thực, đặc khu Vân Đồn và đặc khu Cô Tô.

Khai thác lợi thế đặc khu, trong thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều chủ trương, chính sách quy hoạch hướng phát triển của đặc khu Vân Đồn và đặc khu Cô Tô. Đáng chú ý, đặc khu Vân Đồn được xác định là một trong những mũi đột phá chiến lược trong bức tranh phát triển của tỉnh Quảng Ninh.

Định hướng này đã nhấn mạnh trong Nghị quyết Đại hội XVI của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh là xây dựng đặc khu kinh tế Vân Đồn ngang tầm khu vực và thế giới, trở thành trung tâm công nghiệp giải trí, công nghiệp văn hóa có casino; phát triển du lịch biển đảo cao cấp, dịch vụ tổng hợp đẳng cấp quốc tế; xây dựng đô thị thông minh, hiện đại, năng động.

Trong nhiệm kỳ qua, Vân Đồn thu hút trên 60 dự án đầu tư ngoài ngân sách với tổng vốn đăng ký hơn 63.000 tỷ đồng, chủ yếu trong các lĩnh vực du lịch - dịch vụ, đô thị thông minh, công nghiệp giải trí và văn hóa. Cuối năm 2025, tỉnh Quảng Ninh đã trao quyết định đầu tư cho 2 dự án phát triển dịch vụ, du lịch đẳng cấp quốc tế tại Vân Đồn với tổng vốn trên 76.600 tỷ đồng.

Trong khi đó, đặc khu Cô Tô được định hướng phát triển theo hướng “xanh - thông minh - bền vững”, kết nối hạ tầng đồng bộ với đất liền và các trung tâm kinh tế trong vùng.

Trong giai đoạn 2020-2025, kinh tế của Cô Tô tăng trưởng bình quân 16,03%/năm, cao hơn bình quân chung của tỉnh; tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn đạt trên 200 tỷ đồng, tăng bình quân 10%/năm.

Cơ cấu kinh tế Cô Tô chuyển dịch trọng tâm vào ngành thương mại - dịch vụ với tổng cơ cấu chiếm 65%. Trong 5 năm qua, đặc khu đón khoảng 1,2 triệu lượt du khách, gấp 1,5 lần giai đoạn trước; doanh thu du lịch ước đạt 3.000 tỷ đồng, tăng 1,8 lần so với giai đoạn 2015-2020.

Hiện Cô Tô có 300 cơ sở lưu trú du lịch, 30 nhà hàng, một hệ thống siêu thị, một trung tâm thương mại và 2 bãi tắm đạt tiêu chuẩn.

(Nguồn tài liệu tham khảo: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cổng Thông tin điện tử và Báo và Phát thanh, Truyền hình các tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Quảng Ninh, Fanpage Truyền thông và Văn hóa Cô Tô

×