50 năm, người Trung Quốc cắm những thanh gỗ dài vào cát thành các ô, trồng cây ở giữa để chống lại việc gì đang xảy ra?

Kỹ thuật này được gọi là “ô cờ rơm”, là một phương pháp đơn giản nhưng được sử dụng rộng rãi để ổn định các cồn cát trước gió và giúp cây cối bén rễ bằng cách sử dụng nước được cung cấp thông qua hệ thống tưới tiêu.

Theo AP, mạng lưới rộng khắp mà nó tạo ra trên cát đã trở thành hình ảnh biểu tượng của chiến dịch kéo dài hàng thập kỷ của Trung Quốc chống lại sự lan rộng của điều kiện sa mạc hóa, được gọi là Chương trình rừng phòng hộ Ba Bắc hay Vạn Lý Trường Thành xanh.

Trong thời gian dài, hạn hán, chăn thả quá mức và canh tác nông nghiệp đã làm mất đi thảm thực vật, làm suy thoái đất, khiến các khu vực dễ bị ảnh hưởng bởi gió và bão cát.

Theo dữ liệu do truyền thông nhà nước công bố, diện tích đất sa mạc hóa ở miền Bắc Trung Quốc đạt đỉnh điểm vào năm 2000 và đã giảm hơn 1.000km2 mỗi năm kể từ đó.

Chính phủ Trung Quốc cho biết, sáng kiến ​​được khởi xướng năm 1978 đã đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi các vùng rộng lớn chiếm gần một nửa diện tích Trung Quốc từ tình trạng “sa mạc hóa lan rộng và người dân di cư lùi dần” sang “xanh hóa lan rộng và sa mạc hóa giảm dần”. Rừng được trồng theo chương trình này hiện bao phủ tổng cộng 500.000km2.

“Ý nghĩa sâu rộng của chương trình không chỉ nằm ở quy mô phục hồi mà còn ở cam kết chính trị lâu dài đằng sau đó,” ông Barron Joseph Orr, nhà khoa học trưởng của Công ước Liên hợp quốc về chống sa mạc hóa, cho biết.

Trong một phản hồi gửi cho hãng tin AP, ông viết rằng việc đảo ngược quá trình sa mạc hóa là khả thi khi nó trở thành một phần của các chiến lược phát triển dài hạn. Ở những nơi khác, các nỗ lực chống sa mạc hóa bao gồm một dự án được khởi động ở châu Phi vào năm 2007 để trồng cây trên khắp một số quốc gia nhằm ngăn chặn sự xâm lấn của sa mạc Sahara.

Tiến bộ này là kết quả của nỗ lực từ các cán bộ tuyến đầu chống sa mạc hóa, cùng với kế hoạch cấp cao và đầu tư đáng kể của nhà nước, theo lời ông Zhu Jiaojun, một nhà khoa học tại Viện Sinh thái Ứng dụng, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, người đã cống hiến lâu năm cho việc xây dựng và quản lý chương trình này.

Ông cũng cho biết thêm rằng lượng mưa tăng lên trong những năm gần đây ở một số khu vực đã giúp việc phục hồi thảm thực vật dễ dàng hơn. “Thành tựu trong cuộc chiến chống sa mạc hóa là nhờ sự nỗ lực của người dân và một chút may mắn về khí hậu”, ông nói.

Theo dữ liệu giám sát dài hạn của nhóm nghiên cứu của ông Zhu, diện tích đất bị sa mạc hóa ở Trung Quốc đã giảm khoảng 10% kể từ năm 2000 và diện tích đất bị sa mạc hóa nghiêm trọng hoặc cực kỳ nghiêm trọng đã giảm hơn 40%. Độ che phủ rừng trong khu vực thực hiện chương trình đã tăng từ khoảng 5% năm 1978 lên 14% năm 2022.

Trong một chuyến tham quan truyền thông do chính phủ tổ chức gần đây đến một góc của sa mạc Kubuqi, cách Bắc Kinh khoảng 800 km về phía tây, bà Yin Yuzhen, 60 tuổi, kể lại những ngày đầu làm công nhân kiểm soát cát của mình là “rất cô đơn”. Làm việc cùng chồng gần quê nhà ở sa mạc Mu Us lân cận, bà nói rằng việc gặp gỡ bất kỳ sinh vật nào khác đều mang lại niềm vui.

Bốn thập kỷ trước, bà nhớ lại, cát thường bị gió thổi dày đặc đến nỗi khó có thể nhìn thấy những khoảng cách ngắn. “Nhưng giờ đây chúng tôi có thể nhìn thấy mặt trời. Chúng tôi có thể nhìn thấy màu xanh ở phía xa. Chúng tôi có thể nhìn thấy con đường,” bà Yin nói.

Nhà khoa học Zhu ước tính rằng hơn 300 triệu lao động nông thôn đã tham gia vào chương trình này, chủ yếu là làm việc bán thời gian có trả lương.

Orr cho biết, các hệ sinh thái được phục hồi ở vùng đất khô cằn có thể ngày càng tự duy trì theo thời gian, nhưng chúng vẫn cần được quản lý cẩn thận và giám sát lâu dài, với sự thành công phụ thuộc vào các yếu tố như nguồn nước và sức khỏe của đất.

Tổ chức vận động môi trường Green Camel Bell ở tỉnh Cam Túc hoạt động nhằm giải thích hiện tượng sa mạc hóa và những rủi ro của nó cho nông dân và người chăn nuôi, cùng họ trồng cây ở các vùng đất khô cằn, giúp phục hồi và duy trì thảm thực vật.

“Những nỗ lực chống sa mạc hóa và phục hồi rừng cần phải gắn liền với sinh kế địa phương, để cộng đồng không coi phát triển kinh tế và bảo vệ sinh thái là hai lựa chọn hoặc cái này hoặc cái kia”, người sáng lập Zhao Zhong cho biết.

Orr đồng ý rằng các nỗ lực phục hồi có cơ hội thành công cao hơn nhiều nếu chúng được cấu trúc để giúp cộng đồng hưởng lợi về kinh tế. Zhu cho biết một câu hỏi quan trọng đối với dự án là làm thế nào để duy trì công tác bảo tồn nếu quy mô can thiệp và đầu tư của con người bị giảm bớt.

“Đây là điều chúng tôi rất quan tâm và cũng là thách thức lớn nhất,” ông nói. Yin hy vọng thế hệ trẻ sẽ tiếp tục công việc của bà. “Chúng ta cần dạy cho thế hệ trẻ yêu thương Trái đất này. Nếu chúng ta yêu thương nó bằng cả trái tim, thiên nhiên sẽ đáp lại tình yêu thương đó,” bà nói.

×