8 nhóm người có nguy cơ sốc nhiệt và biến cố tim mạch do chạy bộ mùa nắng nóng

Thời điểm mùa hè, không ít trường hợp vận động viên phong trào hoặc người tập thể dục ngoài trời phải nhập viện vì kiệt sức do nóng, say nắng hoặc rối loạn thân nhiệt. Một số sự cố nghiêm trọng thậm chí dẫn đến tử vong khiến nhiều người cho rằng chạy bộ trong mùa hè là hoạt động nguy hiểm.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa đột quỵ não, đột quỵ tim mạch và sốc nhiệt do nắng nóng. Đây là những tình trạng khác nhau nhưng có thể liên quan đến nhau trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

1. Nắng nóng ảnh hưởng đến cơ thể người chạy bộ như thế nào?

Khi chạy bộ, cơ thể tạo ra một lượng nhiệt lớn từ quá trình co cơ. Để duy trì thân nhiệt ổn định, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi và tăng lưu lượng máu đến da nhằm thải nhiệt ra môi trường. Vào mùa hè, đặc biệt khi nhiệt độ ngoài trời vượt quá 35 độ C hoặc độ ẩm không khí cao, khả năng tản nhiệt của cơ thể bị suy giảm đáng kể. Khi đó, thân nhiệt có thể tăng nhanh hơn khả năng làm mát tự nhiên.

Nếu tiếp tục vận động cường độ cao trong điều kiện này, người tập có thể gặp các vấn đề như:

• Mất nước.
• Rối loạn điện giải.
• Chuột rút do nóng.
• Kiệt sức vì nhiệt.
• Say nắng.
• Sốc nhiệt...

Trong đó, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa khi thân nhiệt trung tâm tăng trên 40 độ C kèm rối loạn ý thức hoặc tổn thương thần kinh. Nếu không được xử trí kịp thời, bệnh nhân có thể bị tổn thương đa cơ quan, hôn mê hoặc tử vong. Nhiều trường hợp được truyền thông gọi là "đột quỵ do nắng nóng" thực chất là sốc nhiệt khi vận động dưới thời tiết quá nóng.

Ngoài ra, nắng nóng còn làm tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu đến cơ và da. Nhịp tim tăng cao kéo dài có thể tạo thêm gánh nặng cho hệ tim mạch, đặc biệt ở những người có bệnh nền nhưng chưa được phát hiện.

2. Ai là người có nguy cơ cao?

Đối với người khỏe mạnh, đã tập luyện thường xuyên và có sự thích nghi với môi trường nóng, nguy cơ xảy ra biến cố nghiêm trọng tương đối thấp nếu tuân thủ các nguyên tắc tập luyện an toàn.

Tuy nhiên, một số nhóm cần đặc biệt thận trọng gồm:

• Người trên 50 tuổi mới bắt đầu chạy bộ.
• Người có tăng huyết áp.
• Người mắc bệnh tim mạch.
• Người thừa cân, béo phì.
• Người mắc bệnh đái tháo đường.
• Người từng có tiền sử đột quỵ.
• Người đang sốt hoặc mắc bệnh cấp tính.
• Người sử dụng rượu bia trước khi tập.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm trong khi chạy gồm: Hoa mắt, chóng mặt, đau đầu dữ dội, buồn nôn/nôn, tim đập quá nhanh, khó thở bất thường, mất phối hợp vận động, ú lẫn hoặc thay đổi ý thức, da đỏ nóng nhưng ít hoặc không tiết mồ hôi.

Khi xuất hiện các triệu chứng trên, cần dừng vận động ngay, di chuyển đến nơi mát, làm mát cơ thể và tìm kiếm hỗ trợ y tế nếu triệu chứng không cải thiện nhanh chóng.

3. Làm thế nào để chạy bộ an toàn?

Để giảm nguy cơ sốc nhiệt và các biến cố sức khỏe khi chạy bộ mùa hè, các chuyên gia khuyến cáo:

- Chọn thời điểm phù hợp: Nên chạy trước 7 giờ sáng hoặc sau 18 giờ chiều. Tránh tập luyện trong khoảng từ 10 giờ đến 16 giờ khi cường độ bức xạ nhiệt ở mức cao nhất.

- Giảm cường độ tập luyện: Trong những ngày nắng nóng gay gắt, không nên cố gắng đạt thành tích cá nhân hoặc thực hiện các bài chạy tốc độ cao kéo dài.

- Bổ sung nước hợp lý: Uống đủ nước trước, trong và sau buổi tập. Với các buổi chạy kéo dài trên 60 phút hoặc ra nhiều mồ hôi, có thể cần bổ sung thêm điện giải.

- Mặc trang phục phù hợp: Ưu tiên quần áo sáng màu, nhẹ, thoáng khí và có khả năng thấm hút mồ hôi tốt.

- Lắng nghe cơ thể: Nếu cảm thấy mệt mỏi bất thường, mất ngủ, sốt hoặc cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn, nên giảm khối lượng tập hoặc nghỉ ngơi.

- Thích nghi dần với môi trường nóng: Không nên đột ngột chuyển từ tập trong nhà sang chạy ngoài trời nắng gắt với cường độ cao. Quá trình thích nghi thường cần từ 1 - 2 tuần.

Các nghiên cứu cho thấy, tập luyện thể lực đều đặn vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch, kiểm soát cân nặng và phòng ngừa đột quỵ lâu dài. Vì vậy, mùa hè không phải là lý do để ngừng vận động hoàn toàn.

Điều quan trọng là điều chỉnh thời gian, cường độ và cách thức tập luyện phù hợp với điều kiện thời tiết. Khi hiểu rõ các dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng ngừa, người chạy bộ hoàn toàn có thể duy trì thói quen tập luyện an toàn ngay cả trong những tháng nóng nhất của năm.

Chạy bộ mùa hè không trực tiếp gây đột quỵ ở người khỏe mạnh nhưng nắng nóng có thể làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt và kích hoạt các biến cố tim mạch ở những người có yếu tố nguy cơ. Tập luyện thông minh, bổ sung đủ nước và tránh thời điểm nắng gắt là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe trong mùa hè.

×