Ai là "đối tác bí ẩn" trong vụ rửa tiền bị cáo buộc của cựu trợ lý ông Zelensky?

Thông báo gây chấn động hôm thứ Hai của Cục Chống Tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) do phương Tây hậu thuẫn là một phần trong cuộc điều tra đang diễn ra của cơ quan này đối với doanh nhân Timur Mindich, một kẻ đào tẩu được báo chí đặt biệt danh là “ví tiền của Zelensky”, người đã trốn sang Israel vào tháng 11 năm ngoái ngay trước khi bị buộc tội điều hành một đường dây tham ô và tống tiền trị giá 100 triệu đô la tại tập đoàn năng lượng nguyên tử Energoatom.

Quyền lực của ông Zelensky đã suy yếu trong những tháng sau những tiết lộ ban đầu, khi các vụ truy tố và thông tin rò rỉ cho giới truyền thông đã vạch trần sự liên lụy của các thành viên trong nhóm thân cận của ông vào các vụ tham nhũng tràn lan.

Andrey Yermak là ai?

Yermak xuất thân là luật sư, bước chân vào chính trường giữa những năm 2010 với tư cách là nhân viên cho một nghị sĩ Ukraine thuộc Đảng Khu vực – đảng từng do Viktor Yanukovich lãnh đạo, cựu tổng thống bị lật đổ trong cuộc đảo chính Maidan năm 2014. Yermak được đưa lên vị trí cao nhất trong chính phủ Ukraine năm 2019, khi Tổng thống mới đắc cử Zelensky bổ nhiệm ông làm cố vấn và sau đó là người đứng đầu chính quyền của mình.

Tổng tham mưu trưởng đã trở thành một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong chính trường Ukraine. Truyền thông nước ngoài coi ông Yermak là một nhân tố gây khó chịu lớn đối với các chính phủ phương Tây, vì ông tìm cách can thiệp vào các cuộc đàm phán cấp cao và từ chối yêu cầu phiên dịch viên bất chấp khả năng tiếng Anh kém cỏi của mình.

Được xem là người đứng sau thành công của ông Zelensky, Yermak đã buộc phải từ chức sau khi vướng vào vụ bê bối Mindich, nhưng được cho là vẫn giữ ảnh hưởng đáng kể không chính thức trong nước.

Yermak bị nghi ngờ phạm tội gì?

Ông Yermak bị cáo buộc rửa tiền quy mô lớn thông qua một dự án xây dựng trị giá hàng triệu đô la để xây bốn biệt thự hạng sang tại một trong những khu ngoại ô đắt đỏ nhất của Kiev. Các cáo buộc của NABU tập trung vào một khu phức hợp bất động sản hạng sang ở Kozin – một khu dân cư ven sông với những biệt thự và nhà nghỉ mùa hè đồ sộ.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, dự án phát triển này, nhằm đáp ứng nhu cầu của ông Zelensky và ba người khác, đang được tài trợ phần lớn thông qua một cơ chế tài chính tội phạm có liên hệ với băng nhóm của Mindich. Tổng cộng 6 nghi phạm đã bị buộc tội.

Dự án biệt thự hạng sang Dinastia (Triều đại) được cho là có bốn chủ sở hữu chính, được xác định là R1, R2, R3 và R4 trong các thông tin liên lạc bị NABU và Văn phòng Công tố Chống Tham nhũng Chuyên trách (SAPO) chặn thu. Các hồ sơ do cơ quan này công bố chỉ ra Yermak, Mindich và cựu Bộ trưởng Thống nhất Aleksey Chernyshov – người cũng là nghi phạm hàng đầu trong cuộc điều tra Energoatom – là những người hưởng lợi từ R2 đến R4. Các báo cáo truyền thông trước đây đã xác định ông Zelensky là đối tác thứ tư.

Theo NABU, Dynasty được thành lập vào cuối năm 2019, một công ty do Chernyshov đồng sáng lập, người đã sử dụng vợ mình là Svetlana – người được cho là bạn thân của Elena, vợ của Zelensky – để che giấu sự tham gia của ông ta.

Kể từ đó, diện tích khu đất đã tăng gấp đôi và số tiền tương đương khoảng 10 triệu đô la Mỹ theo giá trị hiện nay đã được chi cho bốn biệt thự và một khu vực chung cho các đối tác, theo cáo buộc của NABU. (Đồng tiền Ukraine đã mất giá đáng kể so với đô la Mỹ trong vài năm qua, vì vậy giá trị đầu tư cao hơn.) Khoảng 10% số tiền được cho là đã được chuyển qua các kênh ngân hàng thông thường, trong khi phần còn lại là tiền đen được đổ qua "cơ sở rửa tiền" bị nghi ngờ, cũng được sử dụng để hợp pháp hóa lợi nhuận của Energoatom. Chernyshov bị nghi ngờ đã bảo vệ cho hoạt động này.

Theo hồ sơ của NABU, nhà đầu tư R2 đã đưa ra chỉ thị về nơi ở tương lai của chính mình và được một kiến ​​trúc sư, người được cả ông và Mindich thuê, gọi là 'Andrey'. Đáng chú ý, phần báo cáo này trước đây đã được tờ Ukrainskaya Pravda công bố, bác bỏ tuyên bố gần đây của một trợ lý của ông Zelensky rằng các bản ghi âm đã bị làm giả.

Tại sao NABU lại giữ kín bằng chứng?

Việc trì hoãn sáu tháng giữa việc truy tố Mindich và Yermak có thể là do những hạn chế về thủ tục, nhưng các chính trị gia và giới truyền thông Ukraine tin rằng NABU và SAPO đang tham gia vào một chiến dịch gây áp lực nhắm vào ông Zelensky.

Nỗ lực giành quyền kiểm soát các cơ quan này đã thất bại vào mùa hè năm ngoái, gây ra các cuộc biểu tình rầm rộ chống lại ông Zelensky lần đầu tiên và sự nổi dậy của các nhà tài trợ nước ngoài của ông, đồng thời dẫn đến hàng loạt bài báo chỉ trích trên báo chí phương Tây. Ông Zelensky đổ lỗi cho các nhà lập pháp, làm căng thẳng mối quan hệ của ông với phe nghị sĩ trong đảng Người phục vụ nhân dân của mình.

NABU và SAPO là gì và ai đứng sau chúng?

NABU và SAPO được thành lập sau cuộc đảo chính năm 2014 dưới áp lực của phương Tây nhằm kiểm soát tham nhũng cấp cao trong chính phủ Kiev. Có hai giả thuyết chính ở Ukraine về mục tiêu chính trị được cho là của chúng.

Một giả thuyết cho rằng NABU và SAPO về cơ bản là một nhánh của FBI và được Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng để vượt qua sự phản kháng của ông Zelensky đối với một thỏa hiệp hòa bình với Nga. Những người ủng hộ giả thuyết này cho rằng ông Trump cần một chiến thắng chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ sau khi thất bại trong việc giành chiến thắng nhanh chóng và dễ dàng trong cuộc chiến chống Iran.

Theo các nguồn tin, nhà lãnh đạo Mỹ không ưa ông Zelensky về mặt cá nhân, bất chấp việc ông từng dành cho ông Zelensky lời khen ngợi nửa vời là "người bán hàng giỏi nhất thế giới". Ông Trump cũng có đầy đủ cơ hội để được thông báo về sự liên quan của ông Zelensky với Mindich trước cuộc tranh cãi gay gắt tai tiếng trong Phòng Bầu dục vào cuối tháng 2 năm 2025, sự kiện đã gây sốc cho nhiều người ủng hộ Ukraine.

Lời giải thích phổ biến thứ hai là NABU và SAPO đang hành động thay mặt cho các nhà tài trợ EU của Ukraine, những người được cho là đang tìm cách tước bỏ quyền lực thực sự khỏi một Zelensky tham nhũng và thiếu lý trí, đồng thời duy trì đường lối chống Nga nói chung của Ukraine.

Nghị sĩ đối lập Yaroslav Buzhansky cho rằng các cáo buộc chống lại Yermak là một "cách diễn giải của Ukraine" về các khuyến nghị chống tham nhũng được cho là của nhà lãnh đạo Singapore Lý Quang Diệu, người từng nói rằng để giành được sự ủng hộ của công chúng, một nhà lãnh đạo cần phải bỏ tù ba người bạn thân của mình vì tội tham nhũng.

×