Ai quyết định bổ nhiệm chức vụ chỉ huy Dân quân tự vệ cấp xã?

Dự thảo đề xuất Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm chức vụ chỉ huy cấp xã

Theo tư vấn của Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, đây là một trong những nội dung đáng chú ý của phương án sửa đổi Luật Dân quân tự vệ, đồng thời thể hiện xu hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn trong tổ chức lực lượng quân sự địa phương.

Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 23 Luật Dân quân tự vệ theo phương án sửa đổi trong Dự thảo Luật, thẩm quyền bổ nhiệm các chức vụ chỉ huy Dân quân tự vệ cấp xã được đề xuất theo hướng: “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm các chức vụ chỉ huy, trợ lý của Ban chỉ huy quân sự cấp xã”.

Như vậy, nếu quy định này được Quốc hội thông qua, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ là người có thẩm quyền quyết định việc bổ nhiệm các chức vụ chỉ huy và trợ lý của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, điểm mới đáng chú ý ở đây là thẩm quyền bổ nhiệm được đặt ở cấp tỉnh, thay vì để cấp xã trực tiếp quyết định. Cách thiết kế này phù hợp với yêu cầu bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức lực lượng quân sự địa phương sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dự thảo đồng thời xác định lại thành phần Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Theo phương án sửa đổi khoản 1 Điều 20 Luật Dân quân tự vệ, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan thường trực công tác quốc phòng ở cấp xã, gồm:

Chỉ huy trưởng là công chức, Ủy viên UBND cấp xã, sĩ quan dự bị;

Chính trị viên do Bí thư cấp ủy cấp xã đảm nhiệm;

Chính trị viên phó do Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp xã đảm nhiệm;

Phó Chỉ huy trưởng và Trợ lý là công chức.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, cần phân biệt rõ giữa chức vụ chỉ huy của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và các chức danh khác trong hệ thống chính trị cấp xã.

Dự thảo đề xuất các chức vụ chỉ huy của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã gồm Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Phó Chỉ huy trưởng và Chính trị viên phó.

Trong khi đó, trợ lý là thành phần của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nhưng được đặt trong nhóm chức danh do Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm theo phương án sửa đổi.

Điểm đáng chú ý khác là phương án mới gắn chức danh Chỉ huy trưởng với vị trí công chức và Ủy viên UBND cấp xã, đồng thời xác định đây là sĩ quan dự bị. Trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng hoặc tình trạng chiến tranh, người giữ chức vụ này có thể được gọi vào phục vụ tại ngũ và tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Chỉ huy trưởng theo quy định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đây là điểm cho thấy mô hình mới đang được thiết kế theo hướng gắn chặt hơn giữa bộ máy chính quyền cấp xã với tổ chức quân sự địa phương, đồng thời bảo đảm sự quản lý, chỉ huy thống nhất từ cấp tỉnh xuống cơ sở.

Nghị quyết 66.12/2026/NQ-CP là căn cứ tổ chức hiện nay, Dự thảo Luật sẽ hoàn thiện thẩm quyền

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, khi thông tin về thẩm quyền bổ nhiệm được đưa lên báo, cần lưu ý một điểm quan trọng: không nên coi quy định trong Dự thảo Luật là quy định đã có hiệu lực.

Điều 1 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định Nghị quyết này điều chỉnh tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu trong thời gian chưa sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới luật có quy định liên quan đến Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Nghị quyết 66.12/2026/NQ-CP đã xác lập mô hình Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh; đồng thời quy định cơ quan này có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở riêng.

Còn về cơ cấu, Nghị quyết quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã gồm Chỉ huy trưởng, Chính trị viên do Bí thư Đảng ủy cấp xã kiêm nhiệm, Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó, các trợ lý và nhân viên chuyên môn kỹ thuật; Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định về tổ chức, biên chế, nhiệm vụ và các chức danh theo quy định của Nghị quyết.

Tuy nhiên, Phụ lục kèm theo Nghị quyết 66.12/2026/NQ-CP đã xác định rõ Luật Dân quân tự vệ là một trong những văn bản cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện mô hình.

Đáng chú ý, chính phụ lục này đề xuất sửa điểm đ khoản 1 Điều 23 Luật Dân quân tự vệ theo hướng chuyển thẩm quyền bổ nhiệm sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là sự thay đổi có tính hệ thống. Khi cấp huyện không còn là cấp chính quyền trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc tiếp tục duy trì các thẩm quyền tổ chức, quản lý lực lượng quân sự ở cấp huyện sẽ không còn phù hợp. Vì vậy, một số thẩm quyền được điều chỉnh theo hướng chuyển lên cấp tỉnh hoặc phân cấp về cấp xã, tùy từng nội dung.

Dự thảo Luật sửa đổi 9 luật về quân sự, quốc phòng hiện cũng được xây dựng nhằm xử lý những vấn đề phát sinh từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Chính phủ xác định dự án luật có nhiều nội dung về phân cấp, phân quyền và tổ chức lại cơ quan quân sự địa phương.

Với riêng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, phương án sửa đổi Luật Dân quân tự vệ đang đặt ra một cơ chế khá rõ: cấp tỉnh quyết định nhân sự các chức vụ chỉ huy, trợ lý; cấp xã là nơi tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự; còn hệ thống quân sự cấp tỉnh giữ vai trò chỉ huy, quản lý theo mô hình mới.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, cách phân định này nhằm tránh tình trạng mỗi địa phương tổ chức, bổ nhiệm chức danh chỉ huy theo một cách khác nhau, đồng thời tạo sự thống nhất trong xây dựng đội ngũ cán bộ quân sự cơ sở.

Một điểm cũng cần lưu ý là Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm không có nghĩa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hoạt động hoàn toàn dưới sự chỉ đạo hành chính của UBND cấp tỉnh. Nghị quyết 66.12/2026/NQ-CP xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh và thực hiện chức năng tham mưu, tổ chức xây dựng, quản lý, chỉ huy, điều hành lực lượng vũ trang thuộc quyền.

Do đó, theo phân tích của Luật sư Hoàng Anh Sơn, cần nhìn thẩm quyền bổ nhiệm trong mối quan hệ giữa quản lý nhà nước về cán bộ, công chức của chính quyền địa phương và hệ thống chỉ huy quân sự. Đây là hai phương diện có liên quan nhưng không đồng nhất.

Đặc biệt, Dự thảo Luật hiện vẫn đang trong quá trình xem xét, hoàn thiện. Tại các phiên thảo luận gần đây, các đại biểu Quốc hội tiếp tục góp ý về tổ chức, chức danh, thẩm quyền của cơ quan quân sự cấp xã và sự thống nhất giữa các luật liên quan.

Vì vậy, với câu hỏi “Ai quyết định bổ nhiệm chức vụ chỉ huy Dân quân tự vệ cấp xã?”, có thể hiểu theo hai lớp quy định:

Thứ nhất, theo phương án sửa đổi tại Dự thảo Luật: Chủ tịch UBND cấp tỉnh được đề xuất là người quyết định bổ nhiệm các chức vụ chỉ huy, trợ lý của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Thứ hai, về hiệu lực pháp luật: Đây là nội dung dự kiến sửa đổi, chưa thể áp dụng như một quy định độc lập cho đến khi Luật được Quốc hội thông qua và có hiệu lực. Trong thời gian chuyển tiếp, tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP và các quy định pháp luật hiện hành có liên quan.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, việc đưa thẩm quyền bổ nhiệm về Chủ tịch UBND cấp tỉnh nếu được thông qua sẽ là một thay đổi đáng chú ý, góp phần tạo sự thống nhất về nhân sự chỉ huy trong toàn bộ hệ thống quân sự địa phương, đồng thời phù hợp với yêu cầu tổ chức lại lực lượng quân sự cơ sở trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

×