AI và nghịch lý mới của thời đại số: Càng thông minh, càng quá tải

Báo cáo mới nhất từ Fair Work Commission (FWC) – cơ quan tài phán lao động Úc, vừa phát đi cảnh báo chấn động khi khối lượng công việc của họ đã tăng vọt tới 70% trong vòng ba năm qua, một hệ lụy trực tiếp từ sự bùng nổ của các công cụ AI tạo sinh. Thay vì tự động hóa để giảm tải, công nghệ này lại đang "vũ khí hóa" các lá đơn khiếu nại, đẩy hệ thống tư pháp lao động vào trạng thái tắc nghẽn nghiêm trọng.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và mặt tối của làn sóng "bình dân hóa" khiếu nại pháp lý

Sự xuất hiện của các mô hình ngôn ngữ lớn đã xóa nhòa rào cản về chi phí và kiến thức, cho phép bất kỳ cá nhân nào cũng có thể tự đại diện trước tòa chỉ bằng vài cú click chuột.

Theo dữ liệu từ FWC, cơ quan tài phán lao động Úc này đã tiếp nhận tới 44.039 hồ sơ chỉ trong vòng 10 tháng (từ tháng 7/2025 đến tháng 4/2026), gần bằng kỷ lục của cả năm tài chính trước đó. Việc "bình dân hóa" công cụ pháp lý này đã kích nổ một lượng lớn đơn kiện tụng sa thải bất hợp pháp, phân biệt đối xử hay quấy rối nơi làm việc vốn được soạn thảo vô tội vạ bởi các bộ máy thuật toán.

Sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) nằm ở khả năng tạo văn bản thần tốc, nhưng điểm huyệt chí mạng của nó lại là hội chứng "ảo giác" (hallucination) – thuật ngữ chỉ việc AI tự bịa đặt ra dữ liệu. Các thẩm phán tại Úc liên tục đối mặt với những bộ hồ sơ dày đặc, văn phong bóng bẩy nhưng chứa đầy các tiền lệ pháp lý giả mạo, các trích dẫn điều luật hoàn toàn không có thực trong hệ thống luật pháp quốc gia.

Hệ quả là, thay vì tập trung phân tích bản chất vụ việc, đội ngũ thư ký tòa án phải căng mình đóng vai trò làm "bộ lọc", kiểm tra thủ công từng dòng tài liệu để bóc tách giữa sự thật và những lời dối trá mượt mà do máy tính tạo ra.

Tình trạng này không chỉ bó hẹp ở mảng lao động mà đang di căn sang nhiều lĩnh vực dịch vụ công khác của Úc và khu vực. Từ các tranh chấp tại Tòa án Thuê nhà ở New Zealand cho đến Cơ quan Khiếu nại Tài chính Úc (AFCA), kịch bản tương tự đang lặp lại khi người tiêu dùng sử dụng AI để dội bom các tổ chức bằng những lá thư khiếu nại tự động hóa, kéo dài quy trình xử lý vốn thường kéo dài vài tuần lên thành nhiều tháng trời do sự phình to của các dữ liệu rác.

Trước nguy cơ sụp đổ dòng chảy công việc do áp lực ngân sách và nhân sự, cơ quan tài phán lao động Úc buộc phải triển khai hệ thống phân loại mới, điều động các nhân sự cấp cao can thiệp và hòa giải không chính thức ở giai đoạn sớm nhằm giảm bớt số lượng vụ việc phải đưa ra phân xử công khai.

Đáng chú ý, cơ quan này cũng đang xem xét đưa một tổng đài giọng nói ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động để tự động sàng lọc, phân loại các cuộc gọi khẩn cấp từ đường dây hỗ trợ.

Đây chính là một ngã rẽ đầy trớ trêu của thời đại công nghệ số: con người đang phải dùng chính AI để dọn dẹp và kiểm soát những hậu quả do một hệ thống AI khác gây ra. Trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra các khiếu nại rác hàng loạt, rồi một hệ thống AI khác lại được lập trình để quét và chặn các hành vi spam đó, biến môi trường pháp lý thành một cuộc đua vũ trang giữa các thuật toán.

Giới quan sát nhận định, nếu không có các hành lang pháp lý nghiêm ngặt quy định về nghĩa vụ xác thực tài liệu của người nộp đơn, các cơ quan công quyền sẽ mãi rơi vào vòng lặp rượt đuổi kiệt sức này.

×