Alpha School: Khi ngôn ngữ là bản lề của tự do và trách nhiệm

"Mã gen" của sự tự chủ

Ngôn ngữ vừa là công cụ để giao tiếp nhưng cũng vừa là vỏ bọc của tư duy. Với cách tiếp cận mang chiều sâu của triết học, tâm lý học và khoa học giáo dục hiện đại, cách dạy Tiếng Việt ở Alpha Victory mang một lối đi riêng: hướng đến mục đích phát triển chiều sâu tư duy và năng lực giao tiếp cho người học.

Các em lớp 1 được học tiếng Việt như một nhà nghiên cứu ngôn ngữ nhưng hết sức tự nhiên: Em phân tích tiếng /ba/ bằng cách đánh vần “bờ- a - ba”. Em đưa tiếng /ba/ vào mô hình. Em thêm thanh, thay âm, vần để tạo ra tiếng mới /cha/, /ga/, /ta/…  Vậy là học một tiếng mà biết hàng chục tiếng mới. Những thao tác bằng tay và lời nói đã giúp trẻ đã “chiếm lĩnh” được cấu trúc ngữ âm của tiếng - công việc vốn của nhà nghiên cứu ngôn ngữ một cách thật nhẹ nhàng. Với cách học đó các em đọc thông viết thạo nhanh hơn, học đâu chắc đó, học một biết mười, và đặc biệt, không sai lỗi chính tả ngay từ lớp 1.

Nếu ngôn ngữ là tư duy khoa học thì Văn học là tư duy nghệ thuật. Các tiếp cận của Công nghệ giáo dục đi vào đúng bản chất của các lĩnh vực. Cách dạy văn ở Alpha Victory nhờ vậy cũng thật đặc biệt. Trẻ em ngay từ lớp 2 đã được học các thao tác tư duy nghệ thuật: tưởng tượng rồi lên trên là liên tưởng. Và cũng nhờ vậy, các em đã thực sự trở thành một nghệ sĩ khi được bay bổng trong thế giới nghệ thuật theo cảm nhận của riêng mình. Một cánh cò trong ca dao xưa nay được sống lại qua trí tưởng tượng của em bé 7 tuổi:

“Cái cò đi đón cơn mưa

Tối tăm mù mịt ai đưa cò về…”

Dưới sự hướng dẫn của cô giáo, các em phát huy trí tưởng tượng trong từng câu chữ: “Con hình dung thấy con cò bay thẳng ra khỏi tổ giữa trời mưa gió mịt mù. Dù mưa to lắm nhưng nó vẫn mải miết bay để về thăm cha mẹ”. Em khác chia sẻ: “Con còn thấy cánh cò run vì lạnh. Nhưng chỉ một chút thôi. Sau đó nó lao vút đi vào giữa cơn mưa rào. Nó nghĩ “Không gì có thể ngăn cản mình về thăm cha thăm mẹ.”... Giờ học cảm thụ văn ở Alpha Victory luôn đầy ắp những chia sẻ vô cùng dễ thương, đầy sáng tạo và mang màu sắc cá nhân như thế. Các em đã tự kiến tạo nên thế giới nghệ thuật của riêng mình, cảm văn theo cách của riêng mình. Nhờ biết tưởng tượng và liên tưởng, các em có “bảo bối” để mở cửa cả những tác phẩm văn học nằm ngoài sách giáo khoa. Và một lần nữa, ta lại thấy, ngay cả với văn học nghệ thuật, trẻ cũng có thể học một mà biết mười bởi thầy cô đã dạy cho các em phương pháp học - một công cụ vạn năng kỳ diệu.

Cô Thùy Liên - Tổ trưởng Tổ Tiếng Việt trường Tiểu học Công nghệ Giáo dục Hà Nội (Alpha CGD) chia sẻ thêm: Học văn theo phương pháp Công nghệ giáo dục, học sinh sẽ được học các thao tác tư duy để tự mình cảm thụ văn học, xóa bỏ hoàn toàn cách học văn theo lối “nhồi nhét”, “thuộc lòng”, “khuôn mẫu” thường thấy... Và đó chính là “mã gene” của sự tự chủ.

Khi trẻ em học cách "làm ra" cái đẹp

Các em không chỉ dùng tưởng tượng, liên tưởng để cảm thụ văn mà còn có thể trở thành những nhà “sáng tác tí hon” với những câu đồng dao dễ thương:

“Hay kêu meo meo

Là con mèo mướp

Thường bơi dưới nước

Là chị vịt bầu

Lông nhuộm màu nâu

Là chị chim sẻ…”

(Thảo Nguyên, lớp 2A3, Trường Tiểu học Thực nghiệm Victory)

Hay những vần thơ giàu tưởng tượng và dạt dào cảm xúc:

“Nếu mẹ là dòng sông

Con sẽ là con thuyền

Trôi theo mẹ bình yên.

Nếu mẹ là ánh nắng

Con sẽ là nhành hoa

Hướng về mẹ thiết tha…”

(Minh Anh - Lớp 4A1 - Trường Tiểu học Alpha)

Và cả những vần thơ về miền biển nắng gió:

“Ở ngoài mặt biển

Những bác thuyền viên

Chăm chỉ làm việc

Để có bữa tiệc

Rồi lại ra khơi

Em gọi: "Biển ơi!

Em yêu biển lắm!"...

(Lam Cúc - lớp 2A1 - Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội - Alpha CGD)

Những bài thơ như vậy có thể chưa hoàn chỉnh về kỹ thuật, nhưng điều quan trọng là trẻ đang học cách sáng tạo ngôn ngữ. Trẻ cũng học cách tin vào giác quan của chính mình, dám nghĩ những điều chưa có trong sách vở và dám nói lên những suy nghĩ của bản thân.

"Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" – Bản sắc không thể trộn lẫn

Sự khác biệt của học sinh Alpha Victory nằm ở chỗ: Sự tự tin đến từ năng lực làm chủ: Khi một đứa trẻ biết cách làm chủ công cụ ngôn ngữ - công cụ mạnh mẽ nhất của tư duy, các em cũng dần học cách làm chủ quyết định của mình.

Cô Nguyễn Thị Quế, Hiệu trưởng Tiểu học Thực nghiệm Victory chia sẻ: “Tại Alpha Victory, tư duy "Dám nói, dám nghĩ, dám làm" không chỉ là khẩu hiệu, mà là kết quả tất yếu của cách tổ chức các hoạt động giáo dục. Trẻ dám thực hiện những dự án sáng tạo, dám thay đổi đoạn kết của một tác phẩm kinh điển theo logic cá nhân, và quan trọng nhất là dám chịu trách nhiệm với quyết định của mình.”

Nền tảng vững chắc này tạo ra một "sức đề kháng" tuyệt vời trước những thử thách học thuật mới và khó. Học sinh bước ra từ phương pháp này không sợ sai, không sợ những bài toán chưa có lời giải, vì các em đã được rèn luyện bản lĩnh của người đi tìm quy luật chứ không phải người học thuộc lòng.

Một hành trình không có điểm dừng

Sự tự tin và tư duy tự chủ ấy không dừng lại ở những năm tháng tiểu học. Nó trở thành một bộ "mã gen" đi theo các em đến cấp 2, cấp 3 và xa hơn nữa.

Những kỹ năng ngôn ngữ được hình thành từ bậc tiểu học tại Alpha Victory không chỉ giúp học sinh đọc tốt hay viết tốt hơn. Quan trọng hơn, đó là quá trình các em dần học cách quan sát suy nghĩ của mình, diễn đạt cảm xúc của mình và hiểu rõ điều mình thực sự nghĩ.

Khi một đứa trẻ có thể diễn đạt suy nghĩ một cách rõ ràng, điều đó cũng có nghĩa là em đang dần hiểu mình hơn. Ngôn ngữ lúc này không chỉ là công cụ giao tiếp, mà trở thành tấm gương phản chiếu thế giới nội tâm.

Vì vậy, giá trị quan trọng nhất của việc học tiếng Việt ở Alpha Victory không nằm ở những bài văn hay hay điểm số cao, mà ở việc mỗi học sinh dần hình thành một bản sắc riêng: biết suy nghĩ độc lập, hiểu mình và sống có trách nhiệm với những lựa chọn của mình.

Về Hệ thống giáo dục Alpha và các trường thành viên:

Hệ thống Giáo dục Alpha là hệ thống trường liên cấp theo định hướng giáo dục khai phóng, chú trọng phát triển con người toàn diện. Triết lý giáo dục của Alpha đặt trọng tâm vào việc giúp học sinh hiểu chính mình, hình thành năng lực tự học, tư duy độc lập và bản lĩnh sống trong một thế giới nhiều biến động.

Hệ thống hiện có hơn 4.000 học sinh cùng đội ngũ giáo viên và nhân sự đang học tập và làm việc tại các trường thành viên: Trường Tiểu học & THCS–THPT Alpha, Trường Tiểu học Công nghệ Giáo dục Hà Nội (Alpha CGD), Trường Liên cấp Alpha Hải Phòng và Trường Liên cấp Mầm non – Tiểu học – THCS Thực nghiệm Victory.Năm học 2025-2026, học sinh toàn hệ thống Alpha đạt hơn 10,000 giải thưởng học thuật, khoa học, nghệ thuật và thể thao cấp thành phố và quốc gia, quốc tế; đồng thời nhận các học bổng quốc tế và cơ hội học tập tại nhiều quốc gia.

×