Ăn uống lành mạnh tưởng đơn giản nhưng chuyên gia cảnh báo nhiều người Việt vẫn mắc sai lầm mỗi ngày mà không biết

Đây là những nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo khoa học "Vai trò dinh dưỡng từ đậu nành và các loại hạt đối với sức khỏe và phòng chống bệnh không lây nhiễm", do Viện Dinh dưỡng phối hợp Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Đậu nành Vinasoy (VSAC) tổ chức tại TP.HCM, ngày 26/6.

Ăn uống lành mạnh vẫn là lời giải để giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm

Theo PGS.TS Trần Thanh Dương - Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức về dinh dưỡng. Trong khi suy dinh dưỡng và thiếu vi chất vẫn tồn tại ở một số khu vực thì thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm lại tăng nhanh.

Ông cho biết, tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi bị thấp còi đã giảm từ 56,5% năm 1990 xuống còn khoảng 14,8% vào năm 2025. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn ở mức cao tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, thiếu vi chất vẫn là vấn đề đáng quan tâm khi 19,6% trẻ dưới 5 tuổi bị thiếu máu, còn tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ mang thai là 25,6%.

Ở chiều ngược lại, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở người trưởng thành từ 20-45 tuổi đã lên gần 20%, tăng khoảng 1,6 lần sau hơn 10 năm.

Hiện cả nước ước tính có khoảng 12 triệu người mắc tăng huyết áp, trong khi tỷ lệ đái tháo đường ở người trưởng thành tăng từ 4,1% năm 2011 lên 7,1% năm 2021.

Theo PGS.TS Trần Thanh Dương, nguyên nhân có liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn. Người Việt hiện tiêu thụ trung bình hơn 9g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Hơn 60% dân số chưa ăn đủ 400g rau, quả/ngày và trên 30% người trưởng thành không đạt mức vận động thể lực khuyến nghị.

"Luật Phòng bệnh có hiệu lực từ ngày 1/7 đánh dấu bước chuyển từ điều trị sang phòng bệnh chủ động. Trong đó, ăn uống lành mạnh và dinh dưỡng hợp lý là giải pháp có thể tác động sớm, rộng và bền vững nhất đối với sức khỏe cộng đồng", PGS.TS Trần Thanh Dương nhấn mạnh.

Ăn uống lành mạnh với thực phẩm thực vật được nhiều nghiên cứu khuyến nghị

Theo các chuyên gia, xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật là giải pháp giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

PGS.TS Trương Tuyết Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, dinh dưỡng hiện đại không chỉ hướng đến việc ăn đủ chất mà còn chú trọng chất lượng thực phẩm và lợi ích lâu dài đối với sức khỏe.

Theo bà, một chế độ ăn uống lành mạnh cần tăng cường rau, củ, quả, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt; đồng thời hạn chế muối, đường, thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường.

Các nghiên cứu được công bố tại hội thảo cho thấy, tiêu thụ khoảng 400-800g rau, củ, quả mỗi ngày có thể giảm từ 20-30% nguy cơ mắc bệnh tim mạch và giảm 19-30% nguy cơ đột quỵ. Việc bổ sung nhiều ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu cũng giúp giảm khoảng 30% nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.

TS.BS Nguyễn Song Tú - Viện Dinh dưỡng cho biết đậu nành là một trong số ít nguồn protein thực vật hoàn chỉnh, chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu, đồng thời giàu chất xơ, isoflavone và các chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch. Ngoài đậu nành, các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hạt lanh và yến mạch cũng được đánh giá cao trong chế độ ăn uống lành mạnh.

Ở góc độ nghiên cứu, PGS.TS Đặng Minh Nhật - Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) cho biết, các hợp chất prebiotic tự nhiên trong đậu nành và yến mạch có khả năng nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột.

"Hệ vi sinh đường ruột đang được xem như một 'cơ quan chức năng đặc biệt' của cơ thể. Giá trị của thực phẩm không chỉ được đánh giá qua thành phần dinh dưỡng mà còn ở tác động đối với hệ vi sinh đường ruột", PGS.TS Đặng Minh Nhật chia sẻ.

×