Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo- người tự nhận mình là "nông dân mới" và ý tưởng về hình mẫu "nông dân 5 sao"

Từ những lần thăm đồng cùng nông dân tới những chuyến công tác xa xứ, câu chuyện quanh danh xưng ấy đã ấp ủ trong ông ý tưởng về hình mẫu "nông dân 5 sao" - hình mẫu tôn vinh người nông dân.

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Báo điện tử Dân Việt, AHLĐ Trần Mạnh Báo, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn ThaiBinh Seed đã có chia sẻ thêm nhiều ý tưởng về hình mẫu "nông dân 5 sao" cũng như những chiến lược, kế hoạch sắp tới của ThaiBinh Seed để đồng hành cùng người nông dân trong giai đoạn mới.

Từ hình ảnh của người nông dân 73 tuổi và ý tưởng về hình mẫu "nông dân 5 sao"

Trong một bài viết gần đây trên Facebook cá nhân, ông đã chia sẻ cuộc gặp với ông Trần Nhựt, một nông dân 73 tuổi tại Đà Nẵng, và cho biết chính cuộc trò chuyện này đã gợi cho ông ý tưởng về hình mẫu “nông dân 5 sao”. Ông có thể chia sẻ sâu hơn về cuộc gặp ấy? Điều gì ở người nông dân 73 tuổi này khiến ông nhận ra rằng hình ảnh người nông dân hôm nay đã khác rất nhiều so với trước đây, và từ đó đặt ra câu chuyện về một “nông dân 5 sao”?

- Chúng ta đều biết là mỗi một giai đoạn phát triển của đất nước, mô hình phát triển kinh tế cũng sẽ thay đổi. Trong đó, nông nghiệp và nông dân cũng không thể tránh khỏi việc phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Câu chuyện giữa tôi với ông Trần Nhựt thực ra cũng rất tình cờ thôi. Hôm đó tôi đi vào dự một sự kiện của thành phố Đà Nẵng. Đây có thể nói là một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước tổ chức gặp gỡ các doanh nghiệp để xây dựng kế hoạch phát triển ngành nông nghiệp địa phương sau khi tổ chức lại hệ thống chính quyền hai cấp.

Trước khi vào dự hội nghị này, tôi có dành thời gian đi thăm tình hình sản xuất vụ hè thu tại Đà Nẵng. Sau khi đi một vòng, đến buổi chiều hôm trước, khi tôi vừa từ dưới ruộng bước lên bờ để chuẩn bị di chuyển sang ruộng khác thì gặp ông Trần Nhựt đi xe máy đến đấy cũng dừng lại. Ông ấy cũng đang định đi xuống cánh đồng mà chúng tôi vừa xem. Thế là tôi dừng lại và trò chuyện với ông ấy về tình hình sản xuất vụ thu năm nay.

Càng trò chuyện, tôi càng nhận thấy trình độ của người nông dân hôm nay đã khác rất nhiều so với trước đây. Dù đã 73 tuổi, nhưng ông Trần Nhựt am hiểu sâu nhiều vấn đề, từ kỹ thuật sản xuất, kinh tế, thị trường đến các chủ trương, chính sách của Nhà nước.

Sau khi chia tay ông ấy, chúng tôi tiếp tục di chuyển sang một xã khác. Ngồi trên xe, tôi có nói với anh em đi cùng là: "Sao bây giờ một người nông dân 73 tuổi lại có thể am hiểu nhiều vấn đề như thế? Nông dân mình bây giờ khác xưa nhiều thật!". Các anh em đi cùng trên xe cũng chia sẻ: "Bây giờ nông dân mình trình độ cao lắm Chủ tịch ạ. Lướt Facebook một lúc là biết chuyện thị trường trong nước, thế giới; Chủ tịch vừa đăng bài là các bác ấy cũng đọc ngay!".

Cuộc gặp tình cờ ấy khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Tôi cảm nhận rõ rằng nền nông nghiệp Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới, và cùng với đó, vai trò, vị thế cũng như năng lực của người nông dân đang được đặt ở một tầm cao mới.

Trên thực tế, trong những năm qua, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều Nghị quyết, chính sách về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trong đó đều xác định vai trò của người nông dân ở vị trí là chủ thể, là trung tâm trong phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới.

Cùng với đó, để tôn vinh vai trò của người nông dân trong sản xuất, từ trước đến nay, chúng ta đã có nhiều danh hiệu, ví dụ như "Nông dân Việt Nam xuất sắc", "Nhà khoa học của Nhà nông", "Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi" rồi Giải thưởng Lương Định Của...

Nhưng theo tôi, nông dân hiện nay không chỉ cần giỏi sản xuất mà còn cần trở thành những "người nông dân mới", nông dân doanh nhân, biết làm thương mại, dịch vụ, biết tham gia vào chuỗi giá trị nông sản.

Thật ra khái niệm "người nông dân mới" là danh xưng mà tôi đã tự nhận từ rất lâu rồi. Khi phát biểu trong diễn đàn Người việt có tầm ảnh hưởng toàn cầu tại thủ đô Paris, Pháp năm 2019 tôi đã nói rằng: "Ladies and gentlemen, I am not business, I’m not leader. I’m only Vietnamese new farmer” (Thưa quý ông, quý bà, tôi không phải là doanh nhân, cũng không phải lãnh đạo, tôi chỉ là một người nông dân mới của Việt Nam - PV).

Khi chuẩn bị kỷ niệm 50 năm thành lập Tập đoàn ThaiBinh Seed, chúng tôi cũng đã xây dựng chiến lược phát triển "người nông dân mới" và đưa khái niệm này vào các bài viết. Sau các bài viết này được đăng tải, tôi đã nhận được nhiều bình luận từ các cán bộ Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Có anh gợi ý rằng, chúng ta có rất nhiều danh hiệu về người nông dân, nhưng những người xuất sắc nhất thì chính là những "nông dân 5 sao".

Nhớ lại chia sẻ đó, lúc ngồi trên xe, anh em chúng tôi mới nói với nhau: Tại sao sản phẩm chúng ta có OCOP 3 sao, 5 sao để đánh giá từng mức độ, vậy thì tại sao mình không xây dựng một hình mẫu người nông dân 5 sao? Ý tưởng về hình mẫu nông dân 5 sao đã được hình thành từ đó.

Như ông vừa chia sẻ, Việt Nam hiện có nhiều danh xưng cho người nông dân và mỗi danh xưng lại có một bộ tiêu chí riêng. Vậy đối với hình mẫu "người nông dân 5 sao", theo nhận định của ông, chúng ta cần những tiêu chí cụ thể nào để đánh giá? Nếu đặt cạnh hình mẫu “nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” mà chúng ta vẫn thường nhắc đến, theo ông, đâu là những năng lực mới mà một “nông dân 5 sao” cần có?

- Hình mẫu"nông dân 5 sao" hiện tại mới là ý tưởng của tôi, còn để hiện thực hóa chúng ta phải tiếp tục xây dựng các tiêu thức cụ thể cho nó.

Theo tôi, các tiêu chí đó có thể bao gồm:

(1) Có tri thức về khoa học công nghệ, kỹ thuật: Người nông dân đó phải có kiến thức, ứng dụng được tiến bộ khoa học công nghệ vào công việc.

(2) Sản xuất giỏi gắn liền với bảo vệ môi trường: Không chỉ tạo ra năng suất cao mà phải biết bảo vệ môi trường sống.

(3) Am hiểu và tôn trọng pháp luật: Phải am hiểu pháp luật về cả kinh tế lẫn kỹ thuật, tôn trọng các quy định của Nhà nước trong tổ chức hoạt động sản xuất và kinh doanh, tôn trọng hợp đồng.

(4) Có trình độ chuyên môn phù hợp với công việc: Cực kỳ am hiểu lĩnh vực công việc; biết tự xây dựng cơ cấu sản xuất, thời vụ gieo trồng và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật do các cơ quan, các nhà khoa học, nhà kỹ thuật nghiên cứu và ban hành.

(5) Có tinh thần hợp tác, liên kết, chia sẻ và trách nhiệm với cộng đồng: Người nông dân cần vượt qua tư duy sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp; chủ động liên kết với doanh nghiệp, chia sẻ rủi ro khi cần thiết và kịp thời phản ánh những bất cập của thị trường, khó khăn thiên tai để đề xuất Nhà nước hỗ trợ chính sách. Đồng thời, phải có ý thức đóng góp cho cộng đồng và chủ động xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của mình.

Khác với danh hiệu "nông dân sản xuất giỏi" trước đây vốn chỉ tập trung vào năng suất, người nông dân ngày nay phải biết sản xuất, biết thương mại hóa sản phẩm, biết liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp và các nhà khoa học. Tất nhiên, danh xưng "5 sao" là một hình mẫu để chúng ta xây dựng chứ không nên áp đặt một cách cứng nhắc. Dần dần, chúng ta phải chuyển dịch theo hướng chuyển nông dân thành doanh nhân thì nền nông nghiệp mới thực sự phát triển được.

Dấu ấn mới tiếp nối hành trình 50 năm đồng hành cùng nông dân Việt

Như ông chia sẻ, mỗi giai đoạn phát triển của nông nghiệp lại đặt ra những yêu cầu mới đối với người nông dân. Nếu trước đây, kinh nghiệm sản xuất, sự cần cù và khả năng thích ứng với tự nhiên là những yếu tố đặc biệt quan trọng, thì trong nền nông nghiệp hiện đại, người nông dân còn phải làm chủ khoa học – công nghệ, hiểu thị trường và pháp luật, biết liên kết và tổ chức sản xuất.

Vậy theo ông, người nông dân cần chuẩn bị những gì để có thể liên tục thích ứng với những thay đổi đó? Và nhìn xa hơn, trong 10–20 năm tới, những năng lực nào sẽ ngày càng trở nên quan trọng đối với người nông dân?

- Theo tôi, điều quan trọng nhất trước hết là tâm thế của người nông dân phải thay đổi. Tâm thế của người nông dân cách đây 20 năm đã khác hôm nay, và chắc chắn 20 năm tới sẽ tiếp tục phải khác.

Tôi cho rằng, người nông dân của 20 năm tới phải là những doanh nhân kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.

Họ không thể tiếp tục sản xuất theo tư duy tự cung, tự cấp, chỉ làm ra sản phẩm để phục vụ nhu cầu của gia đình rồi bán phần dư thừa. Người nông dân phải thực sự bước vào nền kinh tế thị trường với tư cách một chủ thể kinh doanh.

Điều đó đòi hỏi họ phải biết tổ chức sản xuất ở quy mô phù hợp, tạo ra sản phẩm đồng đều, đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường; biết ứng dụng công nghệ hiện đại, thực hiện chuyển đổi số và đặc biệt là phải giỏi thương mại.

Điểm khác biệt ở đây là họ trở thành những người làm kinh doanh, nhưng kinh doanh trên nền tảng nông nghiệp. Đó không phải là doanh nhân trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng hay dịch vụ, mà là những doanh nhân hiểu đất đai, cây trồng, vật nuôi, hiểu kỹ thuật và đồng thời hiểu cả thị trường.

Trong những chuyến đi thực tế tại nhiều quốc gia, tôi nhận thấy những người nông dân hiện đại của họ, xét cho cùng, đều là những doanh nhân nông nghiệp. Họ am hiểu rất sâu về kỹ thuật, nhưng cũng rất sành sỏi về thương mại. Thực chất, đó chính là một hình mẫu doanh nhân.

Ở Việt Nam, đội ngũ này cũng đang từng bước hình thành. Tôi rất tin vào thế hệ trẻ, bởi chính họ sẽ là lực lượng có khả năng tiếp cận nhanh nhất với khoa học, công nghệ và tư duy kinh doanh mới.

Tôi nhớ một câu chuyện rất tình cờ mới đây. Sau khi kết thúc một hội nghị tại Đà Nẵng, khi tôi đang cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố đi từ tầng hai xuống sảnh tầng một để ra về, có một bạn trẻ chạy đến và nói: “Chú ơi, cho cháu xin chụp chung với chú một bức ảnh”.

Khi hỏi, tôi mới biết, cách đây vài năm, bạn ấy là một trong 50 nhà nông trẻ xuất sắc nhận giải thưởng Lương Định Của, từng tham gia một chương trình của Trung ương Đoàn đến thăm Tập đoàn ThaiBinh Seed và nghe tôi chia sẻ, truyền cảm hứng tại một diễn đàn. Hôm ấy, khi gặp lại, bạn đã nói với tôi: “Chính chú đã truyền cảm hứng để đến hôm nay cháu trở thành một doanh nhân nông nghiệp”.

Câu chuyện rất nhỏ đó đã mang lại cho tôi nhiều suy nghĩ. Đôi khi, một sự động viên hay một lần chia sẻ đúng lúc có thể góp phần nuôi dưỡng khát vọng của một người trẻ trong suốt nhiều năm.

Vì vậy, trách nhiệm của chúng ta hôm nay là tiếp tục xây dựng, vun đắp và truyền cảm hứng cho thế hệ nông dân trẻ; giúp họ có tri thức, có khát vọng và đủ năng lực để bước vào nền nông nghiệp hiện đại.

Tôi tin rằng trong vài năm tới, từ chính những người trẻ đang học tập, nghiên cứu, khởi nghiệp và làm nông nghiệp hôm nay, sẽ xuất hiện ngày càng nhiều những “nông dân 5 sao” – những hạt nhân mới, góp phần dẫn dắt và thúc đẩy nền nông nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững.

Được biết, nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập, ThaiBinh Seed từng xây dựng chiến lược “Đồng hành cùng người NÔNG DÂN MỚI”, với 5 phẩm chất: Có tri thức; Am hiểu pháp luật; Có trình độ khoa học – kỹ thuật; Có tinh thần hợp tác, liên kết và chia sẻ; Có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.

Xin ông chia sẻ thêm về chiến lược này và cho biết, trong thời gian tới, để tiếp tục phát huy vai trò của một doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp, ThaiBinh Seed sẽ có những chiến lược, kế hoạch hành động nào để đồng hành cùng người nông dân mới, góp phần xây dựng và nhân rộng hình mẫu “nông dân 5 sao”?

- Trước hết, bản thân doanh nghiệp cũng phải không ngừng thay đổi. Nếu chúng tôi không liên tục cập nhật thông tin, học tập và nâng cao năng lực thì cũng không thể thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế thị trường.

Trong suốt 50 năm qua, ThaiBinh Seed đồng hành với người nông dân theo một cách rất cụ thể: cùng bà con tạo nên những mùa vàng bội thu trên khắp đất nước. Nhưng cùng với sự phát triển của nông nghiệp, nội hàm của hai chữ “đồng hành” hôm nay cũng phải được mở rộng.

Đó là lý do chúng tôi xây dựng chiến lược “Đồng hành cùng người NÔNG DÂN MỚI”.

Theo đó, ThaiBinh Seed không chỉ đồng hành với nông dân trong việc cung ứng sản phẩm hay hỗ trợ sản xuất, mà cùng bà con tiếp cận và ứng dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, tổ chức lại sản xuất, xây dựng quy trình chế biến, tăng cường hợp tác, liên kết và từng bước hình thành các chuỗi giá trị.

Thông qua quá trình hợp tác đó, mục tiêu của chúng tôi là góp phần nâng cao năng lực của người nông dân, để họ trở thành những chủ thể có tri thức, am hiểu pháp luật, biết ứng dụng khoa học – công nghệ, có tinh thần hợp tác, chia sẻ và ý thức bảo vệ môi trường, có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.

Đây không phải là hoạt động mang tính thời điểm mà đã được ThaiBinh Seed triển khai thường xuyên trong toàn bộ hệ thống sản xuất, kinh doanh và thương mại trên cả nước. Hằng năm, chúng tôi tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn cho hàng nghìn người nhằm cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ và kỹ năng sản xuất, kinh doanh.

Tất nhiên, một bàn tay không thể che cả bầu trời. Một mình ThaiBinh Seed không thể ngay lập tức giúp hàng chục triệu nông dân Việt Nam trở thành những “nông dân mới”.

Nhưng với những người nông dân đang làm việc và hợp tác cùng ThaiBinh Seed, chúng tôi mong muốn có thể đồng hành một cách thiết thực nhất: giúp họ nâng cao tri thức và hiểu biết pháp luật; tiếp cận khoa học – công nghệ; nâng cao năng lực sản xuất, thương mại hóa sản phẩm; đồng thời biết hợp tác, liên kết và chia sẻ lợi ích trong chuỗi giá trị.

Đó chính là cách ThaiBinh Seed thực hiện chiến lược “Đồng hành cùng người NÔNG DÂN MỚI”.

Và tôi cho rằng, nếu ngày càng có nhiều doanh nghiệp, tổ chức, nhà khoa học và các cơ quan quản lý cùng chung tay theo cách đó, chúng ta sẽ từng bước xây dựng được một lực lượng nông dân mới – những “nông dân 5 sao” có đủ tri thức, năng lực và bản lĩnh để làm chủ nền nông nghiệp hiện đại.

Hiện nay, các cơ quan, tổ chức, đoàn thể có nhiều chương trình tôn vinh nông dân: Trung ương Hội Nông dân Việt Nam có chương trình bình chọn “Nông dân Việt Nam xuất sắc”, Đoàn Thanh niên có Giải thưởng Lương Định Của nhằm tôn vinh những nông dân, nhà nông trẻ tiêu biểu...

Dưới góc nhìn của một người nông dân, một hội viên nông dân và cũng là một doanh nhân, ông có đề xuất gì với các cơ quan quản lý, các tổ chức đoàn thể để việc phát hiện, tôn vinh và lan tỏa các điển hình không chỉ dừng lại ở những danh hiệu, mà thực sự góp phần nhân rộng hình mẫu “người nông dân mới”, “nông dân 5 sao” trong đời sống?

- Tôi cho rằng việc Nhà nước và các tổ chức tôn vinh những người nông dân xuất sắc là một việc làm hết sức có ý nghĩa. Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với những nỗ lực, đóng góp của người nông dân, mà còn là nguồn động viên, khích lệ để thúc đẩy sự phát triển của nông nghiệp và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Việc tôn vinh họ dưới danh hiệu “nông dân 5 sao” hay bất kỳ tên gọi nào khác, theo tôi, đều là điều đáng khuyến khích. Ý tưởng “nông dân 5 sao” tôi đưa ra cũng chỉ là một gợi mở, còn việc nghiên cứu, xây dựng tiêu chí và tổ chức thực hiện như thế nào là trách nhiệm của các cơ quan quản lý và tổ chức có thẩm quyền.

Nhưng có một điều tôi đặc biệt muốn lưu ý: việc tôn vinh phải thực chất, không nên làm theo phong trào hay dừng lại ở việc trao một danh hiệu rồi để đó.

Khi tôi chia sẻ ý tưởng này, nhiều người cũng bày tỏ quan điểm rằng việc tôn vinh người nông dân là hoàn toàn xứng đáng. Nhưng điều quan trọng hơn là phải làm sao để từ những điển hình được tôn vinh, chúng ta tạo ra được nguồn cảm hứng, sự lan tỏa và động lực để nhiều người khác cùng học hỏi, vươn lên.

Một danh hiệu chỉ thực sự có giá trị khi nó tạo ra được hiệu ứng xã hội; khi những mô hình, cách làm hay và những con người tiêu biểu có thể được nhân rộng, trở thành những hạt nhân thúc đẩy cộng đồng cùng phát triển.

Theo tôi, đó là điều các cơ quan chức năng, tổ chức hội và Nhà nước cần đặc biệt quan tâm: tôn vinh để lan tỏa, lan tỏa để nhân rộng và nhân rộng để tạo ra sự thay đổi thực chất.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

×