Anh hùng Phan Văn Nhờ 7 lần phẫu thuật, thay đổi khuôn mặt để địch không nhận ra, mở đường cho các con tàu không số

Anh hùng Phan Văn Nhờ 7 lần phẫu thuật, thay đổi khuôn mặt, mái tóc để không bị địch nhận ra

Anh hùng Lực lượng vũ trang Phan Văn Nhờ, còn gọi là Tư Mau, sinh tại xã Long Điền, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu cũ. Ông sinh năm 1925, nguyên là Thượng tá, Đoàn trưởng Đoàn 962 vận tải biển, Quân khu 9, Bộ Quốc phòng.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, ông hoạt động trong vùng địch tạm chiếm ở quê nhà và tỉnh Bến Tre.

Với tinh thần bám đất, bám dân, ông tích cực gây dựng cơ sở cách mạng, đồng thời trực tiếp chỉ huy lực lượng vũ trang chiến đấu. Trong quá trình hoạt động, Phan Văn Nhờ 4 lần rơi vào tay địch, chịu nhiều cực hình tra tấn dã man nhưng vẫn giữ vững khí tiết, tuyệt đối trung thành với Đảng, kiên quyết bảo vệ tổ chức và cơ sở cách mạng.

Từ năm 1960, Phan Văn Nhờ được giao nhiệm vụ tổ chức vận chuyển vũ khí từ miền Bắc vào chi viện cho chiến trường miền Nam. Đây là công việc đặc biệt nguy hiểm khi các tuyến đường biển thường xuyên bị tàu chiến, máy bay và lực lượng tuần tra của đối phương phong tỏa, kiểm soát gắt gao.

Để vượt qua sự kiểm soát của địch, ông cùng đồng đội khi cải trang thành ngư dân đánh cá, lúc đóng vai thương lái, nhiều chuyến phải vòng ra xa bờ, lênh đênh trên biển hàng tháng trời trong tình trạng thiếu ăn, thiếu ngủ nhưng vẫn quyết tâm đưa hàng đến nơi an toàn.

Đầu những năm 1970, trước sự phong tỏa gắt gao trên biển, Tư Mau- Phan Văn Nhờ đề xuất phương thức “vận tải công khai”: sử dụng tàu mang dáng dấp tàu đánh cá, tàu buôn của dân, có hai đáy để che giấu vũ khí.

Ngày 6/7/1971, phương thức mới được thí điểm và thành công. Ngày 27/7/1971, Quân khu 9 thành lập Đoàn vận tải bí mật S950, Tư Mau - Phan Văn Nhờ làm trưởng đoàn.

Đến năm 1972, trước tình hình địch siết chặt kiểm soát trên biển, Phan Văn Nhờ nghĩ ra phương án tổ chức một doanh nghiệp vận tải hoạt động công khai mang tên Công ty Việt Long, mật danh D731, nhằm tạo vỏ bọc cho nhiệm vụ vận chuyển bí mật.

Sau khi bị kẻ phản bội cung cấp đặc điểm nhận dạng cho địch, Phan Văn Nhờ chủ động đề nghị được ra Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 để phẫu thuật thay đổi diện mạo.

Qua nhiều cuộc phẫu thuật để chân lông mày từ cong, dài thành thẳng và ngắn lại. Cắt xương sườn non độn cho mũi cao hơn và bạnh to. Miệng cũng rộng ra. Lột toàn bộ da đầu xoay ngược mái tóc từ trước ra sau. Đốt má cho có tàn nhang và các đầu ngón tay cho vân khác đi. Thêm 2 lần bị bắt, ông vẫn giữ được bí mật trước kẻ thù.

Trước đó, theo lời kể trước đó của Thuyền trưởng tàu không số, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh (đăng tải trên báo Công an TP.HCM năm 2023) cũng nói về việc thay hình đổi dạng của anh hùng Phan Văn Nhờ:

"Lên tàu ra khơi là xác định có thể hy sinh vì sóng bão và bom đạn kẻ thù, vì thế các thủy thủ đoàn đều được tổ chức "lễ truy điệu sống", để khi bị địch phát hiện sẽ cho nổ 1 tấn bộc phá, sẵn sàng hy sinh theo tàu để giữ bí mật.

Có những chỉ huy tàu không số như Phan Văn Nhờ (Tư Mau) phải phẫu thuật 7 lần, thay đổi khuôn mặt và tóc để địch không phát hiện, đây là người đã đưa đồng chí Võ Văn Kiệt cùng kiện hàng tuyệt mật 2T.A (chứa toàn USD phục vụ kháng chiến) vào Nam an toàn năm 1973."

Chính nhờ việc phẫu thuật thay đổi khuôn mặt, Phan Văn Nhờ tiếp tục hoạt động bí mật. Sau này, dù thêm 2 lần bị địch bắt, ông vẫn giữ được bí mật, không để lộ tổ chức và nhiệm vụ.

Trong 15 năm gắn bó với nhiệm vụ vận chuyển trên những con tàu không số, Phan Văn Nhờ đã tổ chức thực hiện 37 chuyến hàng, đưa khoảng 600 tấn vũ khí, thuốc men và vật tư y tế vào chiến trường. Những chuyến vận tải đầy hiểm nguy ấy góp phần quan trọng bảo đảm nguồn chi viện cho chiến trường Nam Bộ trong những giai đoạn khó khăn, ác liệt.

Sau chiến tranh, Phan Văn Nhờ từng đảm nhiệm nhiều vị trí tại Kiên Giang và ngành thủy sản, trong đó có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang và Thứ trưởng Bộ Thủy sản. Ông được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì, Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.

Ngày 29/8/1985, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Thời điểm đó, ông đang là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang.

Ông đã qua đời vào ngày 5/2/1991 (hưởng thọ 65 tuổi).

Hành trình mở đường trên biển của anh hùng Phan Văn Nhờ

Từ năm 1962 đến 1965, những con tàu không số đã thực hiện thành công 90 chuyến, vận chuyển 4.919,636 tấn vũ khí, quân trang và thuốc men chi viện cho chiến trường miền Nam.

Tuy nhiên, ngày 15/2/1965, tàu 143 do thuyền trưởng Lê Văn Thiêm và chính trị viên Phan Văn Bảng chỉ huy, chở 63 tấn vũ khí vào Vũng Rô, bị địch phát hiện. Từ đây, tuyến vận tải bí mật trên Biển Đông bị lộ, buộc ta phải đối mặt với sự phong tỏa ngày càng gắt gao của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Mỹ huy động khoảng 40% lực lượng Hạm đội 7, cùng nhiều máy bay và tàu chiến của hải quân Sài Gòn kiểm soát vùng biển miền Nam. Các khu trục hạm Higbec D806, Alaele D666 cùng hàng chục tàu chiến khác được điều động làm nhiệm vụ ngăn chặn lực lượng cách mạng thâm nhập bằng đường biển. Cùng thời điểm, ở miền Bắc, Mỹ cũng đẩy mạnh chiến tranh phá hoại bằng không quân.

Tháng 7/1967, ta tổ chức 5 tàu vận chuyển hàng vào Khu 5 nhưng đều bị phát hiện; 3 tàu phải quay về, 2 tàu bị đánh phá, chịu tổn thất nặng. Đến quý IV/1971, 11 tàu có trọng tải từ 50 đến 200 tấn được tổ chức vượt biển vào Nam nhưng tất cả đều bị ngăn chặn.

Năm 1972, trong 12 chuyến tàu được triển khai, có tới 11 chuyến phải quay lại. Trong khi đó, chiến trường miền Nam liên tục thiếu vũ khí, đạn dược, nhiều đơn vị phải điện về Trung ương Cục miền Nam đề nghị chi viện.

Trước tình thế ấy, Tư Mau, tức Phan Văn Nhờ, nguyên Đoàn trưởng Đoàn vận tải 962 Quân khu 9, đề xuất chuyển từ phương thức vận tải bí mật sang “vận tải công khai”, tận dụng vỏ bọc tàu đánh cá và tàu buôn hợp pháp. Quân khu 9 sau đó cử ông ra miền Bắc báo cáo, xin chủ trương của Quân ủy Trung ương.

Để thử nghiệm phương án mới, Tư Mau nhờ bà Võ Thị Đảnh, một cơ sở cách mạng, đứng tên mua tàu đánh cá mang số đăng ký 3308KG, lắp máy Nhật 33 mã lực. Ngày 11/3/1971, Tư Mau cùng Tám Sơn và ba chiến sĩ rời Rạch Giá ra Bắc. Trưa 30/3/1971, tàu cập Đồ Sơn an toàn.

Sau khi nghe phương án do Tư Mau cùng các cơ quan quân đội trình bày, Quân ủy Trung ương chấp thuận chủ trương vận chuyển công khai. Quân khu 9 được hỗ trợ kinh phí, phương tiện; đồng thời Hải quân được giao chuẩn bị bến bãi, đóng tàu theo kiểu tàu đánh cá Nam Bộ và bố trí những cán bộ miền Nam có kinh nghiệm đi biển tham gia.

Phương án sử dụng đảo Nam Du làm điểm trung chuyển không được lựa chọn vì dễ bị lộ, thay vào đó các điểm trung chuyển bí mật khác trên vùng biển phía Tây Nam được nghiên cứu.

Ngày 28/4/1971, chiếc tàu đánh cá do Tư Mau Phan Văn Nhờ làm chính trị viên cùng bốn thuyền viên rời vịnh Hạ Long, mang theo vũ khí vào Nam. Tàu V605 của Đoàn 125 đi hộ tống. Khi đến khu vực Hoàng Sa, đoàn nhận lệnh quay lại để tiếp tục chuẩn bị.

Ngày 27/6/1971, tàu lại xuất phát, lần này không có lực lượng hộ tống và đến ngày 7/7 đã cập cảng Rạch Giá an toàn. Thành công của chuyến đi chứng minh tính khả thi của phương thức vận tải công khai.

Cuối tháng 7/1972, để mở rộng hoạt động, Tư Mau vào Sài Gòn dưới vỏ bọc một nhà tư sản, mua căn nhà tại số 27/20 đường Âu Dương Lân, phường Rạch Ông, quận 8. Ông lấy danh nghĩa một gia đình làm nghề vận tải biển để xin phép thành lập Công ty Việt Long, chuyên chở hàng thuê, mua bán tàu thuyền, máy móc cũ và cây cảnh. Thực chất, đây là vỏ bọc của Đoàn 371 nhằm tổ chức vận chuyển vũ khí vào chiến trường.

Đoàn 371 lần lượt mua các tàu SG66, SG67, SG158, SG159 phục vụ vận chuyển vũ khí; đồng thời sử dụng các tàu VT235, VT254 và 2674KG làm kinh tế, tạo vỏ bọc che mắt địch. Công ty còn thuê đóng 2 tàu trọng tải 120 tấn, công suất 500 mã lực tại Biên Hòa và xây dựng 10 kho bí mật ngay tại Sài Gòn để cất giấu vũ khí, hàng hóa.

Trong giai đoạn này, Công ty Việt Long thường tổ chức mỗi chuyến từ 2 đến 3 tàu ra vịnh Hạ Long nhận hàng, mỗi lần vận chuyển khoảng 15-27 tấn vũ khí về Nam.

Hệ thống bến nhận hàng cũng được mở rộng từ Đông Cùn tới Bến Hố, Cà Mau và Trà Vinh; mạng lưới cơ sở trải dài từ Rạch Giá đến Trà Vinh, Vũng Tàu, Sài Gòn và Long Hải. Ở miền Bắc, Đoàn 125 đảm nhiệm việc tiếp đón lực lượng, sửa chữa tàu, bàn giao hàng hóa và hỗ trợ tàu của Đoàn 371 vượt qua những khu vực biển nguy hiểm.

(Nguồn tham khảo: Báo Quân đội Nhân dân, trang web Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Công an TP.HCM, Tạp chí Thuỷ sản, Báo Thanh Niên)

×