Áp dụng máy sạ cụm bón vùi phân, nông dân Hà Nội giảm nhiều giống, phân bón, giảm phát thải

Nhiều ưu điểm vượt trội

Bà Nhiên cho biết, sáng 6/7, HTX Nông nghiệp Quảng Bị phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội và một số doanh nghiệp phân bón, giống cây trồng tổ chức thành công hội nghị trình diễn mô hình canh tác lúa giảm phát thải kết hợp máy sạ cụm vùi phân trên diện tích khoảng 1ha.

Qua quá trình tham gia, quan sát mô hình trình diễn máy sạ cụm bón vùi phân, bà Nhiên nhận thấy, giải pháp mới dùng máy sạ kết hợp vùi phân rất bài bản. So với cách làm truyền thống, mỗi sào có thể giảm được khoảng 0,5 đến 1kg lúa giống.

Bằng giải pháp sạ cụm kết hợp bón vùi phân có thể giúp giảm 20 – 30%, thậm chí 40% lượng phân bón so với quy trình bón phân vãi trên mặt ruộng nhiều lần như cách làm lâu nay.

"Không chỉ giảm lượng giống, người dân giảm nhiều công cấy, bón phân. Nếu như một nông dân cấy tay một ngày được khoảng 1 sào ruộng, một người dùng máy sạ có thể vừa đánh rãnh, vùi phân, sạ cụm làm được 5ha. Tính ra, giải pháp mới đem lại đa lợi ích lại vừa giúp giảm phát thải trong sản xuất rất hiệu quả", bà Nhiên khẳng định.

Lần đầu áp dụng giải pháp mới vào sản xuất lúa, ông Phạm Văn Hướng, một đại điền ở Ninh Bình đang sản xuất hơn 70ha lúa ở xã Quảng Bị cho hay: Hiện tôi đang sản xuất hơn 100ha lúa với quy mô, cơ giới hoá tối đa từ làm đất đến sạ, phun thuốc, bón phân, gặt. Tuy nhiên, khi áp dụng giải pháp sạ cụm vùi phân, chúng tôi đều thấy khá hiệu quả.

Theo ông Hướng, các vụ lúa trước, sau khi dùng máy làm đất, ông sử dụng máy bay (drone) để gieo sạ, bón phân và phun thuốc trừ sâu nên lượng giống phải dùng khá nhiều. Theo tính toán của ông, nếu dùng máy sạ cụm, mỗi ha lúa có thể giảm được khoảng trên dưới 15kg giống tương đương với khoảng từ 4 triệu đồng đến 5 triệu đồng/ha. Hơn nữa, sau khi sạ cụm, lúa phát triển nhanh, có bộ rễ khoẻ, cứng cây hạn chế đổ ngã khi gặp gió bão.

"Trong thời điểm giá lúa thấp như các vụ vừa qua, nếu áp dụng giải pháp mới có thể giúp bà con giảm được khá nhiều nhân công và chi phí đầu vào, tăng lợi nhuận hơn", ông Hướng cho hay.

Ông Hướng cho biết thêm, sau khi áp dụng thành công giải pháp mới trong vụ lúa mùa năm 2026, ông sẽ tiếp tục nhân rộng ra các diện tích khác ở Hà Nội và Ninh Bình để giảm chi phí đầu tư, tăng thêm thu nhập cho gia đình.

Theo nhiều đại biểu, nông dân tham gia hội nghị trình diễn mô hình canh tác lúa giảm phát thải kết hợp máy sạ cụm vùi phân tại xã Quảng Bị, giải pháp mới giúp giảm lượng giống gieo sạ đáng kể, đồng thời tiết kiệm từ 20 - 30% lượng phân bón so với phương thức canh tác truyền thống. Nhờ đó, chi phí đầu vào được cắt giảm, lợi nhuận của người sản xuất tăng tối thiểu khoảng 15%, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động sản xuất lúa.

Áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp để giảm sử dụng thuốc BVTV

Theo kế hoạch, trong vụ mùa 2026, có hơn 1.000 hộ dân tại xã Quảng Bị đang gieo cấy khoảng 400ha lúa. Trong đó, chủ yếu là các giống lúa như Đài Thơm 8, Ngọc Nương...

Bà Nhiên cho biết thêm, mấy năm gần đây, HTX Nông nghiệp Quảng Bị đã tích cực hướng dẫn người dân áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp SRI (phương pháp canh tác lúa thân thiện với môi trường, giúp tăng năng suất và giảm chi phí đầu vào) và IPM (Quản lý dịch hại tổng hợp) giúp bà con dần thay đổi tư duy sản xuất, sử dụng nước, thuốc, phân bón có trách nhiệm, hiệu quả hơn.

Đơn cử như trong quá trình gieo sạ, cấy lúa, người dân được hướng dẫn gieo cấy thưa với khoảng cách hàng khoảng từ 25 đến 30cm giúp ruộng thông thoáng nên ít phải phun thuốc nhưng lúa vẫn phát triển tốt, đạt năng suất cao khoảng gần 2,5 tạ/sào.

Bên cạnh đó, người dân Quảng Bị còn áp dụng kỹ thuật tưới khô - ướt xen kẽ trong ruộng theo từng thời kỳ sinh trưởng của cây lúa. Cụ thể, sau khi cấy, bà con sẽ duy trì mực nước nông để lúa bén rễ nhanh. Khi lúa lên xanh và bón thúc xong, các hộ sẽ rút nước để đất đủ ẩm nhằm kích thích bộ rễ phát triển mạnh hơn. Các hộ sẽ cấp nước trở lại khi ruộng khô. Đến giai đoạn làm đòng, nước được tháo trở lại ruộng để lúa trổ bông. Theo bà Nhiên, cách sử dụng nước theo phương pháp mới giúp bộ rễ phát triển mạnh, lúa cây cứng và khỏe hơn.

"Do áp dụng các giải pháp mới nên trong các vụ lúa vừa qua, người dân gần như không phải sử dụng thuốc BVTV. Nếu áp dụng thêm máy sạ cụm vùi phân, bà con sẽ giảm thêm được nhiều chi phí đầu vào và giảm phát thải hiệu quả hơn", Giám đốc HTX Nông nghiệp Quảng Bị nói thêm.

Tác dụng của sạ cụm trong sản xuất lúa, có lợi cho môi trường thế nào?

Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, sạ cụm hay còn gọi là sạ khóm, sạ định vị hay cấy bằng hạt giống là giải pháp xuống giống đang được người nông dân mọi vùng miền trong cả nước quan tâm, nhất là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long do tính hiệu quả vượt trội của giải pháp này.

Ruộng sạ cụm chỉ sử dụng lượng giống tối thiểu (từ 40 – 60 kg/ha); từ đó giúp giảm được lượng phân bón, thuốc BVTV sử dụng, giảm phát thải, giảm ô nhiểm môi trường, giảm đổ ngã, đồng thời tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa…

Các lợi thế trên bắt nguồn từ việc sử dụng lượng hạt giống tối thiểu trong gieo sạ, và quan trọng hơn là không chỉ giảm giống mà thông qua thiết kế “hộp đen” của thiết bị sạ cụm, hạt giống được phân bố đều trên mặt ruộng theo hàng, theo cụm như ruộng cấy; qua đó giúp ruộng lúa tiếp cận và phát huy được lợi thế của hiệu ứng hàng biên cho sinh trưởng, phát triển mà các hình thức gieo sạ khác không đáp ứng được.

Đồng thời, nếu sạ cụm kết hợp được với giải pháp bón vùi phân cùng lúc với gieo sạ thì sẽ khai thác triệt để hơn các lợi thế của sạ cụm, đồng thời cộng hưởng thêm các lợi thế sau:

Giảm thất thoát phân bón, đặc biệt là phân đạm do bốc hơi hoặc trôi theo dòng nước nếu nước tràn mặt ruộng và qua đó cũng giảm ô nhiểm môi trường;

Kích thích rễ lúa ăn sâu, giúp hạn chế lúa đổ, ngã, nhất là ở vụ Hè Thu và Thu Đông, đồng thời tăng khả năng chịu hạn cho ruộng lúa nếu gặp hạn, mặn cuối vụ (đông xuân);

Phân được vùi kề sát khóm lúa, giúp khóm lúa tiếp cận với phân và lấy phân dễ dàng, hạn chế việc mất phân cho cỏ dại chung quanh, từ đó giúp nâng cao được hiệu suất sử dụng phân bón;

Tiết kiệm được chi phí công lao động do giảm số lần bón phân.

Đặc biệt, bón vùi phân đồng thời cùng lúc với gieo sạ sẽ cung cấp khoáng chất dinh dưỡng cho cây lúa kịp thời ngay từ những ngày đầu sau sạ, đảm bảo nhu cầu khoáng của cây lúa, giúp cây lúa sung sức, đẻ chồi sớm, đẻ chồi tập trung, là yêu cầu cấp thiết cho ruộng lúa sạ cụm, sạ thưa, nhằm đảm bảo số chồi, số bông/ m2 cho năng suất tối đa.

×