Bác sĩ cảnh báo: Nấu chín thịt chuột đồng vẫn không loại bỏ được độc chất diệt chuột

Nguy kịch vì ăn thịt chuột đồng

Vừa qua, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) đã tiếp nhận trường hợp ba chị em ruột gồm bé V. (10 tuổi), bé H. (9 tuổi) và bé Â. (7 tuổi) rơi vào tình trạng nguy kịch do ngộ độc warfarin (thành phần chính có trong thuốc diệt chuột).

Thông tin từ bệnh viện, cách thời điểm nhập viện một tuần, ba bệnh nhi được gia đình nấu nướng thịt chuột đồng cho ăn liên tục mỗi ngày. Đến ngày thứ bảy, các em bắt đầu khởi phát triệu chứng đau bụng, nôn ói và tiêu chảy. Tình trạng nhanh chóng diễn tiến nặng khi cơ thể các em xuất hiện các vết bầm da rải rác ở tay, đùi, cẳng chân, mông và bụng.

Đặc biệt, bé Â. (7 tuổi) rơi vào tình trạng ngộ độc cực kỳ nghiêm trọng với các biểu hiện nôn ra máu đen, tiểu ra máu và chướng bụng. Hình ảnh siêu âm và CT scan cho thấy bệnh nhi bị tràn máu màng phổi hai bên gây suy hô hấp, tụ máu quanh bao thận và khoang sau phúc mạc.

Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), bé Â. phải đặt nội khí quản thở máy, được truyền máu và huyết tương tươi đông lạnh. Đồng thời, bé được truyền tĩnh mạch vitamin K1 và uống vitamin K1 liều cao sau đó, để giành giật sự sống. Phải mất gần ba tuần điều trị tích cực, sức khỏe các bệnh nhi mới dần ổn định và được cai máy thở. Các bé còn lại cũng được uống vitamin K1 liều cao.

Tuy nhiên, do tính chất tồn lưu lâu dài của chất độc, các em vẫn phải nằm viện theo dõi hơn hai tháng và tiếp tục tuân thủ phác đồ uống vitamin K1, tái khám định kỳ tới sáu tháng sau khi xuất viện để phòng ngừa nguy cơ xuất huyết tái phát.

Cạm bẫy từ những con chuột "lờ đờ"

Chia sẻ với Dân Việt, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cho biết, việc ngộ độc sau khi ăn thịt chuột bắt nguồn từ thói quen sử dụng hóa chất bảo vệ mùa màng trong nông nghiệp.

Người dân thường dùng thuốc diệt chuột trộn vào lúa, gạo để làm bả. Loại thuốc diệt chuột ngày nay thường có cơ chế phát tác chậm. Sau khi ăn phải bả, chuột không chết ngay mà vẫn chạy về hang ẩn nấp, và chỉ bắt đầu có biểu hiện lờ đờ, đi lảo đảo vài ngày sau đó khi độc chất đã ngấm.

Đây chính là lúc người dân dễ dàng vây bắt những con chuột chậm chạp này về làm thịt. Bác sĩ Tiến nhấn mạnh: "Dù quá trình sơ chế có làm sạch kỹ lưỡng, cắt bỏ đầu đuôi hay nội tạng thì độc chất đã phân bổ sâu vào từng mô thịt. Kể cả khi chiên xào hay nấu chín, lượng chất độc này vẫn giữ nguyên độc tính và truyền trực tiếp sang người ăn".

Chất độc được xác định trong các ca bệnh cụ thể tại Bệnh viện Nhi đồng là warfarin (bao gồm các nhóm như brodifacoum, bromodilone...). Đây là một loại hoạt chất kháng vitamin K cực mạnh, tác dụng kéo dài. Khi đi vào cơ thể người, chất này làm tê liệt quá trình tổng hợp các yếu tố đông máu ngoại sinh (yếu tố II, VII, IX, X).

Cụ thể, các yếu tố đông máu II, VII, IX, X là các yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K là những protein được tổng hợp tại gan và cần vitamin K để thực hiện quá trình γ-carboxyl hóa các gốc glutamate, giúp chúng gắn với Ca²⁺ và phospholipid màng tiểu cầu, từ đó hoạt động bình thường trong quá trình đông máu. Khi vitamin K bị thiếu hay bị ức chế bởi độc chất, dẫn đến thiếu các yếu tố đông máu II, VII, IX, X có chức năng, từ đó gây ra chảy máu.

Sự nguy hiểm của warfarin nằm ở "khoảng trống triệu chứng" lúc khởi phát. Theo Bác sĩ Tiến, trong vài ngày đầu sau khi ăn thực phẩm nhiễm độc, người bệnh không hề có bất kỳ dấu hiệu lâm sàng nào khác so với việc ngộ độc thực phẩm bình thường.

Khi bước sang giai đoạn toàn phát, bệnh nhân sẽ đối mặt với tình trạng: chảy máu chân răng, máu cam, xuất huyết dưới da cho đến nôn ra máu, đi cầu phân đen.

Nguy hiểm nhất là các ca xuất huyết nội tạng như màng phổi, màng bụng hoặc xuất huyết não, khiến người bệnh dễ dàng rơi vào hôn mê, phù não và nguy cơ tử vong cực cao nếu không được cấp cứu truyền vitamin K1 liều cao kịp thời. Khác với ngộ độc thuốc chuột nhóm phospho kẽm hay fluoroacetate, ngộ độc warfarin bám giữ trong mô suốt nhiều tuần, nhiều tháng, gây rối loạn đông máu dai dẳng.

Từ vụ việc trên, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến khuyến cáo người dân tuyệt đối không săn bắt, mua bán hay ăn thịt các loại chuột đồng có biểu hiện đi đứng không bình thường, lờ đờ hoặc nghi ngờ ăn phải bả.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích các biện pháp diệt chuột cơ học an toàn thay vì lạm dụng hóa chất độc hại trôi nổi. Phụ huynh cũng cần đóng vai trò là "chốt chặn" an toàn, chỉ lựa chọn những thực phẩm rõ nguồn gốc, được cấp phép để đảm bảo sức khỏe và tính mạng cho con trẻ.

Về góc độ y khoa, ngộ độc cấp các chất kháng vitamin K hay ngộ độc warfarine hoặc siêu warfarine do ăn, uống nhầm hoặc thực phẩm bị nhiễm độc hoặc tự tử, gây rối loạn đông máu, có thể đưa đến tử vong nếu không điều trị kịp thời. Warfarin còn gọi là coumarine gây rối loạn đông máu ngắn ngày.

Siêu warfarine gồm brodifacoum, bromodilone, courmatetralyl, difenacoum: thành phần chính trong thuốc diệt chuột, gây rối loạn đông máu kéo dài hàng tuần đến hàng tháng.

Cũng cần lưu ý đến ngộ độc các loại thuốc diệt chuột khác như nhóm phospho kẽm: tổn thương đa cơ quan, ban đầu đau bụng, nôn ói, tiêu chảy xuất hiện sớm, toan chuyển hoá, rối loạn nhịp tim, phù phổi cấp, tiêu cơ vân – suy thận, viêm gan cấp, xét nghiệm đông máu bình thường hoặc nhóm fluoroacetate: rối loạn nhịp tim, suy tim cấp, gây tăng trương lực cơ, co giật, xét nghiệm đông máu bình thường.

×