Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Chuyên gia Dương Minh Tiến - trở về để viết giấc mơ bán dẫn Việt

Từ những “thánh địa” công nghệ thế giới đến câu hỏi về quê hương

Tốt nghiệp loại giỏi ngành Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa TP.HCM, anh Dương Minh Tiến tiếp tục nhận học bổng thạc sĩ tại Đại học RMIT (Australia) do Intel Products Vietnam tài trợ. Thời gian học tập ở nước ngoài mở ra cho anh cánh cửa bước vào hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.

Trở về Việt Nam với tấm bằng xuất sắc, anh gia nhập Intel Products Vietnam - thời điểm ngành bán dẫn trong nước vẫn còn là lĩnh vực non trẻ. Từ vị trí kỹ sư quy trình, anh trở thành Trưởng phòng Kỹ thuật tham gia các dự án chuyển giao công nghệ xuyên quốc gia giữa Mỹ, Trung Quốc, Malaysia.

Trong gần 10 năm làm việc tại Intel Products Vietnam, anh Dương Minh Tiến liên tục được trao các giải thưởng nội bộ quan trọng như Site Achievement Awards và Sustaining Excellence Awards giai đoạn 2018-2021 nhờ những đóng góp trong tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao hiệu suất vận hành và duy trì chất lượng công nghệ.

Anh Dương Minh Tiến (hàng đầu bên phải sang) cùng với các đồng nghiệp tại Tập đoàn Samsung. (Ảnh: NVCC)

Năm 2022, một cơ hội mới đưa anh tới Busan (Hàn Quốc), đầu quân cho Samsung Electro-Mechanics - nơi được xem là một trong những trung tâm phát triển công nghệ đóng gói bán dẫn tiên tiến của thế giới.

Tại đây, anh đảm nhận vai trò là kỹ sư nghiên cứu và phát triển (RnD Staff Engineer). Bằng những cống hiến trong lĩnh vực nghiên cứu, anh hai lần được trao Giải thưởng CEO Award về Nghiên cứu và Phát triển (R&D) - một trong những ghi nhận chuyên môn danh giá dành cho các cá nhân có đóng góp nổi bật vào đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm.

Nhưng cũng chính khi đứng ở một trong những giai đoạn rực rỡ nhất của sự nghiệp, trong anh Dương Minh Tiến bắt đầu lớn dần một câu hỏi khác: Sau tất cả những trải nghiệm, tri thức và thành công tích lũy được, mình sẽ mang điều gì trở về cho quê hương?

Cuộc gặp với những mái đầu bạc và lời nhắc về trách nhiệm với quê hương

Năm 2024, trở về tham dự Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 4, Diễn đàn Trí thức và Chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài; Hội nghị Diên Hồng về bán dẫn tại Đà Nẵng, anh Dương Minh Tiến có dịp gặp lại nhiều nhà khoa học gốc Việt đã thành danh quốc tế. Đó là Giáo sư Trần Thanh Vân; Lê Kim Ngọc; Nguyễn Bích Yến. Điều khiến anh xúc động không phải là thành tựu của họ, mà là lựa chọn của họ. Ở tuổi ngoài 70, nhiều chuyên gia gốc Việt vẫn miệt mài đi về giữa các múi giờ, tham dự hội thảo, đóng góp chiến lược, kết nối nguồn lực cho ngành khoa học, ngành bán dẫn Việt Nam của quê hương.

Anh Dương Minh Tiến phát biểu tại Diễn đàn Trí thức và Chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài năm 2024. (Ảnh: NVCC)

“Những chuyên gia người Việt ở nước ngoài, họ không thiếu điều kiện để an hưởng cuộc sống tuổi già, nhưng chưa bao giờ họ quên đất nước. Nhìn những mái đầu bạc vẫn đau đáu với tương lai quê hương, tôi tự hỏi thế hệ mình sẽ tiếp nối bằng cách nào”, anh chia sẻ.

Đặc biệt, hình ảnh những chuyên gia bán dẫn hàng đầu thế giới Nguyễn Bích Yến khiến anh suy nghĩ nhiều hơn về trách nhiệm của lớp chuyên gia, trí thức trẻ ở nước ngoài.

“Họ đã gieo hạt, mở đường và truyền cảm hứng. Việc của chúng tôi là tiếp nối dòng chảy ấy, biến khát vọng của thế hệ đi trước thành hình hài thực tế cho ngành bán dẫn Việt Nam”, anh chia sẻ.

Trở về để xây nền móng

Với nhiều năm làm việc trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, Dương Minh Tiến hiểu rằng cuộc đua công nghệ không chỉ là câu chuyện của tham vọng, mà còn là bài toán về nguồn lực và lựa chọn chiến lược.

Theo anh, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc xây dựng các nhà máy - khâu thượng nguồn của ngành bán dẫn - đòi hỏi nguồn vốn lên tới hàng tỷ USD cùng hệ sinh thái công nghệ cực kỳ phức tạp. Với Việt Nam, nếu muốn tạo dấu ấn trong thời gian ngắn và tận dụng được lợi thế hiện có, cần tìm ra điểm vào phù hợp hơn. Và anh lựa chọn đặt niềm tin vào lĩnh vực đóng gói tiên tiến (advanced packaging).

Trong góc nhìn của anh Dương Minh Tiến, đây là phân khúc đang chuyển mình mạnh mẽ nhất của ngành bán dẫn toàn cầu - nơi giá trị gia tăng ngày càng cao, nhu cầu thị trường tăng nhanh và khả năng tạo việc làm chất lượng lớn. Quan trọng hơn, đây cũng là lĩnh vực phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam khi vừa tận dụng được dòng vốn đầu tư, vừa phát huy thế mạnh về nguồn nhân lực kỹ thuật.

Nhưng điều khiến anh lạc quan hơn cả không nằm ở máy móc hay vốn đầu tư, mà ở con người.

“Việt Nam đang sở hữu một nguồn lực rất đặc biệt: mạng lưới chuyên gia người Việt đang làm việc tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Nếu biết kết nối và tạo cơ chế phù hợp, chúng ta có thể rút ngắn đáng kể khoảng cách công nghệ thông qua chuyển giao tri thức và kinh nghiệm thực chiến”, anh chia sẻ.

Để hiện thực hóa điều đó, theo anh Dương Minh Tiến, bước đi đầu tiên không nhất thiết phải bắt đầu từ những siêu nhà máy, mà nên bắt đầu từ các phòng thí nghiệm Lab - Fab chuyên sâu. Đó sẽ là nơi nghiên cứu gặp sản xuất, nơi sinh viên và kỹ sư được tiếp cận công nghệ thực tế, đồng thời từng bước hình thành năng lực làm chủ công nghệ lõi. Với chi phí đầu tư hợp lý nhưng khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, mô hình này - theo anh cũng phù hợp với định hướng tăng cường tiếp nhận và chuyển giao công nghệ quốc tế của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tuy nhiên, nội lực thôi chưa đủ, theo anh Dương Minh Tiến, để ngành bán dẫn Việt Nam tăng tốc, cần thêm những “đòn bẩy” từ dòng vốn quốc tế và các chính sách đủ sức hấp dẫn các tập đoàn công nghệ mở rộng đầu tư.

“Nếu có những cơ chế đủ đột phá để thu hút đầu tư, mở rộng chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm ngay tại Việt Nam, chúng ta hoàn toàn có cơ hội bước sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu”, anh nhận định.

Từ góc nhìn đó, anh Dương Minh Tiến cho rằng bước đi đầu tiên cần thiết là xây dựng các phòng thí nghiệm Lab - Fab chuyên sâu - nơi kết nối nghiên cứu với sản xuất, đào tạo nhân lực và từng bước làm chủ công nghệ lõi. Đầu năm 2026, anh đưa ra quyết định lớn nhất sự nghiệp - xin nghỉ việc tại Samsung.

Anh chọn khép lại hành trình tại Samsung vào ngày 30/4 - Ngày Thống nhất đất nước và trở về Việt Nam làm việc vào ngày 7/5 - Ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ.

“30/4 và 7/5 đều là những ngày rất đặc biệt của Việt Nam - một ngày gắn với dấu mốc Thống nhất đất nước, một ngày ghi dấu Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử. Với tôi, đó như một sự mở đầu đầy tính biểu tượng cho chặng đường mới, khiến mình càng thêm tự hào và có thêm động lực để bước tiếp”, anh nói.

Tại Việt Nam, Dương Minh Tiến cùng các cộng sự là các chuyên gia Việt Nam đang làm việc từ 6 quốc gia và vùng lãnh thổ: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và Việt Nam dưới sự dẫn dắt của chuyên gia bán dẫn hàng đầu thế giới Nguyễn Bích Yến, đồng sáng lập Công ty Cổ phần VSAP Lab tại Công viên phần mềm số 2 (Đà Nẵng).

“Khi tham dự Hội nghị Diên Hồng về bán dẫn tại Đà Nẵng, chúng tôi đã có cơ hội gặp nhau lần đầu tiên. Cuộc gặp ấy trở thành dấu mốc quan trọng, mở ra sự kết nối và đặt nền móng cho sự ra đời của dự án VSAP Lab”, anh Dương Minh Tiến chia sẻ.

Anh Dương Minh Tiến (thứ 4 từ trái sang) và các cộng sự của mình chụp ảnh trước dự án VSAP Lab đang xây dựng. Dự kiến VSAP Lab sẽ khánh thành vào cuối năm 2026. (Ảnh: NVCC)

Dự án được quy hoạch trên diện tích hơn 2.200m² với định hướng trở thành trung tâm nghiên cứu, chế tạo và kiểm nghiệm trong lĩnh vực đóng gói bán dẫn tiên tiến. Dự án tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 1.800 tỷ đồng và dự kiến cuối năm 2026 khánh thành. Đối với anh Dương Minh Tiến và những cộng sự của mình, VSAP Lab không chỉ là một dự án kinh tế mà còn là nơi tiếp nhận, chuyển hóa những tri thức, kinh nghiệm mà người Việt tích lũy ở nước ngoài để tạo dựng năng lực công nghệ cho đất nước.

Song song với dự án này, anh còn tham gia Tổ chức phi lợi nhuận Visemi Foundation - nơi kết nối chuyên gia và phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn. Trong vai trò cố vấn kỹ thuật, anh chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa kiến thức, kết nối cộng đồng chuyên gia và truyền cảm hứng để các sinh viên tự tin bước vào lĩnh vực bán dẫn.

Nhìn lại hành trình từ cậu sinh viên Bách khoa TP.HCM đến người sáng lập dự án bán dẫn nghìn tỷ, anh Dương Minh Tiến chia sẻ: “Đây không phải sự trở về của một cá nhân. Đây là hành trình trở về của tri thức, của những người Việt ở khắp năm châu để xây dựng quê hương”.

Giữa làn sóng dịch chuyển của ngành bán dẫn toàn cầu, có người chọn ở lại nhưng cũng có những người như Dương Minh Tiến - chọn mang theo những hạt giống công nghệ trở về, với một niềm tin rằng một ngày nào đó, Việt Nam sẽ có vị trí xứng đáng trên bản đồ bán dẫn thế giới.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×