Bài dự thi Kể câu chuyện Việt Nam: Chuyện về chàng trai Ê Đê dựng thương hiệu cà phê đậm hồn Tây Nguyên vươn ra thế giới

Và rồi, từ chiếc chảo rang thủ công trên bếp lửa, anh đã viết nên câu chuyện thương hiệu cà phê mang hồn Tây Nguyên, vươn ra tận trời Âu, trời Á. Câu chuyện khởi nghiệp của Y Pốt Niê không chỉ là hành trình của một thương hiệu cà phê mà còn là câu chuyện của khát vọng, bản sắc và niềm tự hào dân tộc.

Từ giấc mơ bác sĩ đến quyết định trở về với hạt cà phê quê nhà

Giữa buôn K’La, xã Dray Sáp, huyện Krông Ana, nơi đất đỏ bazan ôm trọn những rẫy cà phê bạt ngàn, có một chàng trai Ê Đê đã chọn con đường đi ngược lại kỳ vọng của nhiều người. Sinh năm 1988 và tấm bằng bác sĩ, anh Niê Y Pốt từng có công việc ổn định, đáng mơ ước ở bệnh viện. Nhưng rồi, hương cà phê thơm lừng trên bếp lửa mẹ rang, ký ức tuổi thơ bên những mùa cà phê chín đỏ đã dẫn anh trở về với mảnh đất và hạt cà phê quê mình.

Y Pốt cho biết, trước năm 1975, người Ê Đê nơi anh sinh ra và lớn lên đã bắt đầu canh tác cà phê với những quy trình thu lái, chế biến đặc biệt, như chỉ hái trái chín, trái hái xong cần giã nát rồi phơi 7 nắng, ủ lên men trước khi rang… Nhưng chưa có người đồng bào Ê Đê nào nghĩ đến chuyện kinh doanh cà phê bài bản.

Khi còn khoác áo blouse, Y Pốt vẫn giữ một thói quen giản dị: tự tay pha cà phê do mẹ rang theo cách truyền thống của người Ê Đê, mời đồng nghiệp thưởng thức. Ai uống cũng tấm tắc khen ngon, vị đậm đà, hậu ngọt và phảng phất mùi khói đặc trưng. Một mùa cà phê, anh quyết định thử làm cà phê bột từ rẫy nhà, rang khói dân dã rồi đăng bán trên mạng xã hội. Không ngờ, phản hồi tích cực cùng sự động viên từ bạn bè, khách hàng đã khơi dậy trong anh một ý nghĩ táo bạo: từ bỏ nghề y, khởi nghiệp bằng chính hạt cà phê mang hồn Tây Nguyên. Anh thành lập Công ty TNHH Ê Đê Càfe vào năm 2019. Anh cũng đến Cục Sở hữu trí tuệ đăng ký độc quyền nhãn hiệu kinh doanh dòng sản phẩm nông sản sạch “Ê Đê Càfe”.

Khởi nghiệp với 5 triệu đồng sau khoảng 20 lần rang cà phê bằng chảo bị cháy xém, số vốn của Y Pốt tiêu tan theo ngọn lửa. Rồi, Y Pốt bỏ đi làm quán cà phê được 3 tháng, mỗi tháng được 2,2 triệu đồng, nhiều người nghĩ Y Pốt đã thất bại. Song, Y Pốt lại trở lại, vay bạn bè được 15 triệu đồng và khởi nghiệp lại từ đầu. Từ chiếc chảo rang thủ công ban đầu, anh bắt đầu hành trình xây dựng thương hiệu cà phê mang tên dân tộc mình “Ê Đê Café” với mong muốn khẳng định rằng người Ê Đê hoàn toàn có thể làm kinh tế, đưa sản phẩm bản địa vươn xa.

Hành trình gian nan và bí quyết giữ hồn cà phê Ê Đê

Khởi nghiệp chưa bao giờ dễ dàng. Thời kỳ đầu, gia đình phản ứng dữ dội trước quyết định rẽ ngang của anh. Ngay cả những người nông dân trong buôn cũng không tin tưởng vào hình thức canh tác theo hướng hữu cơ mà Y Pốt theo đuổi. Họ nói anh làm “đa cấp” thậm chí bị “ma nhập”. Nhưng anh chưa bao giờ nản lòng. Anh chấp nhận mất nhiều chi phí để mang sản phẩm cà phê của mình đi quảng bá khắp các hội chợ, triển lãm. Ngoài ra, Y Pốt Niê cũng tự trau dồi tiếng Anh để tiếp cận bạn hàng, quảng bá sản phẩm cà phê trên các sàn giao dịch nước ngoài.

Từ những ngày đầu, Y Pốt vừa lo xoay vốn, vừa mày mò tìm công thức giữ trọn hương vị cà phê Ê Đê mà vẫn phù hợp thị trường. Sau hơn bốn năm, anh đã có nhà xưởng hiện đại, dây chuyền khép kín từ khâu phân loại, làm sạch, rang xay đến đóng gói. Mỗi mẻ cà phê vẫn trải qua bước nhặt tay cẩn thận để chọn ra hạt đẹp nhất, sạch nhất. Đến nay, Y Pốt Niê đã liên kết với 50 hộ dân trong buôn để mở rộng vùng nguyên liệu lên đến 100 ha cà phê Robusta. Trong năm 2024, anh đã tăng cường hoạt động liên kết, mở rộng vùng hợp tác với bà con nông dân lên 300-400 ha. Với người nông dân, nhờ hình thức canh tác mới, năng suất cà phê đã tăng đáng kể so với trước đây, có thể lên tới 4 tấn/ha.

"Cà phê ai cũng làm được, nhưng để tạo dấu ấn riêng, giữ được hương vị mà khách hàng nhớ mãi thì phải đặt chữ Trung, chữ Tín lên hàng đầu”, Y Pốt chia sẻ.

Nếu cà phê thông thường sẽ nghiêng về sắc nâu và sánh nâu thì cà phê Ê Đê lại có màu đen rất đậm. Thậm chí, cà phê thủ công rang khói của người Ê Đê sẽ đậm đặc và đen hơn một chút so với cà phê thông thường. Cà phê Ê Đê có mùi thơm thanh thanh, hậu vị ngọt, có mùi thơm của khói rất đặc trưng.

Công đoạn rang quyết định hương vị của cà phê. Suốt quá trình rang phải đều tay, lửa liu riu để giữ được mùi vị tự nhiên mà trái cà phê đã tiếp nhận tinh hoa của đất trời. Tùy khẩu vị, từng độ tuổi mà cho ra sản phẩn với cà phê nâu sậm và nâu đen ở nhiệt độ khác nhau. Đây là công thức rang cà phê được tôi tiếp thu từ thời ông cha truyền lại và cải tiến thêm. Mùi khói lẫn mùi cà phê sẽ tạo ra một hương vị đặc biệt”, anh Pốt chia sẽ. Từ 2 sản phẩm ban đầu, “Ê Đê Càfe” nay đã phát triển 8 dòng cà phê bột và cà phê hòa tan, nổi bật với cà phê sầu riêng và cà phê khoai môn, những “tân binh” đang được thị trường ưa chuộng. Không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước, “Ê Đê Càfé” đã đặt chân tới Nhật Bản, Đức, Canada, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapor,..

Để mở đường ra thế giới, Y Pốt không ngại bỏ kinh phí tham gia các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước. Tại mỗi gian hàng, anh chủ động mời khách nếm thử, tặng những túi cà phê nhỏ để tạo ấn tượng ban đầu. Cách làm bền bỉ, kiên nhẫn ấy giúp cà phê Ê Đê dần được biết đến và có được những đối tác quốc tế đầu tiên.

Vươn ra thế giới với khát vọng nâng tầm nông sản Việt

Với sự nỗ lực và không ngừng sáng tạo, năm 2020 Y Pôt Niê vinh dự được nhận Bằng khen của Thủ tướng chính phủ và cùng nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp trong và ngoài tỉnh. Năm 2023 khép lại với nhiều dấu ấn đặc biệt: sản phẩm Ê Đê Café được UBND tỉnh Đăk Lăk cấp giấy chứng nhận đạt OCOP 4 sao, được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp Quốc gia. Y Pốt còn đại diện nông dân tiêu biểu tỉnh Đắk Lắk dự Đại hội Hội Nông dân Việt Nam lần thứ VIII và tham dự Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân.

Đặc biệt, trên sóng Shark Tank Việt Nam, chàng trai Ê Đê đã gọi vốn thành công 5 tỷ đồng và nhận “Golden Ticket” thưởng nóng 100 triệu đồng từ Shark Hùng Anh, một minh chứng cho sức hút của sản phẩm và niềm tin của nhà đầu tư. Trên sân khấu, chàng trai người Ê Đê không chỉ nói về cà phê mà còn nói về ước mơ: “Tôi muốn đưa cà phê Ê Đê đi khắp thế giới, để mỗi khi nhấp một ngụm, người ta sẽ thấy hương nắng, vị gió và tấm lòng hiếu khách của buôn làng tôi”. Nhưng với Y Pốt, thành công không chỉ là những giải thưởng hay thương vụ.

“Tôi chỉ mong cà phê Ê Đê được xuất khẩu nhiều hơn, giá trị tăng cao hơn để bà con trong buôn làng bán được giá tốt, cuộc sống khá hơn. Tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng nông dân tái canh cà phê theo hướng hữu cơ bền vững”, anh nói.

Y Pốt Niê đã đi từ phòng khám bệnh đến xưởng rang cà phê, từ buôn làng nhỏ đến các hội chợ quốc tế. Hành trình ấy được hun đúc bởi niềm tin vào giá trị hạt cà phê quê hương và khát vọng nâng tầm sản phẩm bản địa. Câu chuyện của Y Pốt Niê không chỉ là hành trình khởi nghiệp của một cá nhân, mà còn là minh chứng sống động rằng: khi giữ được hồn của quê hương trong từng sản phẩm, bạn có thể đi xa đến bất cứ đâu. Giữa nhịp sống hội nhập, hình ảnh chàng trai Ê Đê tự tin giới thiệu cà phê bằng tiếng Anh, tay bắt mặt mừng với bạn bè quốc tế, chính là lời khẳng định: nông dân Việt Nam hôm nay không chỉ giỏi cày ruộng, trồng cây – họ còn biết làm thương hiệu, biết chinh phục thế giới. Và trong từng ly “Ê Đê Café” đậm đà ấy, không chỉ có vị đắng, ngọt của cà phê, mà còn là cả một khát vọng Tây Nguyên đang bừng nở.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

×