Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Điều bình dị nhất hóa bản sắc, cách Phạm Thiên Ân mang điện ảnh Việt ra thế giới

Có những người mang theo quốc kỳ khi bước ra thế giới. Có những người mang theo một bản nhạc hay một công trình khoa học. Còn Phạm Thiên Ân mang theo những điều rất đỗi bình dị của Việt Nam. Một con đường đất đỏ. Một mái nhà tôn. Một khuôn mặt người nông dân. Một vết thương của người lính già. Và những khoảng lặng đủ dài để người xem kịp nhìn, kịp cảm, kịp nhận ra vẻ đẹp của một đất nước vốn vẫn ở đó, chỉ là đôi khi chúng ta đi quá nhanh để thấy. Chính những điều bình dị ấy đã cùng anh đến Liên hoan phim Cannes.

Tôi biết đến Phạm Thiên Ân sau những giải thưởng. Trước đó, cái tên ấy hoàn toàn xa lạ. Và thú thật, đến hôm nay tôi cũng không dám nói rằng mình đã hiểu hết con người anh. Bởi để hiểu một người, có lẽ cần nhiều hơn những bài phỏng vấn, những giải thưởng hay những dòng giới thiệu ngắn ngủi. Tôi chỉ là một người trẻ yêu điện ảnh, đang chập chững bước trên con đường viết kịch bản và mang trong mình một giấc mơ rất bình thường: Một ngày nào đó, những câu chuyện của Việt Nam sẽ được kể với thế giới bằng chính tiếng nói của người Việt. Có lẽ vì thế, hành trình của anh khiến tôi dành sự chú ý.

Chiến thắng của "Bên trong vỏ kén vàng" tại Liên hoan phim Cannes năm 2023 với giải Camera d’Or không chỉ là cột mốc của riêng một đạo diễn. Ba mươi năm kể từ "Mùi đu đủ xanh" của chú Trần Anh Hùng, điện ảnh Việt Nam mới một lần nữa được xướng tên ở hạng mục dành cho tác phẩm đầu tay xuất sắc. Đó là khoảnh khắc khiến rất nhiều người tự hào. Điều khiến tôi nhớ nhất lại không phải chiếc cúp, mà là hành trình tâm tính của người cầm nó.

Điều thú vị là anh không bước vào điện ảnh từ một trường lớp chính quy. Anh từng học công nghệ thông tin, từng dựng phim cưới, từng học làm tóc, từng thử nhiều ngã rẽ trước khi nhận ra điện ảnh giống như một nhân duyên đã chờ anh từ trước. Nhìn lại, mọi trải nghiệm ấy không hề lãng phí. Chúng âm thầm bồi đắp để rồi một ngày trở thành chất liệu cho những khung hình của anh.

Phạm Thiên Ân trên trường quay.

Có những bộ phim không được tạo nên từ kỹ thuật trước tiên, mà từ sự đồng điệu giữa những con người cùng tin vào một câu chuyện. Tôi thích cách anh tìm diễn viên cho "Bên trong vỏ kén vàng". Không phải người nổi tiếng, không phải người có nhiều kinh nghiệm, mà là người có thể tự cảm được kịch bản, tự tìm thấy không gian của nhân vật.

Điều làm tôi xúc động không phải điện ảnh của anh đẹp đến đâu. Mà là trong điện ảnh ấy, tôi nhìn thấy Việt Nam mình. Những cú máy dài, nhịp kể chậm, diễn viên không chuyên, những bối cảnh rất Việt Nam, những khoảng lặng nhiều hơn lời thoại... Đó không phải lựa chọn để khác biệt. Đó là cách anh nhìn thế giới. Một thế giới đủ chậm để người ta nhận ra vẻ đẹp của những điều bình dị mà bình thường người ta vẫn lướt qua. Không phải một Việt Nam được đánh bóng để chiều lòng khán giả quốc tế, không phải một Việt Nam cố gắng trở nên khác lạ. Mà là một Việt Nam rất thật. Một Việt Nam rất Việt Nam. Có lẽ chính sự chân thật ấy lại khiến thế giới dừng lại để lắng nghe.

Phạm Thiên Ân không chỉ mang một bộ phim đến Cannes. Anh mang theo một Việt Nam mộc mạc, chân thành và giàu bản sắc. Và một niềm tin xuyên suốt hành trình rằng những câu chuyện của người Việt, nếu được kể bằng tất cả sự chân thành, vẫn có thể đi rất xa. Anh từng nói anh làm bộ phim về điều mình hiểu nhất, sống thành thật với cảm xúc của mình và gác những tham vọng sang một bên. Có lẽ chính sự chân thành ấy đã đưa bộ phim đi xa hơn những kỳ vọng.

Tôi nhớ một chia sẻ của anh: Anh muốn để giải thưởng ở lại với bộ phim, còn bản thân sẽ quay về điểm khởi đầu để tiếp tục làm phim bằng tình yêu điện ảnh. Một người vừa bước lên đỉnh cao nhưng lại chọn quay về vạch xuất phát. Có lẽ đó mới là bản lĩnh của một người làm nghệ thuật.

Với tôi, Phạm Thiên Ân giống một người giữ lửa. Ngọn lửa ấy không quá ồn ào, không gây chú ý. Nó âm ỉ cháy trong từng khung hình, từng lựa chọn sáng tạo và trong cách anh luôn nhắc mình quay trở về với điểm khởi đầu của hành trình. Là một người đang theo đuổi biên kịch, tôi hiểu con đường sáng tạo chưa bao giờ dễ dàng. Có những kịch bản phải viết đi viết lại. Có những ý tưởng chờ rất lâu mới chịu xuất hiện. Có những ngày hoài nghi bản thân nhiều hơn tin vào chính mình. Vì thế, điều quý giá nhất Phạm Thiên Ân mang lại cho tôi không phải là chiếc Camera d’Or. Mà là ngọn lửa niềm tin.

Niềm tin rằng một người không xuất thân từ trường điện ảnh vẫn có thể tạo nên một tác phẩm được thế giới ghi nhận. Niềm tin rằng nếu đủ chân thành với tác phẩm, con đường rồi sẽ mở ra theo cách không ai ngờ tới.

Và với niềm tin ấy, tin rằng điện ảnh Việt Nam đang có thêm nhiều người trẻ dám mơ, dám thử và dám kể câu chuyện của chính mình, tiếp tục mang theo những câu chuyện Việt Nam bước ra thế giới, để bạn bè quốc tế nhớ đến Việt Nam không chỉ bằng vị trí trên bản đồ, mà còn bằng những giá trị văn hóa, con người và khát vọng không ngừng vươn lên. Để rồi hành trình vươn mình của Việt Nam không chỉ được viết bằng những cây cầu lớn, những con số tăng trưởng hay những công trình hiện đại, mà sẽ còn được viết bằng những bộ phim rất lặng lẽ, bằng những người trẻ dám tin vào điều mình theo đuổi, mang theo bản sắc Việt Nam bước ra thế giới mà không đánh mất chính mình.

Viết những dòng này, tôi không mong kể lại trọn vẹn hành trình của Phạm Thiên Ân. Tôi chỉ muốn gửi một lời cảm ơn đến một người đã góp phần khiến giấc mơ điện ảnh Việt Nam trở nên gần hơn với thế giới. Và cũng để tự nhắc mình rằng, trên con đường sáng tạo đầy hoài nghi, chỉ cần còn giữ được niềm tin thì vẫn còn lý do để bước tiếp.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×