Bài Dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Đưa văn hóa 54 dân tộc ra thế giới bằng "hơi thở" của di sản Việt

Có 1 cô sinh viên trường đại học Ngoại Thương thành phố Hồ Chí Minh vào những năm 2016 - 2019, trong quá trình làm thực tập sinh cho tập đoàn Asahi Kasei tại đất nước Mặt Trời mọc, cũng đã có những trăn trở giống như vậy và từ những thắc mắc đó.

Phở, nón lá hay Áo dài là những vật phẩm mà có thể nhiều người trong chúng ta sẽ nghĩ đến đầu tiên nhưng lại có một số hạn chế nhỏ là thứ nhất người nhận có thể sẽ không thể dùng hàng ngày và việc vận chuyển bỏ vào ba lô hay hành lý cho những chuyến bay đường dài cũng hơi bất cập.

Thứ hai, mặc dù là những vật phẩm đại diện cho Việt Nam nhưng vẫn chưa đủ để toát lên tinh thần văn hóa đa dạng 54 dân tộc của nước ta. Cô gái năm ấy đã tự đi tìm câu trả lời cho tất cả chúng ta bằng cách xây dựng một thương hiệu riêng với những sản phẩm mang tính văn hóa cao, góp phần đem hình ảnh của một đất nước Việt Nam xinh đẹp truyền tải ra thế giới. Cô sinh viên ngày đó chính là chị Vũ Thị Thanh Vân - Founder của brand theMay ngày nay chuyên về nữ trang kết hợp thiết kế đương đại và chất liệu truyền thống các dân tộc Việt Nam.

Để cho những ai chưa biết thì theMay là thương hiệu chuyên về dòng trang sức làm từ chất liệu thổ cẩm được dệt thủ công hoàn toàn từ nghệ nhân bản địa và được kết hợp với kim loại nhập từ Nhật Bản. Thương hiệu được ra đời vào ngày 31/5/2018 và ra mắt bộ sưu tập đầu tiên mang tên Ariyana sử dụng thổ cẩm Chăm.

Chỉ sau 2 năm, chị Thanh Vân đã thành công đưa theMay lên vị trí như hiện nay khi cho ra mắt 4 bộ sưu tập, xây dựng đội ngũ nhiệt huyết và sở hữu một cửa hàng kiêm phòng trưng bày ngay tại trung tâm Sài Gòn. Thay vì để thổ cẩm chỉ xuất hiện trong trang phục truyền thống hoặc các món đồ lưu niệm, thương hiệu thử nghiệm đưa chất liệu này vào hoa tai, vòng cổ, vòng tay và những món trang sức có thể được sử dụng trong đời sống thường ngày. Về người đứng sau cái tên theMay này. Chị tên đầy đủ là Vũ Thị Thanh Vân. Chị là một người con của vùng đất Pleiku, Gia Lai. Chị tốt nghiệp đại học Ngoại Thương thành phố Hồ Chí Minh và đã xuất sắc trở thành thực tập sinh tại tập đoàn Asahi Kasei, sau đó chị tiếp tục thăng tiến với vị trí chuyên viên Sales và Marketing phụ trách thị trường Đông Nam Á.

Trong suốt những năm tháng miệt mài tại xứ sở hoa anh đào, chị tâm sự rằng “ Cũng giống như những người Việt sống tại Nhật, tôi mong muốn có thể giới thiệu cho bạn bè quốc tế về nền văn hóa đầy mê hoặc của Việt Nam. Tuy nhiên, để có thể chọn được một sản phẩm mang đậm chất truyền thống với chất lượng cao ưng ý thì thật khó khăn. Điều khiến tôi không khỏi trăn trở là nét đẹp trong dòng chảy văn hóa Việt dù rất phong phú nhưng lại chưa có một sản phẩm tương xứng đại diện. Vì vậy, tôi nhận ra đã đến lúc mình thực hiện hóa giải pháp cho vấn đề này.” Ở một bài phỏng vấn khác, chị Vân cũng chia sẻ chị mong sao mỗi khi nhắc đến Việt Nam, người ta không chỉ hạn chế ở mỗi Áo Dài hay món Phở mà sẽ là một điều gì đó có cả dấu ấn người dân tộc trong đó để thế giới biết rằng nước ta có 54 anh em dân tộc với văn hóa đa dạng. Từ những trăn trở đó, ý tưởng về việc thành lập theMay dần được thai nghén.

TheMay ra đời với sứ mệnh hồi sinh niềm yêu thích dành cho chất liệu truyền thống, giữ vai trò là cầu nối thúc đẩy sự hiểu biết và trân trọng bản sắc của các nhóm dân tộc thiểu số ở Việt Nam và giúp tái khẳng định vị thế vốn có trong bối cảnh đầy biến động của thời đại. Trên mỗi một thớ vải thổ cẩm, kỹ thuật dệt và hệ thống hoa văn lưu giữ những quan niệm thẩm mỹ và ký ức về quá trình lớn lên, sinh sống và lao động của mỗi dân tộc. Điểm đặc biệt của sản phẩm từ thương hiệu này là đáp ứng được nhu cầu cho việc sử dụng hàng ngày chứ không đơn thuần là quà lưu niệm thường làm cho khách du lịch. Đây cũng là một triết lý kinh doanh của theMay.

Quay trở về những ngày đầu xây dựng nên theMay, chị Vân chia sẻ một trong những khó khăn lớn nhất lúc ấy có lẽ là việc tìm và liên lạc với những người thợ thủ công. Các nghệ nhân sinh sống ở nhiều địa phương khác nhau, trong khi thông tin liên lạc và khả năng kết nối với thị trường còn hạn chế. Để tìm đúng người nắm giữ kỹ thuật dệt phù hợp, chị phải lần theo nhiều mối quan hệ, tìm đến cộng đồng và học cách làm việc trong một môi trường rất khác với doanh nghiệp tại thành phố. Hơn nữa, việc thuyết phục họ đồng ý hợp tác cũng là một thử thách gian nan. Chị Thanh Vân đóng vai trò như là một cầu nối để nối liền những hơi thở truyền thống đến với phố thị xa hoa. Những bước chân đầu tiên bao giờ cũng thật nhiều thử thách và khó khăn nhưng nó đổi lại cho chúng ta những kinh nghiệm quý giá mà tiền bạc không thể mua được.

Chị Vân chia sẻ một trong những bài học xương máu khiến chị ghi nhớ sâu sắc đó là sau vài bộ sưu tập chị bắt đầu nhận ra là đôi khi chị muốn đưa những yếu tố mà hợp thời hoặc xu hướng vào việc dệt vải nhưng lại vô tình làm mất đi chất truyền thống và sự tự do sáng tạo của những người nghệ nhân. Sự nhận ra ấy buộc chị phải đặt lại câu hỏi: đâu là giới hạn giữa việc làm mới một chất liệu và việc áp đặt thị hiếu của thị trường lên người tạo ra nó? Nếu mọi hoa văn đều bị điều chỉnh theo xu hướng, sản phẩm có thể dễ bán hơn, nhưng phần tiếng nói của cộng đồng cũng có nguy cơ bị thu hẹp. Cá nhân tôi cảm thấy đây là một điều rất quý giá đến từ một người khởi nghiệp. Thay vì chạy theo thời đại và xu hướng, chị ấy đã tìm về cội nguồn và dùng năng lực của mình để lan tỏa những giá trị tốt đẹp đến cho những người khác không chỉ trong mà còn là ngoài nước.

Ngoài ra, một thử thách cũng khó khăn không kém đó là bài toán kinh tế về thị hiếu thị trường. Những sản phẩm của theMay gần như là những sản phẩm trang sức đầu tiên chuyên dùng thổ cẩm nên việc ngụp lặn và cân đối được doanh thu giữa các đối thủ cạnh tranh sở hữu các mặt hàng hợp thị hiếu khách hàng và lâu năm hơn là một gánh nặng không hề nhỏ. Nếu chạy quá sát theo thị hiếu, thương hiệu có thể đánh mất mục tiêu ban đầu nhưng nếu chỉ chú trọng câu chuyện văn hóa mà không đáp ứng nhu cầu sử dụng, sản phẩm cũng khó tìm được chỗ đứng.

Những khó khăn không cản được lòng quân tử. Trong 2 năm hoạt động, theMay đã cho ra đời 4 bộ sưu tập: Ariyana, Ariya Bilan, Root, Pô Inư Nagar. Mỗi bộ sưu tập là một lần nỗ lực đưa giới trẻ đến gần hơn với văn hóa chất liệu truyền thống. Chị Vân đã thành lập được một đội ngũ nhiệt huyết và có cho mình một cửa hàng kiêm phòng trưng bày ngay chính tại trung tâm Sài Gòn.

Gần đây nhất, thương hiệu đã có dịp đồng hành trong dự án “Lô Lô Chải – Story of Woven Futures”, thuộc khuôn khổ Swiss Tourism for Sustainable Development in Vietnam – ST4SD, một dự án được tài trợ bởi Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ SECO. Ở đây, với kinh nghiệm biến chất liệu truyền thống thành ngôn ngữ may mặc hiện đại, theMay đã tham gia hỗ trợ nghệ nhân bản địa trong việc phát triển những sản phẩm thủ công gắn với du lịch và văn hóa bản địa.

Sự tham gia này cho thấy hành trình của theMay không còn dừng lại ở việc phát triển sản phẩm cho một thương hiệu riêng. Những kinh nghiệm tích lũy từ quá trình làm việc với nghệ nhân đang được chuyển sang một bối cảnh rộng hơn, nơi sản phẩm thủ công được kỳ vọng vừa giữ được bản sắc, vừa có khả năng tạo sinh kế và kết nối với du lịch địa phương. Trên hết, có lẽ thành công lớn nhất là việc thương hiệu của chị Vân có thể đem đến món đồ mà mọi người có thể đeo hàng ngày và tôi cho rằng sự độc đáo của nó sẽ thu hút những người đeo và cả người nhìn về câu chuyện văn hóa ẩn đằng sau đó nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung. Một số khách quốc tế khi đến với theMay, họ không chỉ mua hàng mà còn đặt biệt chú ý đến những phần giới thiệu về chất liệu, hoa văn và làng nghề.

Theo nhà sáng lập Vũ Thị Thanh Vân, sau những năm đầu hoạt động, thương hiệu đã hình thành được một nhóm khách hàng thân thiết, trong đó truyền miệng đóng vai trò quan trọng. Người mua đến với theMay không chỉ vì yếu tố thẩm mỹ, mà còn bởi sự tò mò và quan tâm đối với câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm. Khách hàng trong nước cũng chiếm phần lớn trong tệp khách của cửa hàng.

Dù là khách nước ngoài hay người Việt thì theMay cũng đã đến gần hơn với mục tiêu quảng bá văn hóa nghề thủ công của dân tộc ta. Qua hành trình của chị Vân và theMay, có lẽ, chúng ta đã ít nhất có được một đáp án cho câu hỏi về món quà lưu niệm ý nghĩa để tặng cũng như lan tỏa hình ảnh Việt Nam đến bạn bè quốc tế. TheMay đã thành công trong việc hoàn thành mục tiêu ban đầu họ đặt ra là đưa chất liệu truyền thống vào cuộc sống hiện đại và tôn vinh giá trị cũng như vẻ đẹp của nó.

Ngoài ra, founder Vũ Thị Thanh Vân đã biến văn hóa dân tộc Việt Nam thành một món đồ có giá trị sử dụng thực tiễn chứ không phải là vật lưu niệm dễ dàng bị đóng bụi thời gian trong các ngăn tủ nữa. Và biết đâu, trong một lần gặp lại bạn bè sau kỳ nghỉ, món quà được trao đi sẽ không chỉ là một món đồ đến từ Việt Nam, mà còn là điểm khởi đầu cho một câu chuyện dài hơn về đất nước, con người và 54 dân tộc cùng tạo nên bản sắc Việt. Tôi hy vọng rằng trong tương lai xa hơn nữa, đáp án cho câu hỏi “Mua gì từ Việt Nam tặng bạn nước ngoài ?” sẽ không chỉ đến từ theMay, có thể là tôi, là bạn hoặc là từ những người trẻ tuổi của đất nước Việt Nam của chúng ta.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×