Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": "Gieo chữ" nơi đầu sóng

Tuổi thơ đầy gian khó

Nguyễn Hữu Phú sinh ngày 28/1/1982, là con út trong một gia đình có tới 9 anh chị em; quê gốc ở tỉnh Quảng Ngãi, sau đó gia đình chuyển vào định cư tại xã Vạn Thắng, huyện Vạn Ninh (nay là xã Vạn Ninh), tỉnh Khánh Hòa. Từ thuở nhỏ, cậu học trò nghèo Nguyễn Hữu Phú đã luôn ham học và nuôi dưỡng ước mơ cháy bỏng trở thành một nhà giáo. Vì gia đình nghèo nên con đường học hành của anh cũng không được êm đềm, dễ dàng như các bạn đồng trang lứa. Bước vào năm lớp 8, trước gánh nặng cơm áo gạo tiền đè nặng lên vai cha mẹ già, gia đình đã tính đến chuyện cho Phú nghỉ học. Nhưng với niềm đam mê con chữ, anh đã tha thiết năn nỉ cha mẹ được tiếp tục đến trường để có được tấm bằng tốt nghiệp cấp 2…

Càng lớn, thử thách cuộc đời lại càng bủa vây số phận của anh. Gia đình khó khăn, cha mẹ ngày một già yếu lại đau ốm suốt. Để phụ giúp gia đình và trang trải cuộc sống, anh Phú đã phải bước vào đời sớm, trải qua rất nhiều công việc nặng nhọc và đa dạng khác nhau. “Tôi đã từng làm phụ hồ trên các công trình đầy nắng gió; nhào bột ở các tiệm bánh mỳ; nhân viên phục vụ bưng bê ở quán cà phê, quán nhậu; công nhân vệ sinh độc hại trên các tàu biển…”, Nguyễn Hữu Phú không ngại ngần chia sẻ.

Dẫu bôn ba suốt một thập kỷ, nhưng ngọn lửa ước mơ trở thành thầy giáo trong anh chưa bao giờ lụi tàn. Năm 2010, khi đã ở độ tuổi gần ba mươi, cái tuổi mà nhiều người đã ổn định gia đình và công việc, anh Phú đưa ra một quyết định táo bạo là đến nhà thầy cô giáo cũ để xin được học lại. Anh Phú nhớ lại: “Lúc đầu, thầy cô cũng ngại ngần lắm, nửa muốn nhận, nửa không, vì tôi nghỉ học cũng đã 10 năm, chương trình sách giáo khoa đã thay đổi khác trước rất nhiều. Nhưng thấy tôi thể hiện quyết tâm quá lớn, thầy cô đã xúc động và đồng ý nhận tôi vào lớp”.

Suốt những năm tháng gian nan ấy, một lịch trình đều đặn như con thoi được thiết lập. “Một buổi tôi đạp xe đến lớp học tập, một buổi lại tất tả đi làm thuê kiếm sống. Điều khiến tôi cảm động và biết ơn nhất chính là tấm lòng của những người thầy, người cô ở đất liền. Ngày ấy, không những thầy cô đồng ý cho tôi quay lại lớp mà còn chẳng cầm một đồng tiền học phí nào. Tôi vẫn nhớ như in lời giáo viên của mình nói: “Kết quả học tập của em chính là học phí’”. Lời nói cao đẹp ấy trở thành động lực tinh thần vô giá, giúp tôi nỗ lực vượt bậc từng ngày…”, anh Phú trải lòng.

Việc bỏ học gần 10 năm rồi quay lại ôn tập kiến thức trung học phổ thông là một thử thách cực kỳ gian khổ, nhưng Nguyễn Hữu Phú đã kiên trì vượt qua, và rồi phần thưởng xứng đáng đã đến. Anh Phú vui vẻ tâm sự: “Đúng vào ngày giỗ của cha tôi, tôi nhận được tin báo trúng tuyển vào Trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang. Ở tuổi xấp xỉ 30, tôi mới chính thức là sinh viên bước chân vào giảng đường sư phạm. Suốt thời gian học tập tại đây, tôi vẫn tranh thủ từng khung giờ trống để đi làm thuê làm mướn lấy tiền tự nuôi bản thân và đóng sinh hoạt phí…”.

Thế nhưng, số phận lại tiếp tục thử thách lòng người. Đầu năm 2012, khi đang theo học tại Trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang, anh Phú bất ngờ bị một trận tai biến nhẹ, có nguy cơ cao bị bại liệt nửa người. Đứng trước nguy cơ giấc mơ bị sụp đổ hoàn toàn, anh lại gặp được những tấm lòng vàng. Biết được hoàn cảnh éo le và ý chí của người "sinh viên già", các thầy thuốc tại phòng châm cứu của vợ chồng bác sĩ Nguyễn Chinh Thông chữa bệnh bằng vật lý trị liệu ở đường Lê Lai, Nha Trang, vợ là cô Đào Thị Trang - giảng viên tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang (Đại học Khánh Hòa), đã hoàn toàn miễn phí tiền điều trị, thậm chí còn gom góp hỗ trợ thêm thuốc uống cho anh.

Sau một thời gian kiên trì trị liệu, căn bệnh tai biến được chữa khỏi thì biến chứng khác lại ập đến. Đó là một mắt của anh yếu dần, rồi sau đó cả hai mắt đều suy giảm thị lực nghiêm trọng. Nếu không có sự can thiệp y tế kịp thời, mí mắt sẽ kéo sụp xuống và không còn nhìn thấy ánh sáng nữa. Vượt qua những cơn giông bão về sức khỏe ấy, với một nghị lực phi thường, anh Phú không chỉ tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm Nha Trang vào năm 2013 mà còn tiếp tục học liên thông lên Đại học Huế và hoàn thành xuất sắc khóa học cử nhân ngành Giáo dục Tiểu học vào tháng 5 năm 2015.

Hành trình đến với Trường Sa

Sau khi cầm tấm bằng Cử nhân của Đại học Huế, thầy Nguyễn Hữu Phú trở về giảng dạy ổn định tại đất liền trong vòng 3 năm ở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa cũ. Với khát khao được công tác nơi tiền tiêu của Tổ quốc, thầy giáo Nguyễn Hữu Phú đã viết đơn tình nguyện xin được ra quần đảo Trường Sa để dạy học. Sau hai lần kiên trì viết đơn tình nguyện và trải qua các vòng xét duyệt nghiêm ngặt, ước nguyện của thầy mới trở thành hiện thực khi được điều động về công tác tại Trường Tiểu học Song Tử Tây, huyện Trường Sa (nay là Đặc khu Trường Sa), tỉnh Khánh Hòa.

Thầy giáo, nhà thơ Nguyễn Hữu Phú cùng học sinh Trường Tiểu học Song Tử Tây, huyện đảo Trường Sa trong một tiết học. Ảnh: NVCC

Thầy Phú chia sẻ về lý do dấn thân của mình: “Tôi xuất thân từ gian khổ, nên tôi nguyện cống hiến tuổi thanh xuân của mình nơi đầu sóng, ngọn gió. Tôi muốn mang đến cho các em những niềm vui với con chữ, những điều tốt đẹp nhất để sau này trở thành người công dân có ích cho gia đình và xã hội. Cuối tháng 5/2018, tôi tạm biệt đất liền, người thân để bước lên con tàu HQ571, hướng thẳng ra khơi xa. Tôi luôn tâm niệm, đây là một hải trình thực hiện sứ mệnh. Con tàu vượt qua bao hải lý, lênh đênh liên tục suốt 2 ngày 2 đêm trên biển cả mênh mông, đối mặt với những cơn sóng dữ và những trận say sóng nhớ đời. Và rồi niềm vui vỡ òa, tôi đặt chân lên đảo Song Tử Tây…”.

Khác với những mường tượng về một không gian xa lạ và cô đơn, khoảnh khắc đầu tiên đặt chân lên đảo đã để lại trong tâm trí thầy một ấn tượng sâu sắc không bao giờ phai nhạt. “Tôi cảm giác như được trở về chính ngôi nhà thân thương của mình vậy”, thầy Phú xúc động nhớ lại.

“Gieo chữ” nơi đầu sóng

Trước khi ra đảo, thầy Phú đã được tham gia các lớp tập huấn kỹ năng và hướng dẫn chuyên môn, bởi chương trình và phương pháp dạy học ở đảo có sự đặc thù lớn. Tại Trường Tiểu học Song Tử Tây, toàn trường chỉ có vài giáo viên. Vì số lượng học sinh ít nhưng lại trải dài ở nhiều độ tuổi khác nhau, các thầy phải đảm nhận điều hành “mô hình lớp ghép” tức là trong cùng một phòng học, một thời gian học, thầy phải dạy đồng thời cho học sinh thuộc nhiều lứa tuổi và trình độ khác nhau, từ bậc mẫu giáo cho đến hết lớp 5.

Thầy Phú nhớ lại những ngày đầu ở Trường Sa: “Giai đoạn đầu, tôi gặp rất nhiều khó khăn trong việc phân chia quỹ thời gian giữa các môn học của các khối lớp trong cùng một giờ dạy. Cứ phải chạy tới chạy lui, hết hướng dẫn bạn này lại quay sang giảng bài cho bạn khác như con thoi”. Để giải quyết bài toán hóc búa này, tôi cùng đồng nghiệp - thầy Nguyễn Bá Ngọc (quê ở Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa cũ) đã phải dành rất nhiều đêm nghiên cứu sâu giáo án, tìm tòi các tài liệu chuyên môn nhằm chọn lựa ra những phương pháp giảng dạy tích hợp hiệu quả nhất. Trong mỗi buổi lên lớp, tôi ưu tiên hướng dẫn, ổn định bài học cho trẻ bậc mẫu giáo trước. Khi các bé nhỏ đã ngoan ngoãn vào nếp, tôi mới bắt đầu chuyển sang tập trung giảng dạy chuyên sâu cho các trò lớp lớn. Có những bé mới chỉ 2-3 tuổi cũng được chúng tôi đón nhận đến trường để các con sớm làm quen với không khí lớp học, với bảng đen và thầy giáo…”.

Một khó khăn thường trực khác ngoài đảo khơi chính là sự tàn phá của thiên nhiên đối với cơ sở vật chất. Mặc dù trang thiết bị, sách vở, đồ dùng học tập luôn được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa, các nhà hảo tâm cùng Hội Khuyến học gửi ra đầy đủ, nhưng khí hậu biển đảo vô cùng khắc nghiệt khiến cho các thiết bị điện tử như máy tính, máy chiếu, đồ dùng học tập bằng kim loại hay thậm chí là sách vở bằng giấy rất nhanh bị ẩm mốc, hư hỏng.

Không đầu hàng trước hoàn cảnh, các thầy giáo tại Song Tử Tây đã phát huy tinh thần sáng tạo tuyệt vời. Thầy Phú cùng đồng nghiệp tận dụng tất cả những vật liệu sẵn có ngay trên đảo như: Những tấm bìa giấy cứng từ thùng hàng; những chiếc vỏ ốc biển đa dạng sắc màu; các nhánh san hô chết bị sóng đánh dạt vào bờ. Từ những thứ tưởng chừng bỏ đi ấy, qua bàn tay khéo léo của người thầy, chúng đã biến thành những mô hình trực quan, những bộ đồ dùng dạy học toán, tiếng Việt vô cùng sinh động, tạo niềm hứng khởi và lôi cuốn học sinh trong từng tiết học.

Trong ký ức 5 năm công tác tại đảo Song Tử Tây, thầy Phú luôn lưu giữ những kỷ niệm bình dị nhưng có sức lay động tâm can. “Có một lần, khi đi dạo quanh khuôn viên đảo, tôi vô tình đứng lại rất lâu để ngắm nhìn một chùm hoa đại mới nở tuyệt đẹp. Hôm sau, các em học sinh cầm chùm hoa đại thơm ngát trong tay tặng tôi. Hạnh phúc của một nhà giáo nơi đảo xa đôi khi chỉ bình dị, nhỏ bé như thế thôi, nhưng nó có sức mạnh to lớn giúp tôi thêm yêu nghề, gắn bó với cái nghiệp gieo chữ này”, thầy Phú rưng rưng nhớ lại.

Thử thách lớn nhất và cũng là minh chứng hùng hồn nhất cho tình thầy trò khắc cốt ghi tâm diễn ra vào thời điểm tháng 12/2021, khi trận siêu bão Rai đổ bộ. Cụ thể, chiều 18/12/2021, trạm khí tượng tại đảo Song Tử Tây đã quan trắc được gió bão mạnh cấp 14, giật cấp 17. Hai cột đo gió ở đảo sau đó bị gãy đổ vì gió mạnh. Đảo Song Tử Tây nằm ngay chính tâm bão quét qua. Sức gió cuồng phong gầm rú liên tục khiến cây cối cổ thụ trên đảo bị gãy đổ gần như hoàn toàn, hệ thống nhà cửa bị tốc mái, hư hỏng nặng nề. Trong lúc cơn bão dữ dội đang càn quét, sợ nước biển dâng cao nguy hiểm và những ngôi nhà cấp bốn của người dân không chịu nổi sức giật của gió, các bậc phụ huynh đã hốt hoảng đưa tất cả học sinh lên khu vực thư viện kiên cố ở tầng hai của nhà trường để gửi gắm hoàn toàn cho các thầy trông giữ.

Nhìn thấy thầy giáo một mình gồng mình chống chọi với cánh cửa dưới sức giật của cuồng phong, trong khi trời mỗi lúc một tối sầm và gió càng lúc càng mạnh, một cảnh tượng cảm động đã xảy ra. Quên đi nỗi sợ hãi bão giông, quên cả lời thầy dặn sẽ bị phạt nặng nếu rời vị trí, các em học sinh đã đồng loạt đứng dậy, chạy lao ra phụ giúp thầy một tay, cùng thầy bám chặt, kéo giữ cánh cửa vào chốt an toàn.

Khi cơn bão đã đi qua, không gian yên bình trở lại, thầy Phú xúc động quay lại hỏi đám trẻ: “Các em không sợ bão dữ, không sợ bị thầy phạt hay sao mà lại dám chạy ra?”. Đám trẻ hồn nhiên, lau giọt mồ hôi trên má rồi đồng thanh nói: “Em hết sợ bão rồi thầy ơi, thầy có phạt thì tụi em cũng phải ra phụ giúp thầy chứ!”. Câu nói mộc mạc, chân tình của những đứa trẻ nơi tiền tiêu đã làm người thầy giáo trẻ khắc cốt ghi tâm và cảm động mãi về sau. Nó chứng minh rằng, tình yêu thương và sự dạy dỗ của thầy đã thực sự đơm hoa, kết trái thành lòng dũng cảm và sự hiếu nghĩa trong tâm hồn các em.

Phần thưởng với tình yêu biển đảo

Với những đóng góp thầm lặng, bền bỉ và vô cùng to lớn ấy, năm 2023, thầy giáo Nguyễn Hữu Phú đã vinh dự được Liên đoàn Lao động tỉnh Khánh Hòa tuyên dương, biểu dương trang trọng trong phong trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đây là phần thưởng tinh thần xứng đáng dành cho một tấm gương sáng về nghị lực và lý tưởng sống dấn thân.

Hiện tại, dù thời gian công tác biệt phái ngoài quần đảo Trường Sa đã khép lại và thầy đã trở về đất liền tiếp tục nhiệm vụ mới, nhưng thầy Phú tâm sự rằng bản thân sẽ mãi mãi nhớ về mảnh đất, nhớ ngôi trường và những con người nơi ấy rất nhiều. Tình yêu của thầy dành cho biển đảo quê hương không những không phai nhạt theo thời gian mà trái lại, ngày càng thêm mãnh liệt, nồng nàn.

Thầy Phú xúc động bày tỏ nguyện vọng: “Không biết nghiệp viết, duyên sáng tác của tôi lúc nào sẽ dừng lại. Nhưng tôi chắc chắn một điều rằng tình yêu đối với biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc là mãi mãi. Tôi yêu thích tất cả những bài thơ do chính mình viết ra, vì đó là kết quả của tình yêu thuần khiết, là những đứa con tinh thần vô giá của tôi. Mong muốn lớn nhất của tôi là một ngày nào đó trong tương lai gần, mình sẽ có cơ hội được in riêng một tập thơ chuyên biệt về Trường Sa”.

Câu chuyện của thầy giáo Nguyễn Hữu Phú chính là một nét mực đậm, một chương viết vô cùng cảm động; anh là hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Khánh Hòa cũ, anh đã xuất bản tập thơ “Tiếng thở mùa” xuất bản năm 2023 - Nhà xuất bản Hội Nhà văn. Tuy không còn công tác ở Trường Sa nữa, anh tâm sự rằng sẽ nhớ nơi này rất nhiều. Tình yêu của anh dành cho mảnh đất nơi đây ngày càng mãnh liệt.

Qua những vần thơ, thầy Phú mong muốn mọi người dân Việt Nam hiểu thêm về tình yêu biển đảo quê hương, biết ơn những người đã hy sinh bảo vệ vùng trời biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

“NHỚ NGÔI TRƯỜNG GIỮA ĐẢO XA

Ngôi Trường Song Tử Tây

Giữa bốn bề sóng gió

Hơi muối áp như sương

Trong ngân vang tiếng trống

Tiếng trẻ thơ đến lớp

Huyên náo cả vùng trời

Cây bàng vuông lá hát

Sóng vỗ bờ xôn xao

Những tia nắng ngọt ngào

Trải đầy trên mái ngói

Đàn chim về réo gọi

Sân trường nhộn nhịp vui

Yêu lắm ngôi trường ơi

Sừng sững giữa biển trời

Yêu lắm các em nhỏ

Kiên cường giữa trùng khơi”.

(Nhà thơ - thầy giáo Nguyễn Hữu Phú)

Qua hành trình vượt khó từ một cậu học trò nghèo phải làm đủ nghề phụ hồ, dọn vệ sinh tàu biển, trải qua bạo bệnh tai biến tưởng chừng bại liệt, để rồi kiên cường đứng trên bục giảng lớp ghép nơi tiền tiêu Song Tử Tây, chúng ta nhìn thấy hình ảnh biểu tượng của cả một dân tộc Việt Nam: Không bao giờ chịu khuất phục trước nghịch cảnh, luôn lấy sự tử tế và tri thức làm ngọn hải đăng dẫn lối. Cùng với những thế hệ đồng nghiệp đi trước đã và đang ngày đêm tận tụy dạy học ở Trường Sa, thầy Phú và những người thầy giáo mang quân hàm xanh, những giáo viên cắm bản ở vùng sâu, vùng xa đang viết nên những trang sử hòa bình bình dị nhưng vô cùng vĩ đại. Họ chính là những người gieo mầm tri thức, giữ lửa chủ quyền quốc gia bằng phấn trắng, bảng đen và bằng chính cả cuộc đời dấn thân của mình.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×