Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Giữ một dòng máu Việt trong tim: Chuyện về Giáo sư Lae Dilokvidhyarat-Đỗ Đức Khôi

Tôi là một sinh viên Việt Nam đang học tập tại Đại học Udon Thani Rajabhat, ở vùng Đông Bắc Thái Lan – nơi có cộng đồng người Việt sinh sống qua nhiều thế hệ. Trong những năm học tập tại đây, tôi có cơ hội gặp gỡ nhiều người Việt xa xứ.

Mỗi câu chuyện, mỗi ký ức họ kể về quê hương đều khiến tôi thêm tin rằng, dù ở bất cứ nơi đâu, tình yêu dành cho Việt Nam vẫn luôn hiện hữu trong trái tim mỗi người. Khi biết đến cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam”, giữa rất nhiều câu chuyện đẹp mà mình từng được chứng kiến và lắng nghe, có một con người luôn hiện lên trong tâm trí tôi. Bởi vì ở ông, tôi nhìn thấy một tình yêu dành cho Việt Nam thật lặng lẽ nhưng bền bỉ, vượt qua mọi khoảng cách về địa lý và quốc tịch.

Đó là câu chuyện của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lae Dilokvidhyarat, một người đàn ông sinh ra trên đất Thái Lan, mang quốc tịch Thái Lan nhưng luôn tự hào giới thiệu mình bằng một cái tên Việt Nam: “ Đỗ Đức Khôi".

Trước khi gặp ông, tôi biết đến ông với tư cách là một học giả nổi tiếng của Thái Lan, giảng viên khoa Kinh tế lâu năm của Đại học Chulalongkorn và hiện là Thượng nghị sĩ, Ủy viên Ủy ban đối ngoại, Thượng viện Thái Lan.

Tôi nghĩ cuộc trò chuyện của chúng tôi sẽ bắt đầu bằng những câu chuyện về giáo dục, nghiên cứu hay công việc. Nhưng không. Điều đầu tiên ông nói với tôi lại là một câu nói vô cùng giản dị: "Tên tiếng Việt của tôi là Đỗ Đức Khôi".

Khoảnh khắc ấy khiến tôi bất ngờ. Bởi trước mặt tôi là một người mang hai dòng máu, một trí thức có vị trí trong xã hội Thái Lan, nhưng điều đầu tiên ông muốn nhắc đến không phải là học hàm hay chức vụ của mình, mà là cái tên Việt Nam do cha ông đặt cho.

Chỉ sau vài giờ trò chuyện, tôi nhận ra rằng đằng sau cái tên Đỗ Đức Khôi không chỉ là câu chuyện của một cá nhân thành đạt, mà còn là câu chuyện của cả một thế hệ người Việt xa quê, là ký ức về người cha Việt Nam và là hành trình gìn giữ bản sắc dân tộc trên đất nước Thái Lan.

Cha ông, cụ Đỗ Như Kỳ, quê ở huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Sang Thái Lan từ khi còn trẻ, công việc đầu tiên của cụ tại Bangkok là nhân viên chuyển thư của Đại sứ quán Pháp. Sau đó, nhờ thông thạo tiếng Pháp từ nhỏ và có tay nghề nấu ăn, cụ trở thành đầu bếp chuyên chế biến các món ăn Pháp tại đại sứ quán và tư gia của các nhà ngoại giao đến từ Thụy Sĩ, Bỉ và nhiều quốc gia sử dụng tiếng Pháp.

Nhắc đến cha, giọng ông chậm lại. Ông nói với tôi: “ Cha là người luôn cố gắng nuôi dạy tôi trở thành một người Việt Nam đúng nghĩa. Ông thường nói, con trai trưởng của dòng họ phải giống cha mình và phải kế thừa những gì cha để lại”.

Rồi ông kể cho tôi nghe về những đêm tuổi thơ mà đến hôm nay ông vẫn còn nhớ như in. Mỗi tối trước khi đi ngủ, cha ông thường ngồi hút thuốc bên ngoài màn, còn cậu bé Khôi nằm yên bên trong lắng nghe từng câu chuyện về quê hương bên kia biên giới. Cha kể về những cánh đồng lúa, về cách người dân đi bắt cá, về ngôi nhà nằm bên bờ sông thuộc vùng mà ngày trước được gọi là “Xóm Chài”.

Dù chưa từng tận mắt nhìn thấy quê cha, nhưng qua những câu chuyện ấy, Việt Nam đã lớn dần trong tâm trí cậu bé Đỗ Đức Khôi. Có lần, người nhà hỏi cụ Đỗ Như Kỳ vì sao lại rời Việt Nam sang Thái Lan sinh sống. Cha ông chỉ trả lời ngắn gọn: “Vì tôi không chấp nhận những điều người Pháp đã làm với quê hương mình".

Một câu nói giản dị nhưng chứa đựng ký ức của cả một thế hệ người Việt phải rời xa quê hương trong những biến động của lịch sử. Có những ngày tan làm, cụ không về nhà ngay mà đến gặp những người bạn Việt Nam tại Chùa Wat Lokanukroh ở khu Yaowarat, Bangkok.

Đó là nơi cộng đồng người Việt gặp gỡ, động viên nhau và gìn giữ những nét văn hóa quê hương giữa lòng đất Thái.

Người con mang hai dòng máu

Sinh ra trên đất Thái Lan, lớn lên trong nền giáo dục Thái Lan và sau này trở thành một trong những học giả có uy tín của đất nước Chùa Vàng, nhưng Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đức Khôi chưa bao giờ phủ nhận nguồn cội Việt Nam của mình.

Ngược lại, ông luôn tự hào khi nhắc đến cái tên mà cha đã đặt cho mình Nếu nhìn lại bối cảnh xã hội Thái Lan nhiều thập niên trước, điều đó càng trở nên đáng quý. Trong thời kỳ Chiến tranh, cộng đồng người Việt tại Thái Lan từng trải qua nhiều khó khăn.

Không ít gia đình gốc Việt lựa chọn im lặng về nguồn cội để dễ dàng hòa nhập với xã hội sở tại. Có những người không dạy con cháu nói tiếng Việt, cũng không muốn nhắc nhiều đến quê cha đất tổ vì những định kiến của thời đại. Nhưng ông đã chọn một con đường khác. Ông công khai tự hào về gốc gác Việt Nam, trong xã hội lúc bấy giờ việc này đòi hỏi không chỉ tình yêu quê hương mà còn cả sự can đảm. Ông từng chia sẻ với tôi rằng mình là người con của hai dân tộc.

Một nửa cuộc đời thuộc về Thái Lan – nơi ông được sinh ra, học tập và trưởng thành. Nhưng trong huyết quản ông vẫn chảy dòng máu của người cha Việt Nam, và đó là điều ông luôn trân trọng.

Điều khiến tôi xúc động nhất là lời dặn mà cha ông nhắc đi nhắc lại: “Phải nói tiếng Việt, đừng chỉ nói tiếng Xiêm”.

Ngày nay, câu nói ấy nghe có vẻ đơn giản. Nhưng trong bối cảnh xã hội thời đó, khi thế hệ của ông chủ yếu học tập trong hệ thống trường học Thái Lan và ít có cơ hội tiếp xúc với tiếng Việt, việc giữ gìn ngôn ngữ mẹ đẻ không hề dễ dàng. Đó không chỉ là lời nhắc về ngôn ngữ. Đó là lời nhắc về cội nguồn. Chính từ những câu chuyện giản dị ấy mà tình yêu Việt Nam lớn dần trong tâm hồn cậu bé Đỗ Đức Khôi.

Từ giảng đường Đại học Chulalongkorn đến Thượng viện Thái Lan

Trên con đường học thuật, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đức Khôi được biết đến là một chuyên gia kinh tế chính trị có uy tín của Thái Lan. Ông là giảng viên lâu năm của Đại học Chulalongkorn, một trong những trường đại học danh tiếng nhất đất nước Chùa Vàng, đồng thời là người dành nhiều tâm huyết cho các nghiên cứu về kinh tế, lao động và phát triển xã hội.

Đối với nhiều thế hệ sinh viên, ông không chỉ là một nhà kinh tế học mà còn là một người thầy luôn khuyến khích học trò nhìn nhận các vấn đề của xã hội bằng tinh thần trách nhiệm và sự cởi mở, ông tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội và trở thành một trong những trí thức có tiếng nói được tôn trọng trong đời sống công cộng của Thái Lan. Những đóng góp của ông đối với giáo dục và xã hội Thái Lan đã được Hoàng gia Thái Lan ghi nhận bằng Huân chương Maha Parama Bhorn Chang Phueak, một trong những phần thưởng danh giá dành cho những cá nhân có cống hiến đặc biệt cho đất nước.

Phó Giáo Sư Lae Dilokvidhyarat trong buổi lễ ghi nhận bằng Huân chương Maha Parama Bhorn Chang Phueak do Hoàng gia Thái Lan trao tặng Năm 2024, ông được bầu làm Thượng nghị sĩ Vương quốc Thái Lan. Đối với cộng đồng người Việt tại Thái Lan, đây không chỉ là niềm vui của riêng ông mà còn là niềm tự hào của nhiều thế hệ người Việt đã gắn bó với đất nước Chùa Vàng.

Bởi trong hàng ngũ lãnh đạo của Thái Lan hôm nay có một người con mang dòng máu Việt Nam, mang tên Việt Nam và chưa bao giờ quên cội nguồn của mình.

Nhịp cầu của tình hữu nghị Việt Nam – Thái Lan

Trong nhiều cuộc trò chuyện với tôi, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đức Khôi luôn nhấn mạnh rằng cộng đồng người Việt tại Thái Lan có một vị trí rất đặc biệt. Họ hiểu cả hai nền văn hóa, cả hai dân tộc và chính họ là nhịp cầu kết nối tự nhiên, bền vững nhất giữa Việt Nam và Thái Lan.

Năm 2026 đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan. Nhưng theo ông, tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước thực chất đã được xây dựng từ rất lâu trước đó. Từ hơn một thế kỷ trước, những người Việt đầu tiên đã đặt chân lên đất Thái, mang theo tiếng nói, phong tục và tình yêu quê hương để gây dựng cuộc sống mới. Qua nhiều thế hệ, họ đã trở thành một phần của xã hội Thái Lan, đồng thời góp phần kết nối hai dân tộc bằng sự thấu hiểu và sẻ chia.

Chính vì vậy, ông luôn cho rằng nền tảng vững chắc nhất của quan hệ Việt Nam – Thái Lan không chỉ nằm ở ngoại giao giữa chính phủ với chính phủ, mà còn được xây dựng từ ngoại giao nhân dân, từ sự gắn bó giữa người dân với người dân qua nhiều thế hệ.

Phó Giáo Sư, Tiến sĩ Lae Dilokvidhyarat cùng cố Tổng Bí Thư Đảng Cộng Sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng Ông là thành viên Ban Chấp hành Hội Hữu nghị Thái Lan – Việt Nam ngay từ những ngày đầu hội được thành lập và tiếp tục gắn bó với tổ chức này cho đến ngày nay.

Ông từng đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội Xúc tiến Hữu nghị Thái Lan – Việt Nam và Chủ tịch Hội Văn hóa Thái Lan – Việt Nam.

Thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục và kết nối cộng đồng, ông đã góp phần tăng cường sự hiểu biết và tình cảm giữa nhân dân hai nước. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng hơn cả không chỉ là những đóng góp của ông, mà còn là những điều ông luôn trăn trở và gửi gắm với thế hệ trẻ. Ông nhấn mạnh rằng, nếu thế hệ cha ông đã đặt những viên gạch đầu tiên cho cây cầu hữu nghị ấy, thì thế hệ trẻ hôm nay có trách nhiệm tiếp tục gìn giữ và vun đắp bằng sự thấu hiểu, bằng những hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục và những kết nối chân thành giữa nhân dân hai nước.

Đó cũng là điều ông luôn kỳ vọng ở những người trẻ như tôi – những người có cơ hội học tập, làm việc và trở thành nhịp cầu nối giữa Việt Nam và Thái Lan. Lời nhắn nhủ ấy khiến tôi nhận ra rằng, ngoại giao không chỉ được xây dựng bởi các nhà lãnh đạo hay trên những bàn đàm phán. Nền tảng bền vững nhất của quan hệ giữa hai quốc gia luôn bắt đầu từ con người – từ những cuộc gặp gỡ, sự thấu hiểu và những tình cảm chân thành được vun đắp qua nhiều thế hệ. Có lẽ cũng chính vì mang trong mình dòng máu của cả hai dân tộc, ông càng thấu hiểu hơn ai hết giá trị của tình hữu nghị Việt Nam – Thái Lan và dành cả cuộc đời để góp phần gìn giữ, bồi đắp mối quan hệ ấy.

Trở về nơi bắt đầu

Trong cuộc trò chuyện, ông mở cho tôi xem những bức ảnh được chụp trong những lần trở về Việt Nam. Từng bức ảnh như lưu giữ một hành trình trở về với cội nguồn. Có bức ông đứng trước ngôi nhà nơi người cha của mình từng sinh ra và lớn lên ở Yên Mô, Ninh Bình. Có bức ông thành kính thắp từng nén hương lên phần mộ của cha và những người thân trong dòng họ. Gương mặt ông lặng lẽ, ánh mắt chất chứa niềm xúc động của một người con sau bao năm trở về quê cha đất tổ.

Ông trân trọng lưu giữ những dòng địa chỉ mà bà con trong họ viết cho. Những lời hỏi thăm mộc mạc, những nét chữ giản dị nhưng chứa đựng biết bao tình cảm gia đình. Với ông, đó không chỉ là những trang giấy, mà là những kỷ niệm quý giá về sự gắn kết với cội nguồn mà ông luôn gìn giữ. Nhìn những bức ảnh ấy, tôi chợt hiểu rằng hành trình trở về của ông không đơn thuần là một chuyến đi. Đó là hành trình tìm về ký ức của người cha, tìm về cội rễ của chính mình và gìn giữ những giá trị văn hóa Việt Nam đã được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Một nén hương dâng lên tổ tiên, một lần trở về ngôi nhà cũ của cha, một cuộc gặp gỡ với bà con trong dòng họ... tất cả đều thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" – một giá trị đã trở thành nét đẹp trong tâm hồn của người Việt. Câu chuyện của ông cũng đã được VTV4 - Đài truyền hình Việt Nam thực hiện thành phóng sự với tựa đề "Xúc động hành trình tìm về cố hương Ninh Bình của Thượng nghị sĩ Thái Lan gốc Việt", thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả trong và ngoài nước.

Mang theo tên nước trong tim

Trước khi chia tay, ông bất ngờ nhắc với tôi về một cuộc hẹn. Ông nói rằng tháng Mười âm lịch theo lịch Việt Nam tới, ông sẽ trở về Ninh Bình để dự ngày giỗ tổ của dòng họ bên nội và ông cũng mời tôi về tham dự cùng với ông. Tôi mỉm cười nhận lời ngay. Bởi Ninh Bình cũng chính là quê hương của tôi.

Khoảng cách về tuổi tác, địa vị và trải nghiệm tưởng chừng rất xa, nhưng cuối cùng lại được nối gần bởi hai chữ giản dị: quê hương. Có lẽ khi ngồi bên ngoài màn, lặng lẽ hút thuốc và kể cho cậu con trai nhỏ nghe về những cánh đồng, những con sông và ngôi làng bên quê nhà, cụ Đỗ Như Kỳ chưa bao giờ nghĩ rằng cậu bé ấy sau này sẽ trở thành một nhà giáo hay một thượng nghị sĩ của Thái Lan và là một trong những gương mặt tiêu biểu của tình hữu nghị Việt Nam – Thái Lan, chắc hẳn ông sẽ rất tự hào. Bởi dù đi đến đâu, dù mang quốc tịch nào, dù đứng ở vị trí nào trong xã hội, người con trai ấy vẫn luôn mang theo một dòng máu Việt trong tim. Khép lại câu chuyện này, tôi nhớ mãi câu nói mà Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đức Khôi đã giới thiệu với tôi trong lần nói chuyện :

“Tên tiếng Việt của tôi là Đỗ Đức Khôi”.

“Phải nói tiếng Việt, đừng chỉ nói tiếng Xiêm".

Đó chính là cội nguồn, là ký ức về người cha Việt Nam. Đó là niềm tự hào của một người con mang hai dòng máu. Và đó cũng là điều mà ông đã mang theo suốt cuộc đời mình. Bởi quê hương không chỉ là nơi để trở về.Quê hương còn là điều mà mỗi con người mang theo trong tim suốt cuộc đời. Đó chính là câu chuyện Việt Nam mà tôi muốn kể.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×