Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Hành trình 12 năm gieo mầm xanh từ những "góc tối" giữa lòng phố thị

Sự thiệt thòi của trẻ em phố thị

Giữa lòng Hà Nội, đặc biệt là khu vực quận Hoàn Kiếm (trước sáp nhập) – nơi có mật độ dân cư cao bậc nhất cả nước có một công viên rừng đặc biệt, mang tên Công viên rừng Chương Dương, nay thuộc phường Hồng Hà. Ít ai biết rằng trước đây công viên này vốn là một bãi rác tự phát, chẳng ai dám đến dần ngoài những đối tượng tệ nạn xã hội. Sau khi được doanh nghiệp xã hội Think Playgrounds - Nghĩ về sân chơi trong phố đến khảo sát, thiết kế, vận động người dân cải tạo thành công viên, nơi đây đã thay da đổi thịt hoàn toàn, trở thành một lá phổi xanh cho khu vực phố cổ Hà Nội.

Anh Nguyễn Tiêu Quốc Đạt, đồng sáng lập Think Playgrounds, kiêm giám đốc sáng tạo cho biết: Công viên rừng Chương Dương được cải tạo từ năm 2021 với 3 giai đoạn thực hiện tổng diện tích hơn 9.000 mét vuông dọc bờ sông Hồng. Nơi đây không chỉ là nơi vui chơi cho trẻ em mà còn là nơi thư giãn cho người già, sinh hoạt công đồng của thanh niên, một công viên mà chính người dân được làm chủ. Bên cạnh đó, ở đây còn có nhiều loại cây trồng bản địa đã từng bị mất đi, có những hàng cây xanh cho các loài chi di cư trú ẩn nên vừa là nơi vui chơi vừa là nơi cân bằng hệ sinh thái, cung cấp dưỡng khí cho khu vực đông đúc dân cư.

Nói về mình, anh Đạt cho biết, hồi nhỏ anh vốn sinh ra ở quê nhưng lên 5 tuổi đã lên phố sinh sống nên không có nhiều ký ức tuổi thơ, vui đùa cùng bạn bè ở những không gian công cộng. Học xong cấp 3 và thi trượt đại học, anh Đạt đi theo một người bác lên Ba Vì xây chùa. Lúc đó anh Đạt rất buồn vì trượt đại học nhưng thấy ở đó có nhiều trẻ em mồ côi, người già neo đơn, người khuyết tật còn đang cố gắng sống từng ngày nên anh Đạt cảm thấy mình còn may mắn hơn họ rất nhiều. Từ đó trong chàng trai trẻ bắt đầu hình thành ý thức phải làm gì đó cho xã hội, giúp ích cho cộng đồng. Anh Đạt nhận thấy rằng, nhiều người cô đơn chỉ cần một không gian chung để sinh hoạt, cầu nguyện như vậy là họ đã cảm thấy hạnh phúc lắm rồi.

Sau đó anh Đạt dấn thân vào nghề báo, được đi nhiều nơi, tiếp xúc nhiều người và có kinh nghiệm trong tổ chức sự kiện gây quỹ hỗ trợ những người có hoàn cảnh khó khăn. Năm 2012, anh Đạt và một đồng nghiệp gặp gỡ một du khách người Mỹ đến Hà Nội du lịch. Nữ du khách dù đi đến quốc gia nào đều thích chụp lại cảnh trẻ em vui chơi nơi công cộng, tuy nhiên khi bà đi quanh hồ Gươm thì không thể tìm thấy chỗ nào ngoài hình ảnh trẻ con trèo lên mấy tảng đá ở Tháp Bút.

"Nữ du khách muốn tặng một sân chơi cho khu vực này nhưng cũng không thực hiện được vì thiếu không gian. Dường như lúc đó chúng ta chưa quan tâm đến việc cần có sân chơi cho trẻ em trong lòng phố. Bản thân tôi lúc đó cũng mới nhận ra rằng, có những bãi đất trống trong phố tại sao không làm sân chơi cho trẻ em mà toàn dùng làm bãi đỗ xe hoặc kinh doanh, vậy trẻ em phố thị chơi ở đâu hay chỉ trốn trong nhà và chơi điện thoại?", anh Đạt tâm sự.

Kiến tạo sân chơi trong phố

Ban đầu, anh Đạt thành lập một nhóm tình nguyện chuyên đi hỗ trợ thiết kế, xây dựng sân chơi cho em ở Hà Nội, sau đó phát triển thành doanh nghiệp xã hội. Anh cho biết, muốn dự án bền vững thì phải có nguồn kinh phí ổn định không thể dựa mãi vào hỗ trợ hay kêu gọi nguồn lực xã hội được. Cũng từ đây, năm 2014 anh Đạt và cộng sự chính thức dấn thân vào công việc độc lạ, biến những bãi rác, bãi đất trống thành công viên trong phố, tạo thêm không gian xanh, không gian vui chơi cho trẻ em.

Công viên đầu tiên do anh Đạt thiết kế là ở bãi giữa sông Hồng. Khi công viên ra đời trẻ em kéo đến chơi rất đông vui, chính những nụ cười hồn nhiên, trong sáng của trẻ nhỏ đã tiếp thêm động lực cho anh Đạt tiếp tục hành trình. "Chúng tôi không chỉ mong muốn kiến tạo những khu vui chơi cho trẻ em mà còn mong muốn thay đổi nhận thức của người dân rằng, trẻ em trên phố đã quá đầy đủ và không cần thiết phải có sân chơi công cộng. Đồng thời, chúng tôi không đến tặng sân chơi mà biến những người dân ở đó chính là chủ nhân của sân chơi. Từ đó họ sẽ tự đi nhặt rác, tự bảo vệ, bảo trì chính không gian công cộng của cộng đồng mình sinh sống", anh Đạt cho biết.

Những sân chơi trong phố ra đời đồng nghĩa với những bãi rác tự phát bị dẹp bỏ. Người dân ý thức được rằng, sân chơi cho trẻ là giá trị của cộng đồng, mọi hành vi xâm phạm, vứt rác bừa bãi đều bị cộng đồng bài trừ, từ đó góp phần giáo dục trẻ em về tình yêu môi trường, cảnh quan công cộng. “Nếu các thành phố có những sân chơi cho trẻ thì những đứa con của bạn sẽ không cô độc và chúng sẽ có một ký ức tuổi thơ đẹp giúp vượt qua khó khăn trong cuộc sống sau này”, anh Đạt cho biết.

Mỗi sân chơi trước khi được hình thành thường là những khu đất trống hoặc bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường. Đầu tiên, Think Playgrounds sẽ vận động người dân dọn dẹp và tuyệt đối không mang rác ra bỏ, đồng thời trồng thêm cây xanh, hàng hoa để tạo không gian xanh, tô điểm thêm cảnh sắc cho công viên.

Anh Đạt từng thấy một bà mẹ phải đi bán hàng khắp nơi không thể trông con nhỏ, từ khi có công viên ở phường Giảng Võ, em đã tự chơi với các bạn mà không đi lang thang nữa. Mọi trẻ em nghèo đều có thể đi vào công viên tạo nên một không gian nhân văn, gắn kết cộng đồng.

Hay như công viên rừng Phúc Tân (phường Hồng Hà) được xây dựng từ năm 2023 với diện tích 8.000m2, trước kia cũng là một bãi rác tự phát. Công viên rừng chủ yếu sử dụng vật liệu tái chế, đường dạo dùng bê-tông thấm nước và được chia ra các khu vực tập luyện, vườn rừng và có công năng phù hợp với người khuyết tật.

"Chúng tôi và người dân đã dọn được vài tấn rác, cải tạo cơ sở hạ tầng, trồng những luống hoa, cây xanh và làm cống xả thải trước khi đưa các trò chơi từ vật liệu tái chế vào. Giờ đây công viên được mọi người ví von là lá phổi xanh của phường khiến chúng tôi rất tự hào", anh Đạt cho biết.

Hành trình không giới hạn

Trong mỗi sân chơi, anh Đạt đều thiết kế theo chủ đề và lồng ghép truyền tải những yếu tố lịch sử, văn hóa vào từng trò chơi. Như ngựa gỗ của Thánh Gióng, rồng lượn vòng quanh hay biểu tượng chú rùa gần gũi và thân thiện trong văn hóa Việt Nam. Đặc biệt, Think Playgrounds còn tận dụng tối đa rác thải tái chế, tạo thêm một vòng đời hữu ích cho chúng. “Như một chiếc dây thừng chúng tôi có thể đan thành một tấm lưới võng, những chiếc bàn hay tủ bỏ đi sẽ được làm thành những chú ngựa, voi gỗ hay rác thải hữu cơ của hộ gia đình sẽ được mang bón cho các luống hoa tưới tốt...", anh Đạt cho biết.

Tính đến nay Think Playgrounds đã thiết kế và xây dựng được gần 300 khu vui chơi, công viên cho trẻ em trên các đô thị trong cả nước, trong đó riêng tại Thủ đô Hà Nội chiếm khoảng 50%. Không chỉ vậy, anh Đạt và cộng sự luôn theo sát mọi khu vui chơi, đồng hành sửa chữa lại sau những cơn bão hoặc thay thế những trò chơi mới thu hút trẻ em. Trong tương lai Think Playgrounds sẽ tiếp tục đẩy mạnh dự án sân chơi trong phố tại nhiều đô thị trên cả nước, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho trẻ em phố thị, hạn chế các bãi rác tự phát từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong không gian trong phố.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×