Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Người dệt lại màu xanh dưới đáy đại dương

Từ một người lặn biển nhặt rác trong lặng lẽ

Anh Trung chỉ tay ra phía biển rồi hỏi: “Em thấy biển hôm nay thế nào?”. Tôi trả lời rằng biển rất đẹp và rất sạch. Anh cười hiền, ánh mắt hướng về phía chân trời: “Đó là điều mọi người nhìn thấy từ trên bờ. Còn dưới đáy biển là một câu chuyện khác”.

Câu nói ấy theo tôi suốt cuộc trò chuyện kéo dài nhiều giờ sau đó. Nó cũng là cánh cửa mở ra một hành trình đặc biệt mà anh Trung đã âm thầm theo đuổi hơn mười năm qua, hành trình lặn biển nhặt rác, giải cứu san hô và đánh thức tình yêu môi trường trong cộng đồng.

Sinh ra và lớn lên ở Đà Nẵng, anh Trung gắn bó với biển từ khi còn nhỏ. Biển là nơi anh tắm mỗi chiều hè, là nơi lưu giữ những ký ức tuổi thơ và cũng là nơi mang lại cơ hội lập nghiệp khi anh bước vào lĩnh vực du lịch. Với nhiều người, biển là một điểm đến. Với anh, biển là một phần cuộc đời.

Hơn mười hai năm trước, trong những lần lặn biển phục vụ công việc khảo sát du lịch, anh bắt đầu chứng kiến những hình ảnh khiến mình trăn trở. Dưới làn nước trong xanh là những túi ni lông mắc vào san hô, những chai nhựa phủ đầy rong rêu, những tấm lưới đánh cá bị bỏ quên đang siết chặt sự sống của cả một vùng sinh thái.

“Lúc đầu tôi nghĩ đó chỉ là vài trường hợp cá biệt. Nhưng càng lặn nhiều, tôi càng thấy rác xuất hiện ở khắp nơi”, anh kể.

Có những ngày trở về sau chuyến lặn, anh không thể ngủ được. Hình ảnh những rạn san hô bị bao phủ bởi rác thải cứ hiện lên trong đầu. Anh tự hỏi nếu tất cả mọi người đều nhìn thấy mà làm ngơ, liệu vài năm nữa biển sẽ còn lại gì.

Từ câu hỏi ấy, anh bắt đầu nhặt rác, không có một chiến dịch nào được phát động, không có tổ chức nào đứng phía sau chỉ đơn giản là mỗi lần lặn xuống biển, anh mang theo một chiếc túi và gom những gì có thể mang lên mặt nước.

Anh kể rằng thời gian đầu, nhiều người không hiểu việc mình làm, có người gọi anh là “dị nhân”, có người cho rằng đó là việc làm vô ích bởi biển quá rộng lớn thậm chí có người nghi ngờ anh đang cố tạo sự chú ý.

Anh chỉ cười. “Nếu mình dừng lại vì những lời nói đó thì biển có sạch hơn không?”, anh hỏi ngược lại. Câu trả lời luôn là không vì thế, anh tiếp tục.

Lặn biển nhặt rác là công việc không hề đơn giản. Mỗi chuyến lặn đều tiềm ẩn nguy hiểm. Dòng chảy mạnh, sóng ngầm, thời tiết thất thường hay những vật sắc nhọn dưới đáy biển đều có thể gây tai nạn. Có những tấm lưới cũ mắc vào đá ngầm, muốn gỡ ra phải mất rất nhiều thời gian và sức lực.

Anh nhớ nhất một lần phát hiện một rạn san hô lớn gần như bị bao phủ hoàn toàn bởi lưới đánh cá bỏ lại. Hôm đó, anh phải mất gần một giờ đồng hồ để cắt gỡ từng đoạn lưới. Khi những lớp lưới cuối cùng được kéo ra, các nhánh san hô hiện lên dưới ánh nắng xuyên qua mặt nước.

“Tôi thấy như mình vừa cứu được một phần sự sống của biển”, anh nói.

Trong câu chuyện của anh, tôi nhận ra một điều đặc biệt. Anh không nói về môi trường bằng những khái niệm lớn lao. Anh nói bằng tình cảm của một người con dành cho quê hương.

“Biển nuôi sống mình thì mình phải có trách nhiệm với biển”, anh tâm sự.

Có lẽ chính lòng biết ơn ấy đã giúp anh bền bỉ hơn mười năm qua.

Khi những chuyến lặn ngày càng nhiều, anh nhận ra rằng chỉ nhặt rác thôi là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải giúp cộng đồng nhìn thấy những gì đang diễn ra dưới đáy biển. Bởi rất nhiều người chỉ thấy màu xanh của mặt nước mà không biết bên dưới là cả một “thế giới rác”.

Anh bắt đầu mang theo máy ảnh. Ban đầu chỉ là những bức ảnh ghi lại hiện trạng. Nhưng càng chụp, anh càng hiểu sức mạnh của hình ảnh. Một bức ảnh có thể khiến người xem xúc động hơn rất nhiều so với những con số hay lời cảnh báo.

Những bức ảnh về rác thải mắc trên san hô, về những người tình nguyện lặn biển nhặt rác, về vẻ đẹp mong manh của hệ sinh thái biển Sơn Trà dần được nhiều người biết đến. Chúng không chỉ phản ánh thực trạng mà còn truyền đi thông điệp về trách nhiệm và hy vọng.

Đầu năm 2026, bộ ảnh “Nhặt rác trên dải san hô quanh bán đảo Sơn Trà” được trao Giải A Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2021–2025. Bộ ảnh cũng nhận Huy chương Đồng tại Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Tổ quốc bên bờ sóng.

Khi tôi nhắc đến những giải thưởng ấy, anh chỉ cười: “Tôi vui vì câu chuyện của biển được nhiều người biết đến hơn”. Đó là câu trả lời rất giống anh.

Suốt cuộc trò chuyện, anh hầu như không nhắc đến bản thân. Anh nói nhiều về biển, về san hô, về cộng đồng và về những người trẻ. Thực tế, điều đáng quý nhất trong hành trình của anh không nằm ở số lượng rác đã được nhặt lên khỏi đáy biển. Điều đáng quý nhất là khả năng lan tỏa.

Đánh thức trách nhiệm từ những điều bình dị

Từ một người lặn biển nhặt rác trong lặng lẽ, anh đã kết nối được một cộng đồng rộng lớn. Các câu lạc bộ SUP, các nhóm Kayak và “Biệt đội giải cứu san hô” dần hình thành. Từ vài chục người ban đầu, đến nay đã có hàng nghìn người tham gia các hoạt động làm sạch môi trường biển và rừng Sơn Trà.

Những người tham gia đến từ nhiều ngành nghề khác nhau. Có sinh viên, nhân viên văn phòng, doanh nhân, giáo viên, học sinh và cả khách du lịch nước ngoài. Họ gặp nhau ở tình yêu thiên nhiên và mong muốn làm điều gì đó có ích cho nơi mình đang sống.

Anh Trung kể rằng nhiều bạn trẻ lần đầu tham gia hoạt động đã thực sự sốc khi nhìn thấy lượng rác dưới đáy biển. Họ không nghĩ rằng phía dưới làn nước trong xanh lại tồn tại một thực trạng đáng báo động như vậy nhưng chính từ sự ngỡ ngàng ấy, nhiều thay đổi tích cực đã bắt đầu.

Có những bạn trẻ từ bỏ thói quen sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Có những nhóm sinh viên tự tổ chức các chương trình tuyên truyền về môi trường. Có những gia đình đưa con em tham gia hoạt động nhặt rác như một bài học về trách nhiệm. “Người trẻ không hề thờ ơ”, anh khẳng định. “Các bạn chỉ cần được trao cơ hội để hành động”. Tôi nhớ mãi câu nói ấy.

Trong thời đại mạng xã hội, khi nhiều người lo ngại giới trẻ đang dần xa rời các giá trị cộng đồng, anh Trung lại chọn cách tin tưởng. Và niềm tin ấy đã được chứng minh bằng hàng nghìn đôi tay cùng chung sức bảo vệ môi trường.

Một điều khác khiến tôi ấn tượng là cách anh nhìn nhận về du lịch. Là người làm du lịch, anh hiểu rõ giá trị của biển đối với sự phát triển của Đà Nẵng. Nhưng anh không xem môi trường là công cụ để khai thác. Anh xem đó là tài sản cần được gìn giữ.

Anh kể rằng đôi khi thấy du khách nước ngoài tham gia nhặt rác ở biển Việt Nam, anh cảm thấy vừa vui vừa trăn trở, vui vì họ quan tâm đến môi trường. nhưng cũng trăn trở vì theo anh, biển là ngôi nhà của mình. Chủ nhà phải là người có trách nhiệm giữ gìn ngôi nhà sạch đẹp. Suy nghĩ ấy thể hiện một tinh thần rất đáng quý lòng tự trọng và trách nhiệm công dân.

Có lẽ đó cũng là lý do câu chuyện của anh không chỉ là câu chuyện về môi trường. Nó còn là câu chuyện về cách mỗi người thể hiện tình yêu quê hương. Chúng ta thường nghĩ đến những điều lớn lao khi nói về cống hiến. Nhưng qua anh Trung, tôi hiểu rằng cống hiến đôi khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Một món rác được nhặt lên. Một nhành san hô được giải cứu. Một người trẻ được truyền cảm hứng. Từng hành động nhỏ ấy cộng lại thành những thay đổi lớn.

Chiều muộn hôm ấy, khi mặt trời bắt đầu ngả về phía biển, câu chuyện của chúng tôi vẫn chưa dứt. Gió biển thổi mạnh hơn. Những con sóng đều đặn xô vào bờ đá. Tôi hỏi anh điều gì khiến mình trăn trở nhất.

Anh im lặng vài giây rồi đáp: “Điều tôi mong nhất là một ngày không còn ai phải đi nhặt rác dưới biển nữa”. Đó là một ước mơ giản dị nhưng cũng rất lớn lao. Bởi mục tiêu cuối cùng của những người bảo vệ môi trường không phải là có thêm nhiều người nhặt rác. Mà là không còn người xả rác.

Anh tin rằng thiên nhiên rất bao dung. Nếu con người biết dừng lại những hành động gây tổn hại và biết sửa sai, thiên nhiên sẽ hồi sinh.

Niềm tin ấy không phải điều gì xa vời. Nó được hình thành từ chính những gì anh đã chứng kiến. Từ những rạn san hô dần phục hồi sau khi được giải cứu. Từ những khu vực biển sạch hơn nhờ sự chung tay của cộng đồng. Từ những người trẻ thay đổi nhận thức sau một lần tham gia hoạt động.

Rời Sơn Trà chiều hôm ấy, tôi vẫn nhớ hình ảnh người đàn ông với làn da sạm nắng đang chuẩn bị cho một chuyến lặn mới. Anh không phải nhà khoa học nổi tiếng, không phải người hùng trên màn ảnh, cũng không phải người xuất hiện thường xuyên trên các sân khấu lớn.

Anh chỉ là một công dân bình thường của thành phố biển Đà Nẵng nhưng bằng sự bền bỉ của mình, anh đã làm được điều phi thường. Anh đã góp phần làm sạch những vùng biển quê hương. Anh đã đánh thức trách nhiệm cộng đồng. Anh đã lan tỏa tình yêu thiên nhiên đến hàng nghìn người.

Và hơn hết, anh đang kể một câu chuyện đẹp về Việt Nam bằng chính hành động của mình.

Trong chủ đề “Kể câu chuyện Việt Nam”, tôi nghĩ không phải lúc nào những câu chuyện lớn cũng đến từ những thành tựu vang dội. Đôi khi, câu chuyện Việt Nam được viết nên từ những con người bình dị, những người lặng lẽ cống hiến mà không đòi hỏi sự ghi nhận. Anh Đào Đặng Công Trung là một người như thế.

Hơn mười năm qua, anh đã chọn cách trả ân tình với đại dương bằng những chuyến lặn không mệt mỏi. Mỗi túi rác được mang lên từ đáy biển là một lời nhắc nhở về trách nhiệm. Mỗi rạn san hô được giải cứu là một niềm hy vọng. Mỗi người được truyền cảm hứng là một hạt giống tốt lành được gieo xuống cho tương lai.

Giữa nhịp sống hiện đại đầy vội vã, câu chuyện của anh giống như một ngọn hải đăng nhỏ. Nó nhắc chúng ta rằng tình yêu quê hương không chỉ nằm trong lời nói. Tình yêu ấy được thể hiện bằng hành động, bằng sự kiên trì và bằng tinh thần trách nhiệm với nơi mình đang sống.

Khi chia tay, tôi ngoái nhìn về phía biển. Mặt trời đang dần lặn xuống phía chân trời. Màu xanh của biển Sơn Trà vẫn trải dài bất tận. Tôi chợt nghĩ rằng màu xanh ấy không chỉ được giữ gìn bởi thiên nhiên. Nó còn được giữ gìn bởi những con người như anh Trung và khi còn những người âm thầm cống hiến như thế, tôi tin rằng biển đảo quê hương sẽ còn nhiều cơ hội để hồi sinh, để đẹp hơn và để tiếp tục kể với thế giới câu chuyện về một Việt Nam nhân văn, trách nhiệm và phát triển bền vững.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×