Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Người đi tìm bình minh cho những mảnh đời nhỏ

Ngày ấy, tôi nghĩ câu trả lời nằm ở những bác sĩ đứng bên giường bệnh. Nhưng càng lớn, tôi càng hiểu rằng phía sau đôi bàn tay ấy còn có biết bao con người dành cả cuộc đời để mở rộng giới hạn của y học. Họ không xuất hiện trong phòng bệnh, nhưng thành quả của họ lại hiện diện trong từng cơ hội sống.

Em gái tôi mắc bệnh bạch cầu cấp khi mới mười tuổi. Điều tôi nhớ nhất không phải những lần truyền hóa chất hay những đêm cả gia đình thức trắng, mà là buổi sáng em ngồi trước gương khi mái tóc bắt đầu rụng. Em chỉ mỉm cười, cất chiếc kẹp tóc màu hồng vào ngăn bàn rồi nói rất nhẹ: “Không sao đâu chị, tóc rồi sẽ mọc lại mà”. Hôm nay, chiếc kẹp tóc ấy đã nằm trên mái tóc mới của em. Còn tôi vẫn mang theo câu hỏi năm nào: Phía sau nụ cười bình thường ấy là biết bao con người mà tôi sẽ không bao giờ biết tên? Chính câu hỏi ấy đưa tôi đến với Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm.

Tôi không tìm đọc về ông để tìm một người hùng. Tôi chỉ muốn biết những bước tiến của y học Việt Nam bắt đầu từ đâu. Và càng đọc, tôi càng nhận ra rằng mỗi phương pháp điều trị trước khi đến với bệnh nhân đều phải đi qua một hành trình rất dài của nghiên cứu, thử nghiệm và kiên trì.

Điều khiến tôi dừng lại ở Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm không phải là những danh hiệu hay giải thưởng quốc tế. Điều khiến tôi khâm phục là lựa chọn của ông ở một thời điểm mà rất nhiều người còn nghi ngại về phẫu thuật nội soi trong điều trị cho trẻ em. Khi ấy, đây vẫn là lĩnh vực mới, đòi hỏi kỹ thuật rất cao và đối mặt với không ít hoài nghi. Những ca phẫu thuật nội soi đầu tiên kéo dài nhiều giờ, đòi hỏi sự chính xác gần như tuyệt đối. Thay vì chọn con đường an toàn, ông cùng các cộng sự vẫn kiên trì theo đuổi để chứng minh rằng trẻ em Việt Nam xứng đáng được tiếp cận những kỹ thuật tiên tiến ngay trên chính quê hương mình.

Từ những bước đi ban đầu ấy, phẫu thuật nội soi nhi khoa của Việt Nam dần được cộng đồng y khoa quốc tế ghi nhận, nhiều bác sĩ nước ngoài cũng tìm đến học hỏi kinh nghiệm. Lần đầu tiên, tôi nhận ra rằng người Việt không chỉ tiếp nhận tri thức của thế giới mà còn có thể tạo ra những kỹ thuật và tri thức mới để đóng góp trở lại cho thế giới.

Nhưng điều khiến tôi kính trọng ông hơn cả lại nằm sau những thành công ấy. Ông không giữ những kỹ thuật mình tạo ra như một thành tựu của riêng mình. Ông dành nhiều năm đào tạo bác sĩ trẻ, chuẩn hóa quy trình, chuyển giao kỹ thuật cho nhiều bệnh viện trong và ngoài nước để ngày càng nhiều trẻ em được hưởng lợi từ những tiến bộ ấy. Có lẽ ông hiểu rằng, nếu tri thức chỉ dừng lại trong đôi tay của một người thì giá trị của nó sẽ luôn hữu hạn. Chỉ khi được sẻ chia, tri thức mới thật sự lớn lên và tiếp tục cứu những con người mà chính người tạo ra nó sẽ không bao giờ gặp.

Khi đọc đến đó, tôi chợt nghĩ: Một bác sĩ có thể cứu những bệnh nhân mình gặp. Nhưng, một nhà khoa học có thể cứu cả những bệnh nhân mình sẽ không bao giờ biết tên.

Có những người không xuất hiện ở nơi dễ nhìn thấy. Họ dành tuổi trẻ trong phòng nghiên cứu, trong những bản thảo còn dang dở, trong những lần thử nghiệm kéo dài nhiều năm để đổi lấy một bước tiến rất nhỏ. Nhưng chính những bước tiến nhỏ ấy lại tạo nên sự khác biệt giữa tuyệt vọng và hy vọng của biết bao gia đình.

Tôi bắt đầu đọc về Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm chỉ để tìm câu trả lời cho một thắc mắc rất riêng. Nhưng càng đọc, tôi càng nhận ra mình không chỉ đang tìm hiểu về một bác sĩ, mà đang lần theo hành trình của một con người đã góp phần thay đổi cơ hội sống của biết bao đứa trẻ Việt Nam.

Nếu phần lớn bệnh nhân chỉ nhìn thấy khoảnh khắc cánh cửa phòng mổ mở ra, nhìn thấy ánh mắt nhẹ nhõm của người thân khi bác sĩ bước ra và nói rằng mọi chuyện đã ổn, thì phía sau khoảnh khắc ngắn ngủi ấy là cả một hành trình dài mà ít người được nhìn thấy. Đó là hành trình của những năm tháng nghiên cứu, của những lần thử nghiệm, của những câu hỏi chưa có lời giải và của những con người luôn muốn tìm ra cách tốt hơn để giữ lại sự sống.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm và một bệnh nhi.

Điều tôi tìm thấy trong hành trình của Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm không chỉ là những kỹ thuật y khoa được nghiên cứu thành công, mà còn là câu chuyện về một người đã dành nhiều năm để chứng minh rằng y học Việt Nam có thể tạo ra những bước tiến của riêng mình. Ông không chỉ đặt câu hỏi làm thế nào để cứu chữa một bệnh nhân trước mắt, mà còn trăn trở làm thế nào để những tiến bộ ấy có thể đến gần hơn với nhiều bệnh nhi khác.

Trong hành trình làm nghề, Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của phẫu thuật nhi khoa Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực phẫu thuật nội soi ở trẻ em. Để đưa những kỹ thuật mới vào thực tiễn, ông và các cộng sự phải vượt qua không ít thử thách, từ giới hạn về điều kiện y tế đến những hoài nghi ban đầu. Bởi mỗi bước tiến trong khoa học không bao giờ xuất hiện từ một khoảnh khắc may mắn, mà được tạo nên bởi sự kiên trì trong những năm tháng ít người nhìn thấy.

Tôi nghĩ điều đáng quý nhất ở một nhà khoa học không chỉ nằm ở việc họ tạo ra một thành tựu, mà còn ở việc thành tựu ấy tiếp tục tạo ra giá trị sau đó. Một kỹ thuật dù hiện đại đến đâu cũng sẽ có giới hạn nếu chỉ nằm trong đôi tay của một người. Nhưng khi được chia sẻ và phát triển bởi nhiều thế hệ, nó có thể trở thành năng lực chung của cả một nền y học.

Có lẽ vì hiểu điều đó, Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu và điều trị. Ông dành nhiều tâm huyết cho việc đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm với những bác sĩ trẻ, để những điều được xây dựng từ nhiều năm lao động khoa học có thể tiếp tục được hoàn thiện và phát triển. Đó cũng là cách một nhà khoa học để lại dấu ấn không chỉ bằng những gì mình tạo ra, mà bằng những con người tiếp tục bước đi trên nền tảng ấy.

Từ hành trình ấy, tôi nhận ra một vẻ đẹp khác của khoa học: Tri thức chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó hướng về con người. Một công trình nghiên cứu không chỉ nằm trên những trang giấy, mà còn có thể xuất hiện trong một căn phòng bệnh, trong ánh mắt của một gia đình đang chờ đợi, trong khoảnh khắc một đứa trẻ có thêm cơ hội trở lại với cuộc sống bình thường.

Có thể em gái tôi chưa bao giờ gặp Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm. Em cũng không biết phía sau những ngày tháng điều trị của mình có những con người đã dành cả cuộc đời để nghiên cứu, để mở rộng thêm những giới hạn của y học. Nhưng mỗi lần nhìn em trở lại trường học, nhìn mái tóc mới mọc lên và nụ cười bình thường mà gia đình từng sợ rằng có thể mất đi, tôi lại hiểu rằng những đóng góp lớn lao đôi khi không hiện diện bằng một cuộc gặp gỡ.

Chúng hiện diện trong những ngày bình thường được tiếp tục. Và có lẽ, đó chính là giá trị đẹp nhất trong hành trình của Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm: không chỉ góp phần chữa lành bệnh tật, mà còn mở rộng thêm cơ hội để nhiều con người được sống một cuộc đời bình thường như họ vốn xứng đáng có.

Sau hành trình tìm hiểu về Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, tôi nhận ra rằng điều đáng quý nhất không chỉ nằm ở những thành tựu khoa học đã được tạo ra, mà còn ở cách những thành tựu ấy tiếp tục đi xa hơn, đến với những con người mà ông có thể chưa từng gặp. Một phương pháp điều trị chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó bước ra khỏi phòng nghiên cứu, khỏi những trang tài liệu chuyên môn để trở thành hy vọng trong cuộc sống của một ai đó.

Có lẽ trước đây, tôi từng nghĩ sự phát triển của một đất nước là điều gì đó rất lớn lao, được nhìn thấy qua những công trình hiện đại, những bước tiến vượt bậc hay những thành tựu khiến thế giới chú ý. Nhưng sau câu chuyện của em gái và Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, tôi hiểu rằng sự phát triển ấy còn hiện diện trong những điều gần gũi hơn nhiều. Đó là khi một đứa trẻ có thêm cơ hội được sống, khi một gia đình ở một vùng quê như Quảng Nam có thể tiếp tục những bữa cơm bình thường, những ngày tháng bình yên mà họ từng lo sợ sẽ đánh mất.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm.

Tôi từng nghĩ khoảng cách giữa một học sinh ở quê và những nhà khoa học lớn là rất xa. Nhưng càng suy nghĩ, tôi càng nhận ra rằng mỗi thế hệ đều có một cách riêng để tiếp nối hành trình của đất nước. Không phải ai cũng đứng trong phòng nghiên cứu, cũng không phải ai cũng tạo ra những phát minh lớn. Nhưng mỗi người đều có thể bắt đầu từ việc học tập nghiêm túc, giữ sự tò mò trước thế giới, biết trân trọng tri thức và dùng khả năng của mình để tạo ra những giá trị tốt đẹp.

Bởi một Việt Nam đang lớn lên không chỉ được tạo nên bởi những con người xuất chúng, mà còn bởi sự tiếp nối của hàng triệu con người bình thường. Một bác sĩ trẻ tiếp tục con đường nghiên cứu của người đi trước, một người thầy trao lại kinh nghiệm cho thế hệ sau, một học sinh hôm nay nuôi dưỡng ước mơ để ngày mai đóng góp cho cộng đồng - tất cả đều là những mắt xích trong hành trình ấy.

Và với tôi, hành trình ấy không còn là một điều gì xa xôi. Nó bắt đầu từ chính căn nhà nhỏ ở quê nhà Quảng Nam, nơi có một cô bé từng đi qua những tháng ngày khó khăn để rồi hôm nay lại có thể vô tư đến trường. Chiếc kẹp tóc màu hồng năm nào vẫn nằm trên mái tóc mới mọc lại của em, nhắc tôi nhớ rằng phía sau một cuộc sống bình thường luôn có những con người đã âm thầm vun đắp.

Có những người chúng ta sẽ không bao giờ gặp, cũng có những câu chuyện chúng ta chỉ biết qua những trang sách và bài viết. Nhưng đôi khi, dấu ấn của họ lại hiện diện trong những điều rất nhỏ: một nụ cười trở lại, một bữa cơm đủ đầy, một đứa trẻ được tiếp tục lớn lên. Và có lẽ, đó cũng là cách tôi nhìn thấy Việt Nam đang tiến về phía trước - không chỉ bằng những thành tựu lớn lao, mà bằng những con người biết dùng trí tuệ, lòng tận tâm và sự sẻ chia để mở thêm những cánh cửa hy vọng cho người khác.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×