Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Người gieo mùa Xuân giữa núi rừng Tây Bắc

Tuổi thơ nghèo khó ươm mầm yêu thương

Nhàn sinh ra ở Hưng Yên. Tuổi thơ của cô là những buổi sớm đi bốc ngói thuê cùng mẹ, là những ngày đông gió rét mà chỉ có chiếc áo mỏng manh, đôi chân trần tím tái. Bữa cơm ngày ấy của Nhàn cũng thường chỉ có những món rau vườn nhà, đôi khi thêm chút muối vừng hay trứng. Có lần trên đường đến lớp, cô bé Nhàn ngẩn ngơ nhìn chiếc cặp sách mới tinh của bạn cùng bàn rồi thầm ước: Giá như mình cũng có một chiếc cặp như thế.

Có lẽ chính cái đói, cái rét ấy đã nuôi dưỡng trong cô một hạt mầm đặc biệt: Lòng thương người. Và ước mơ giản dị ngày nhỏ trở thành ngọn lửa âm ỉ, để rồi sau này khi đã trưởng thành, cô quyết định gieo nó thành những mầm xanh yêu thương.

Tốt nghiệp khoa Tiểu học Trường Cao đẳng Sư phạm, Nhàn xin lên miền núi công tác khiến nhiều người lắc đầu ái ngại: “Ở đồng bằng còn nhiều cơ hội, sao lại chọn chốn heo hút thế? Cả đời khổ đấy”. Nhàn hiểu, nhưng cô chọn nghe theo điều trái tim thôi thúc mình. Dạy chữ là trách nhiệm của thầy cô, nhưng với các em nhỏ vùng cao, con chữ cũng là thứ không dễ gì chạm đến. Nếu ai cũng muốn được dạy ở trường tốt, gần nhà thì liệu còn ai về các bản làng xa xôi để dạy trẻ em vùng cao ê a từng chữ cái nữa không?

Núi rừng đón cô bằng những con đường hun hút gió, những bản làng rải rác, những mái nhà xiêu vẹo và khói bếp lam chiều vương vấn cùng mây. Ngày đầu đứng lớp, nhìn xuống hàng ghế gỗ cũ, cô thấy những ánh mắt sáng ngời, vừa trong trẻo vừa đáng thương. Có đứa trẻ đến lớp với áo rách vai, có đứa mang đôi dép nhựa đã vá chằng vá đụp khiến cô xót xa không nỡ rời nơi này.

Những tải quần áo “0 đồng”

Có lần, giữa mùa đông giá buốt, cô Nhàn thấy một cậu bé ngồi co ro góc lớp. Hỏi ra mới biết, cậu không có áo ấm. Hôm ấy, cô cởi chiếc áo len của mình đưa cho em mặc. Nhìn ánh mắt rạng rỡ của cậu bé, cô cảm nhận được sự ấm áp còn lớn hơn cả ngọn lửa trong căn bếp nhà sàn.

Cô Nhàn bắt đầu xin áo ấm cho các em học sinh. Ban đầu là từ những thầy cô, bạn bè ở gần. Rồi sau này, cô kết nối xin từ những nơi khác xa hơn. Đến bây giờ, Nhàn không nhớ rõ có bao nhiêu chuyến xe, cũng không nhớ bao nhiêu đêm mình thức tới 3 - 4 giờ sáng để lấy những tải quần áo “0 đồng” như thế. Cô chỉ nhớ mỗi lần nhận được những tấm chân tình ấy, lòng cô cũng ấm lên theo từng ánh mắt em thơ.

Nhận được hàng, Nhàn lại cùng với đồng nghiệp hoặc hàng xóm lúi húi phân loại quần áo. Nhàn nói: “Cực nhất là khâu này, vì quần áo chất dày như núi. Phải phân loại ra thì mới mang tới trường hoặc những điểm trường phù hợp với độ tuổi của các em được”.

Cực nhọc là thế nhưng những tải quần áo “0 đồng” vẫn tiếp tục từ khắp nơi tụ về đây, để Nhàn trao lại cho các em.

Những bước chân không mỏi

Nhiều năm dạy học, cô Nhàn gặp không biết bao nhiêu hoàn cảnh khó khăn. Nhiều lần học sinh của cô nghỉ học dài ngày không lý do, không có điện thoại để liên hệ, cô lại lên đường tìm tới từng nhà học sinh để tìm hiểu và tận thấy những ngôi nhà lợp lá cũ, vách thưa gió lùa, tài sản không gì đáng giá, có khi gần Tết, trong bếp chỉ có nồi ngô luộc. Thương nhất là những đứa trẻ mắc bệnh hiểm nghèo, gương mặt xanh xao, đôi mắt to tròn khát khao được đến lớp. Lại có em khác mang trên mình khuyết tật bẩm sinh. Những hình ảnh ấy đã trở thành vết hằn trong tim, không cho phép cô ngồi yên được.

Cô Nhàn nhận đỡ đầu em Vũ Thị Thảo, một cô bé xinh xắn, chăm chỉ. Gia đình Thảo rất nghèo, cha bị bệnh lạ, mẹ bỏ đi khi em còn ẵm ngửa. Giờ đây, Thảo đã học xong lớp 9, chuẩn bị bước vào lớp 10. Cô gọi Thảo là “con nuôi”, còn Thảo gọi cô là “mẹ Nhàn”. Có mẹ Nhàn, Thảo khôn lớn từng ngày trong vòng tay yêu thương và được chăm lo, đi học như bao bạn bè khác.

Cô Nhàn cũng từng đồng hành cùng hai anh em sinh đôi Triệu Thừa Tân - Triệu Thừa Niên, cả hai đều mắc căn bệnh máu trắng. Cả nhà chỉ trông vào công việc lao động chân tay của người cha. Cô đã nhiều lần kêu gọi các "mạnh thường quân" ủng hộ. Bởi tháng nào Tân - Niên cũng phải đi lọc, truyền máu ở bệnh viện. Những lúc chưa có tiền đi viện, nhìn hai em xanh xao, gầy guộc, cô không khỏi rơi nước mắt…

Không chỉ Thảo, Tân hay Niên, mà hàng nghìn học trò đã được cô yêu thương, trao những phần quà, giúp các em vượt qua khó khăn. Một cái áo ấm, chiếc xe đạp, cặp sách hay suất học bổng với các em là cả một niềm hạnh phúc.

Nhớ có lần tôi gửi đồ từ thiện lên cho các bé mà Nhàn đi mất nguyên buổi sáng mới tới địa chỉ cần trao. Lúc thì di chuyển xe khách, rồi xe máy, có khi phải đi bộ tới hàng chục kilômét. Khổ nhất là khi trên con đường dốc cheo leo, đường trơn lầy lội, chiếc xe máy ì ì mãi mới qua nổi. Đó là chưa kể vào mùa bão lũ, cô phải băng qua những con suối nước dâng cao, hay vượt hàng chục cây số đường rừng lúc trời nhá nhem tối. Nhưng những khó khăn ấy chưa bao giờ làm cô chùn bước.

Điều khiến Nhàn trăn trở lại là những cái nhìn nghi ngờ hay lời dị nghị: “Làm từ thiện để kiếm lợi thôi”; “Chắc cô muốn nổi tiếng, làm vì oai sĩ”. Cô nghe, nhưng rồi cô chọn im lặng. Bởi cô biết, chỉ cần nhìn thấy ánh mắt sáng rực của học trò khi được tặng áo ấm, chiếc xe đạp, bữa cơm có thịt hoặc chỉ cần nghe một tiếng “cảm ơn” thì tất cả hoài nghi ấy chẳng còn nghĩa lý gì.

Thắp sáng những mầm xanh

Tôi hỏi Nhàn, trong ngần ấy năm đồng hành cùng các em, đâu là điều bạn nhớ nhất? Nhàn bảo đó là cái lần sau một buổi trao quà, khi mọi người về hết, một cậu bé có dáng người nhỏ nhắn, đôi mắt sáng như sao chạy lại nắm chặt tay cô thì thầm: “Cô ơi, sau này con cũng muốn làm thầy… để giúp các em như cô giúp con”.

Câu nói hồn nhiên ấy khiến cô lặng người, nước mắt trào ra. Tất cả những nhọc nhằn, những con đường gập ghềnh, những lời dị nghị, trong khoảnh khắc ấy tan biến hết. Hóa ra, phần thưởng lớn nhất của cô không phải là lời khen, cũng chẳng phải sự công nhận, mà là việc những hạt giống yêu thương cô gieo xuống đang bắt đầu nảy mầm.

Cô giáo Đỗ Thị Nhàn chẳng tự nhận mình là người đặc biệt. Với cô, mọi việc chỉ xuất phát từ một lẽ giản đơn: Mình từng nghèo, từng thiếu thốn, nên hiểu và thương. Nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên hành trình gieo cái chữ và tình yêu thương hơn hai mươi năm chưa bao giờ dừng bước. Đến nay, nhiều học trò ngày trước đã trưởng thành, quay về cùng cô tiếp tục trao đi yêu thương. Vòng tay nhân ái đã được nối dài, lan tỏa, tựa như ngọn lửa truyền từ cây nến này sang cây nến khác, thắp sáng cả một vùng rừng núi…

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×