Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Người kể câu chuyện văn hóa, con người Việt Nam ra thế giới

Cùng với những bức ảnh làm nên tên tuổi Lý Hoàng Long, câu chuyện từ niềm đam mê trở thành nghệ sĩ nhiếp ảnh đã truyền cảm hứng cho nhiều người. Đến nay anh sở hữu hơn 400 giải thưởng quốc tế. Trong suốt hành trình ấy, anh đã kể câu chuyện văn hóa, con người Việt Nam ra thế giới…

Từ niềm đam mê đến chinh phục các giải thưởng quốc tế

Năm 1994, Lý Hoàng Long bắt đầu chơi ảnh lúc 29 tuổi. Anh tự mày mò học hỏi qua sách báo, tài liệu, một số tạp chí chuyên môn phải nhờ người thân mua ở nước ngoài. Trong gần 10 năm anh tự làm buồng tối trắng đen tại văn phòng vẽ quảng cáo, thiết kế đồ họa của mình. Những bức ảnh đầu tiên đăng trên báo Tuổi trẻ, rồi tạp chí Kiến trúc Nhà đẹp đặt bộ ảnh về biệt thự cổ Đà Lạt, nơi anh sinh sống, dần dà anh trở thành cộng tác viên quen thuộc. Năm 2004, anh nghỉ công việc quảng cáo, bắt đầu con đường nhiếp ảnh chuyên nghiệp. Những bộ ảnh của anh đăng tải trên các báo, tạp chí, những năm gần đầy anh cộng tác với Heritage Việt Nam, và chinh phục các cuộc thi quốc tế.

Lần đầu Lý Hoàng Long gửi ảnh tham gia cuộc thi ở Phần Lan vào năm 1996, là ảnh trắng đen chụp hai đứa bé bên chiếc thúng chai ở Gành Son, một làng chài ở Bình Thuận (nay là Lâm Đồng). Bức ảnh được triển lãm tại Phần Lan. Nhưng phải đến năm 1999, anh mới đoạt giải quốc tế đầu tiên, bức ảnh nghệ thuật “Đồi cát” chụp tại Phan Thiết được bằng Danh dự của Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế Tây Ban Nha. Đến năm 2002, anh có huy chương đầu tiên ở Hồng Kông.

“Đó là những cột mốc khó quên, cũng từ đó tôi chụp ảnh có định hướng hơn, đầu tư ý tưởng để tạo ra những tác phẩm mang tính sáng tạo độc đáo”, anh Long chia sẻ. Những năm gần đây, trung bình mỗi năm anh đạt 15 – 20 giải thưởng quốc tế. Những tháng đầu năm 2026 anh đã giành 10 giải thưởng, trong đó có 3 huy chương vàng cho cả thể loại ảnh đơn và ảnh bộ.

Năm 2004, Lý Hoàng Long được Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế (FIAP) phong tước hiệu Nghệ sĩ xuất sắc (E.FIAP). Năm 2007, anh được Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (VAPA) phong tước hiệu Nghệ sĩ xuất sắc (E.VAPA). Từ năm 2009 Lý Hoàng Long được bầu vào Ban chấp hành Hội Nhiếp ảnh Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật khóa VIII, hiện là Ủy viên Hội đồng nghệ thuật khóa IX. Năm 2024, anh đảm nhiệm vị trí Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Quốc tế Việt – Đức (trực thuộc Tạp chí điện tử Việt – Đức) với vai trò đầu tàu về chuyên môn cho Câu lạc bộ. Nhiều năm nay, anh là giám khảo các cuộc thi trong nước và quốc tế (ASEAN, Úc…).

Đến giờ NSNA Lý Hoàng Long vẫn tham gia đều đặn các cuộc thi quốc tế để giữ nhịp làm việc. Anh Long nói: “Tôi học được nhiều từ các cuộc thi. Điều lệ, quy định mỗi cuộc thi đã là một đề bài, và xem những bức ảnh tham dự cuộc thi tôi học hỏi nhiều điều”. Nói về việc chinh phục các cuộc thi quốc tế, anh cho biết: “Đơn giản tôi chỉ giới thiệu những nét đẹp của Việt Nam, đương nhiên đó phải là những bức ảnh tôi thật sự tâm đắc”.

Đưa văn hóa, hình ảnh con người Việt Nam ra thế giới

NSNA Lý Hoàng Long chia sẻ, lễ hội truyền thống, văn hóa bộ tộc, nghi thức tôn giáo cộng đồng là đề tài anh yêu thích. Với sự am hiểu văn hóa, mỗi bức ảnh của anh là một câu chuyện kể sống động. Bộ ảnh “Người truyền lửa” chữ Nôm Dao kể về lớp học của thầy giáo - Nghệ nhân Nhân dân Tẩn Vần Siệu dạy chữ Nôm Dao cho các thế hệ thanh thiếu niên Dao Đỏ, hay bộ ảnh “Làng Hoài Khao” ở vùng núi Cao Bằng kể chuyện về những cụ bà cả đời không rời bản, dù từ bản ra đường quốc lộ chỉ hơn 10 cây số, đôi tay của họ nhuốm màu xanh vì quanh năm nhuộm chàm, ngày đêm ngồi thêu giữa núi rừng…

Từ 2020, anh bắt đầu tham gia triển lãm tại Lễ hội Nhiếp ảnh Pháp diễn ra vào mùa hè, các thị trấn, ngôi làng ở Pháp tràn ngập ảnh khổ lớn, trong đó mỗi con đường trưng bày một thông điệp của tác giả. Các bộ ảnh được anh chọn triển lãm mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống Việt Nam như: Lễ hội vật cầu bùn làng Vân, Lễ cấp sắc của người Dao, Nghề làm muối ở Khánh Hòa…

Năm 2026, NSNA Lý Hoàng Long là tác giả châu Á duy nhất được chọn tham gia triển lãm với 3 bộ ảnh tại các thành phố khác nhau của nước Pháp: “Làng hương miền Bắc Việt Nam” tại Festival Photos D’essay, “Các chiến binh bộ tộc Dani” tại l'Ile d'Olonne, “Chợ lạc đà ở Pushkar” tại Chemins de Photos.

Về thể loại ảnh, bên cạnh ảnh trắng đen, ảnh nghệ thuật thì ảnh bộ cũng đem đến cho anh nhiều thành công. “Để hoàn thành một bộ ảnh mất nhiều thời gian. Không thể đo đếm và cũng không nên đo đếm. Như bộ ảnh “Langbiang BW”, gồm 26 ảnh trắng đen, tôi thực hiện từ năm 1997 đến năm 2013 về đồng bào Cơ Ho Lạch bên ngọn núi LangBiang. Không phải bộ ảnh nào cũng thành công, nhưng không thể phủ nhận, có những bộ ảnh đã theo tôi cùng năm tháng và mang lại giá trị tinh thần cũng như vật chất như “Lễ trưởng thành của thiếu nữ Chăm – Ninh Thuận”, được triển lãm và mời đi (Ban tổ chức lo toàn bộ chi phí) Trung Quốc – Dubai (Các Tiểu vương quốc Ảrập thống nhất) – Pháp”, NSNA Lý Hoàng Long chia sẻ.

Đam mê, sáng tạo, dấn thân

Không chỉ đến những vùng sâu vùng xa trong nước, anh còn đến các hòn đảo, những nơi xa xôi trên thế giới để ghi lại những sinh hoạt, lễ hội của các bộ tộc. Các bộ ảnh “Thế hệ cuối cùng của bộ tộc Ramnamis”, “Chợ lạc đà Pushkar” ở Ấn Độ, “Chiến binh bộ tộc Dani” ở West Papua, “Các chiến binh ở thung lũng Baliem”, Indonesia… góp mặt trong các triển lãm quốc tế.

“Tôi đi hơn 20 nước nhưng đặc biệt yêu thích những nước mang đậm sắc thái văn hóa truyền thống, nên có những nước tôi đi nhiều lần, như Ấn Độ, Trung Quốc, Campuchia, Myanmar, Indonesia… Mỗi lần đi là một lần tái đầu tư bằng hình ảnh, tôi tìm hiểu đề tài – lên ý tưởng – thực hiện – chọn lọc – xử lý ảnh – viết chú thích… gửi dự thi, đoạt giải, tiếp tục được mời đi”, anh Long chia sẻ. Anh cũng thực hiện ảnh theo dự án, như bộ ảnh “Đảo quốc Mauritius nhìn từ trên cao” được thực hiện theo hợp đồng ký kết với Cục Xúc tiến du lịch đảo quốc Mauritius, ảnh được sử dụng quảng bá du lịch qua các phương tiện truyền thông và catalogue “Mauritius Business Travel Guide”, đồng thời triển lãm nhân kỷ niệm 50 năm lập quốc của Mauritius… Từ đó, góp phần khẳng định tên tuổi và tầm vóc của nhiếp ảnh Việt.

"Nhiếp ảnh không chỉ đơn giản là việc lưu giữ hình ảnh mà còn là nghệ thuật khám phá những khoảnh khắc. Đồng thời, để có được những tác phẩm ưng ý, điều cần nhất vẫn thông điệp của bức ảnh - NSNA Lý Hoàng Long bộc bạch - Nhìn thấy cái gì hay, nín thở bấm máy là tôi đã có cảm xúc, nó vẫn nguyên vẹn như ngày đầu. Chúng ta thường nhìn cuộc sống bằng thế giới quan rộng mở, nên dễ bỏ qua những tiểu tiết thú vị. Tôi quan niệm “tầm nhìn lạc quan” là qua khung ảnh, hãy thể hiện vẻ đẹp bất thường từ những điều bình thường. Cuộc sống luôn đẹp hơn khi qua ống ngắm, chỉ cần nhấn nút và để hình ảnh tự kể câu chuyện".

Bản thân những tác phẩm của NSNA Lý Hoàng Long đã truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là những người yêu thích nhiếp ảnh. Từ năm 2009 đến nay, với vai trò là Ủy viên Hội đồng Nghệ thuật, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, anh tham gia công tác giảng dạy theo sự phân công của Hội tại các tỉnh, thành, chia sẻ chuyên môn trong các trại sáng tác… Anh xây dựng 4 giáo trình gồm, ý tưởng trong nhiếp ảnh, ảnh bộ, ảnh trắng đen, ảnh nghệ thuật là những tài liệu quý cho những người theo đuổi nhiếp ảnh chuyên sâu.

Ở các lớp học, ngoài kiến thức chuyên môn, anh thường chia sẻ với các nhiếp ảnh trẻ, muốn đi trên con đường dài thì điều cần thiết là đam mê, yêu nghề, sáng tạo, phải đọc nhiều, xem nhiều. Và, muốn chụp một chủ đề phải hiểu về chủ đề đó, muốn vậy không chỉ đến nơi, ghi nhận bằng hình ảnh mà phải sống trong không gian ấy, tiếp xúc với con người, với nền văn hóa ấy, như thế mới có được cảm xúc thật và những trải nghiệm cá nhân với chủ đề, nhân vật của mình. Từ đó, mới có thể tạo ra được những tác phẩm ưng ý…

Khi tôi đang viết những dòng này thì anh vẫn rong ruổi trên các cung đường, miệt mài thực hiện những bức ảnh theo ý tưởng của riêng mình. Và đâu đó trên thế giới, người dân bản địa, du khách đang ngắm nhìn và biết thêm về Việt Nam qua những bức ảnh triển lãm cũng như tên tuổi của NSNA Lý Hoàng Long.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 8/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 28/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

×