Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Người lính không rời trận tuyến

Ngoài trời, mưa cuối năm rả rích gõ nhịp đều đặn trên mái tôn cũ. Trong căn nhà nhỏ, mâm cơm Tết dương lịch đã dọn sẵn, ấm cúng và rộn ràng tiếng nói cười. Con cháu gần xa đều tề tựu đông đủ duy chỉ có chiếc ghế của anh rể thứ hai còn trống. Có tiếng ai đó nói vui mà đầy tự hào: “Bộ đội tác phong nhanh nhẹn, đúng giờ, vậy mà trưa rồi chú Dĩ vẫn chưa tới". Cả nhà bật cười. Tiếng cười hòa vào tiếng mưa như thể nhắc đến người đàn ông có dáng người rắn rỏi, nước da sạm nắng, gương mặt hiền hậu, ít nói nhưng việc làm thì khiến cả thôn Đồng Tiến nể trọng. Với bà con nơi đây, anh không chỉ là người trưởng thôn mà còn là một người lính vẫn đang tiếp tục chiến đấu sau khi về nghỉ hưu.

Anh tên đầy đủ là Thái Quốc Dĩ, sinh năm 1968, trong một gia đình nhà giáo ở vùng đất hiếu học Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Lẽ ra, anh có thể tiếp bước bố mẹ theo nghiệp phấn trắng nhưng tuổi thơ gắn với những câu chuyện về chiến tranh, về hình ảnh người lính Cụ Hồ kiên cường, dũng cảm. Tất cả đã gieo vào lòng cậu bé Dĩ một ước mơ khác: được khoác trên mình bộ quân phục màu xanh.

Ước mơ ấy đưa anh vào Học viện Sĩ quan Lục quân rồi trở thành sĩ quan quân đội và gắn bó nhiều năm với vùng biên giới Vũ Quang. Trong quân ngũ, anh kinh qua nhiều vị trí công tác. Dù trên cương vị nào, nhiệm vụ nào, anh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được đồng đội tin yêu, cấp trên ghi nhận. Đến tháng 8/2018, Trung tá Thái Quốc Dĩ được Quân đội cho nghỉ hưu.

Rời quân ngũ, anh về đăng ký hộ khẩu tại thôn 5, xã Sơn Diệm (nay là thôn Đồng Tiến, xã Sơn Giang, tỉnh Hà Tĩnh). Thời gian đầu, để ổn định cuộc sống, anh tham gia điều hành một hãng xe taxi. Những tưởng sau hơn ba mươi năm khoác áo lính, anh sẽ dành quãng đời còn lại cho gia đình, công việc riêng. Nhưng mảnh đất Đồng Tiến dường như đã “giữ chân” người lính này theo một cách rất riêng.

Thời điểm đó, thôn Đồng Tiến gặp nhiều khó khăn trong việc kiện toàn nhân sự Trưởng thôn. Công việc nhiều, trách nhiệm nặng mà phụ cấp không đáng là bao, trong khi nguồn cán bộ tại chỗ hạn chế. Các tổ chức đoàn thể và các bậc cao niên trong thôn đã nhiều lần họp bàn, cân nhắc. Cái tên Thái Quốc Dĩ, một sĩ quan quân đội nghỉ hưu, đảng viên sống trách nhiệm, gần gũi được nhắc đến như một sự kỳ vọng.

Tháng 4/2022, một đoàn gồm Bí thư thôn, đại diện Hội Phụ nữ, Hội Nông dân cùng các bậc cao niên tìm đến nhà anh. Họ không mang theo quyết định cũng chẳng có công văn chỉ mang theo niềm tin và mong muốn chân thành của bà con. Anh Dĩ kể: “Lúc đó tôi phân vân lắm. Làm trưởng thôn là làm việc chung, nhiều khi va chạm, thiệt thòi. Nhưng thấy bà con tin tưởng, mình là lính, quen nhận nhiệm vụ rồi, không thể chối từ.” Và thế là, anh nhận lời.

Tháng 8 năm 2022, anh chính thức đảm nhận cương vị Trưởng thôn Đồng Tiến. Thôn nằm ven sông Ngàn Phố, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Hạ tầng còn thiếu thốn, nhiều tuyến đường nhỏ chưa được bê tông hóa, hệ thống mương thoát nước xuống cấp, ô nhiễm. Phong trào văn hóa thể dục thể thao gần như “ngủ quên”. Thôn đang từng bước hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới.

Những ngày đầu, anh thực sự lúng túng. Công việc cơ sở không có giáo trình, không có mệnh lệnh rõ ràng như trong quân đội. Mỗi việc đều phải đi từng nhà, nghe từng ý kiến. Có hộ dân thẳng thắn: “Trưởng thôn từ nơi khác về liệu có hiểu hết chuyện làng?” Anh không phản ứng mà ghi chép lại rồi tiếp tục đến gặp họ thêm lần nữa. Và thêm lần nữa.

Và người trưởng thôn bắt đầu “chiến dịch” của riêng mình. Anh chọn cách đi từ những việc nhỏ nhất. Mỗi sáng, khi sương còn giăng trên những mái nhà, giọng nói ấm áp, rõ ràng của anh vang lên trên hệ thống loa truyền thanh:

-“Bà con chú ý giữ gìn vệ sinh đường làng ngõ xóm. Hôm nay chúng ta ra quân dọn dẹp tuyến đường liên thôn ngõ 2. Các cụ, các bác tranh thủ ra nhà văn hóa tập thể dục cho khỏe nhé”.

Không phải mệnh lệnh mà là những lời nhẹ nhàng, gần gũi. Có bác cao tuổi cười nói: “Từ ngày có ông trưởng thôn phát loa đều đều, tôi ít quên việc hẳn. Sáng nào cũng ra tập thể dục”.

Dần dần, tiếng loa của anh trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống mỗi ngày của thôn Đồng Tiến. Người dân bắt đầu có ý thức hơn trong việc đổ rác đúng nơi quy định, dọn dẹp cổng ngõ, khơi thông mương rãnh...

Khi thấy bà con đã quen việc, anh mạnh dạn triển khai những việc lớn hơn. Từ cuối năm 2022 đến cuối năm 2023, anh cùng Ban cán sự thôn vận động Nhân dân bê tông hóa hơn 1,2 km đường giao thông nội thôn và liên xóm, xây mới, đậy nắp gần 800 mét mương thoát nước trên các trục đường chính. Anh đến từng hộ dân phân tích lợi ích và lắng nghe tâm tư. Có hộ ban đầu còn băn khoăn vì kinh tế khó khăn nhưng nhờ sự kiên trì vận động của anh cuối cùng đều đồng thuận, có gia đình còn tự nguyện đóng góp thêm ngày công và vật liệu.

Song song với xây dựng hạ tầng, anh đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần của bà con. Anh vận động thành lập đội văn nghệ dân vũ của thôn, ban đầu chỉ khoảng 7 đến 8 người tham gia. Đến nay, đội đã phát triển lên hơn 15 thành viên. Cụ Tình, một thành viên trong đội văn nghệ vui vẻ nói: “Ngày trước tôi yếu lắm, ăn xong là xem tivi rồi nằm ngủ. Từ khi đi tập thấy người khỏe ra và vui hơn nhiều.” Những buổi tối ở Đồng Tiến dần rộn ràng tiếng nhạc tiếng cười. Các đoạn video về đội dân vũ của thôn được chia sẻ trên mạng xã hội nhận được nhiều lời khen.

Cùng thời gian đó, anh Dĩ ấp ủ ý tưởng cải tạo bãi đất hoang cuối làng thành sân bóng đá cho thanh thiếu nhi. Bãi đất ấy trước đây cỏ dại mọc um tùm, đá lổm nhổm là nơi trú ngụ của rắn rết. Trẻ em trong thôn muốn đá bóng phải ra đường bê tông, nơi tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Sau gần ba tháng vận động và tổ chức san lấp, phát quang, một sân bóng rộng gần 1.000 m² đã hình thành từ sự chung tay của người dân. Từ đây, mỗi buổi chiều, hàng chục em nhỏ tập trung vui chơi, rèn luyện thể chất trong môi trường an toàn.

Anh tiếp tục đi vận động từng hộ đóng góp kinh phí, người ít người nhiều. Có hôm trời mưa anh vẫn đội ô đi khắp xóm. Không ít người nói vui: “Ông trưởng thôn này xin tiền mà không ai nỡ từ chối”. Sau nhiều tháng, sân bóng hoàn thành. Chiều xuống, nơi đây rộn ràng tiếng trẻ con, tiếng hò reo, tiếng bóng đập trên mặt cỏ. Chị Lan, phụ huynh trong thôn xúc động: “Có sân bóng, bọn trẻ không còn la cà ngoài đường. Chúng tôi yên tâm hơn nhiều”.

Không dừng lại ở đó, anh Dĩ còn tiếp tục trăn trở về việc nâng cao dân trí. Anh phát động phong trào quyên góp sách. Một tủ sách cộng đồng được đặt tại nhà văn hóa thôn trở thành điểm đến quen thuộc của trẻ em và người cao tuổi.

Nhờ những nỗ lực bền bỉ ấy, diện mạo thôn Đồng Tiến dần đổi thay. Đường làng sạch đẹp hơn, môi trường trong lành hơn, phong trào văn hóa thể dục thể thao sôi nổi hơn. Thôn từng bước hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới.

Nhận xét về anh Dĩ, một cán bộ xã Quang Diệm (nay là xã Sơn Giang) cho biết: “Đồng chí Thái Quốc Dĩ là người năng động, trách nhiệm, tạo được sự đồng thuận cao trong Nhân dân. Vai trò của đồng chí rất rõ nét trong những chuyển biến tích cực của thôn Đồng Tiến”. Bản thân anh Dĩ lại rất khiêm tốn: “Tôi chỉ góp một phần nhỏ. Việc lớn là nhờ bà con đoàn kết.” Những đóng góp của anh đã được ghi nhận bằng giấy khen nhưng phần thưởng lớn nhất là sự tin tưởng của Nhân dân.

Với anh, làm trưởng thôn không chỉ là một chức danh mà là sự tiếp nối hành trình của người lính trong thời bình. Nếu ngày trước anh cầm súng bảo vệ Tổ quốc thì hôm nay anh dùng sự tận tụy để dựng xây quê hương.

Ngoài cổng, tiếng xe máy quen thuộc vang lên. Anh Dĩ đã về. Chiếc áo còn lấm tấm nước mưa, gương mặt sạm nắng, nụ cười hiền. Bữa cơm sum họp cuối năm thêm trọn vẹn. Nhìn anh, tôi chợt hiểu: hạnh phúc không phải lúc nào cũng là những điều lớn lao. Đôi khi, hạnh phúc bắt đầu từ việc một người lặng lẽ gieo những hạt mầm tốt đẹp để một vùng quê bình dị trở thành nơi đáng sống và đáng tự hào.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×