Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Nhà sư trẻ gieo hạt giống tâm hồn và giữ gìn tiếng Việt ở đảo quốc Sri Lanka

Bén duyên từ chuyến du học

Sư thầy Thích Pháp Quang sang du học năm 2014, sau đó tiếp tục học lên thạc sĩ tại TP Kandy, cách Thủ đô Colombo, đảo quốc Sri Lanka khoảng 120km. Do không có điều kiện ở ký túc xá nên sư thầy ở nhờ một ngôi chùa tại làng Ambakotte, TP Kandy. Sau đó được sư trụ trì chùa địa phương tặng 2.000m2 đất để dựng chùa, sư Pháp Quang đã cùng các nhà hảo tâm, bà con địa phương xây dựng Thiền viện Trúc Lâm, ngôi chùa Việt trên đảo quốc xa xôi.

Sư thầy Pháp Quang cùng các em nhỏ bản địa tiếp đón Phật tử Việt Nam đến thăm Thiền viện Trúc Lâm. Ảnh do nhân vật cung cấp

Chia sẻ về nhân duyên gắn bó với Sri Lanka, sư thầy Pháp Quang cho biết: Thực ra, việc gắn bó lâu dài với Sri Lanka không nằm trong dự tính ban đầu của thầy. Lúc mới sang, mục đích chính của thầy chỉ để tu học, nghiên cứu sâu hơn về cái nôi của Phật giáo rồi sẽ trở về quê hương. Nhưng cuộc sống vốn có những chữ 'duyên' mà mình không sắp đặt trước được. Trong thời gian học tập ở đây, sư thầy có dịp tiếp xúc nhiều với cộng đồng kiều bào và các thế hệ tăng ni sinh Việt Nam sang du học. Mọi người sống xa Tổ quốc, những lúc nhớ nhà, nhớ những sinh hoạt tâm linh truyền thống như ngày rằm, lễ Vu Lan hay Tết cổ truyền, lại không có một ngôi chùa Việt nào để quây quần. Không gian văn hóa và tín ngưỡng của quê hương bị khuyết thiếu rất nhiều.

Từ thực tế đó, sư thầy Pháp Quang nghĩ rằng, nếu mình cứ thế học xong rồi về nước thì con đường của bản thân sẽ rất nhẹ nhàng, thong dong. Nhưng đổi lại, bà con ở đây lại tiếp tục thiếu vắng một chỗ dựa tinh thần. Thế nên, sư thầy quyết định nán lại. Ban đầu, sư thầy chỉ nghĩ mình ở lại lập một đạo tràng nhỏ để bà con có nơi tụng kinh, niệm Phật bằng tiếng mẹ đẻ. Nhưng rồi nhu cầu của bà con lớn dần, người dân bản địa cũng muốn tìm hiểu về văn hóa Việt Nam, tâm nguyện ấy cứ thế dẫn dắt thầy bắt tay vào kiến tạo Thiền viện Trúc Lâm. Quyết định ở lại, tựu trung lại, đơn giản là vì sư thầy Pháp Quang thấy cộng đồng nơi đây đang cần có một người làm cầu nối.

Mở lớp dạy tiếng Việt

Sau khoảng thời gian gắn bó với người dân bản địa, sư thầy thấy mọi người yêu thích tiếng Việt, đặc biệt là các em nhỏ nên sư thầy đã quyết định mở lớp dạy tiếng Việt miễn phí cho mọi người. Tuy nhiên, để mở được lớp dạy tiếng Việt không hề dễ dàng và gặp rất nhiều khó khăn, trong đó ngôn ngữ chính là rào cản lớn nhất.

Sư thầy cho biết, học viên của lớp 100% là người Sri Lanka, chưa từng tiếp xúc với tiếng Việt. Tiếng bản địa của họ không có dấu, nên khi bắt đầu học 6 thanh điệu của tiếng Việt, họ rất vất vả. Những từ đơn giản với mình như 'mẹ', 'phở', 'xin chào', các em phải tập uốn lưỡi, chỉnh khẩu hình, điều chỉnh hơi thở mãi mới phát âm rõ được. Thêm vào đó, lớp học không có giáo trình dành riêng cho người Nam Á, sư thầy phải tự mày mò soạn lại bài giảng sao cho dễ hiểu nhất.

Bên cạnh đó, hoàn cảnh thực tế cũng là một khó khăn rất lớn. Lớp học mở ra đúng vào giai đoạn Sri Lanka khủng hoảng kinh tế, thiếu điện, thiếu xăng, thiếu cả lương thực. Khi người ta đang chật vật chuyện cơm áo gạo tiền, việc động viên họ đến lớp học một ngôn ngữ mới là điều không hề dễ.

Buổi tối nơi đây thường xuyên bị mất điện, lớp học vẫn được duy trì với nguồn ánh sáng hạn chế như thầy trò phải thắp nến để học. Dưới ánh nến lắt lay, các em cùng nhau đánh vần học con chữ; hoặc có những lúc gia đình các em gặp khó khăn kinh tế, tưởng chừng phải bỏ dở việc học, Quỹ học bổng Trúc Lâm hỗ trợ các em thêm sách vở, học phí để tiếp tục đến trường.

Điều hạnh phúc nhất với sư thầy Pháp Quang là thấy các em nhỏ có thể vui tươi đọc tiếng Việt, yêu tiếng Việt và văn hóa Việt một cách tự nhiên, chân thực nhất. Có những em từ không biết một chữ bẻ đôi, nay lại tự tin mặc áo dài, đứng trên sân khấu của các sự kiện lớn tại Sri Lanka và cất cao giọng hát những bài hát Việt Nam, sư thầy thấy rất tự hào và ấm lòng. Những khoảnh khắc dung dị đó cứ đọng lại mãi, cho sư Pháp Quang thấy tiếng Việt ở đây không chỉ là bài học trên bảng phấn, mà đã thực sự thấm vào lòng các em, trở thành nhịp cầu gắn kết tình cảm giữa hai dân tộc.

Tính đến nay, Thiền viện Trúc Lâm đã tổ chức được nhiều khóa học tiếng Việt và tiếp nhận hàng trăm lượt học viên người bản xứ. Hiện tại, lớp học vẫn đang được duy trì đều đặn vào các ngày, với đủ các lứa tuổi từ trẻ em, học sinh phổ thông cho đến các bạn sinh viên đại học và các bậc phụ huynh lớn tuổi.

Các học viên lớp học ban đầu đến với lớp chỉ là sự tò mò kiểu như muốn biết tiếng nói của người Việt Nam nghe thế nào, văn hóa ra sao. Nhưng khi bắt đầu học, được mặc thử chiếc áo dài, được hướng dẫn tự tay làm lồng đèn, gói bánh chưng hay nếm thử món ăn của Việt Nam, họ dần cảm thấy sự gắn kết. “Cốt lõi văn hóa của người Việt Nam mình vốn trọng tình nghĩa, hiếu kính ông bà cha mẹ, điều này rất tương đồng với nếp sống truyền thống của người dân Sri Lanka. Nên thay vì cảm thấy lạ lẫm, họ đón nhận tiếng Việt và văn hóa Việt Nam một cách rất tự nhiên, giống như cách người ta mở lòng đón một người bạn phương xa có cùng sự đồng điệu trong tâm hồn vậy”, sư thầy Pháp Quang chia sẻ.

Lòng luôn hướng về quê hương

Mỗi một em nhỏ dù ban đầu có khó học tiếng Việt đến đâu đều được sư thầy tận tình hướng dẫn, kèm cặp để các em yêu tiếng Việt, rèn luyện tính kiên trì và vượt qua mọi khó khăn. Với sư thầy mỗi học viên đều mang một câu chuyện riêng, có em hoàn cảnh mồ côi, trước khi mẹ em qua đời có gửi gắm sư thầy tiếp tục dạy tiếng Việt cho em.

Sư Pháp Quang và những vị khách Sri Lanka tại chợ Bình Tây, TP.HCM. Ảnh do nhân vật cung cấp

“Những ngày đầu, em ấy phát âm rất khó khăn, nói sai thanh điệu liên tục. Nhưng em rất kiên trì, đi học không vắng buổi nào, cuốn vở lúc nào cũng ghi chép cẩn thận từng cách uốn lưỡi, bật hơi mà thầy hướng dẫn. Đến nay, em ấy không chỉ giao tiếp tiếng Việt trôi chảy, làm trợ giảng cho lớp, mà còn tự tin đứng ra làm MC dẫn chương trình bằng tiếng Việt trong các dịp lễ lớn của thiền viện. Đặc biệt, mỗi khi có các đoàn Phật tử từ quê nhà sang Sri Lanka hành hương, em lại nhiệt tình đi theo làm hướng dẫn viên”, sư thầy Pháp Quang chia sẻ.

Nhìn các em dùng tiếng Việt để kết nối mọi người như vậy, sư thầy Pháp Quang thấy rất tự hào. Sư thầy có cảm giác như ngọn lửa ngôn ngữ mà mình gieo xuống nay đã thực sự bén rễ và đang được chính các em tự hào trao truyền cho nhau. Hơn chục năm gắn bó với đảo quốc Sri Lanka, trong lòng sư thầy vẫn luôn hướng về quê hương Việt Nam thân yêu.

Sư thầy Pháp Quang chia sẻ, tâm nguyện lớn nhất của thầy là từng bước xây dựng lớp học hiện tại thành một trường dạy tiếng Việt bài bản. Sư thầy cũng mong muốn không gian thiền viện sẽ dần hoàn thiện thành một 'Làng Việt Nam' thu nhỏ ở Kandy, để bất cứ ai bước vào cũng thấy được nếp nhà, nếp sống của người Việt mình. Đồng thời, Quỹ học bổng Trúc Lâm sẽ tiếp tục được duy trì để làm bệ phóng cho nhiều em học sinh Sri Lanka.

Sư thầy không dám nhận những việc mình làm là một mô hình to tát, nhưng trong thâm tâm, sư thầy luôn ấp ủ một ước nguyện: Dù ở Sri Lanka hay bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, chỉ cần ở đó có người Việt, thì ngọn lửa tiếng Việt và văn hóa dân tộc sẽ luôn được thắp lên và trao truyền cho các thế hệ sau. Và nếu những kinh nghiệm đúc kết được từ việc gieo chữ ở Sri Lanka có thể giúp ích, sư thầy luôn hoan hỷ và sẵn lòng chia sẻ, hướng dẫn cách tổ chức để bà con kiều bào ở các nước khác cũng có thể xây dựng được những lớp học tiếng Việt và không gian văn hóa tương tự. Sư thầy mong có thể cùng nhau chung tay lan tỏa những giá trị tốt đẹp này đến bạn bè quốc tế ngày một xa hơn.

Giấy khen của sư Pháp Quang do Đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka và Maldives tặng năm 2024. Ảnh do nhân vật cung cấp

“Quê hương Việt Nam thì lúc nào cũng ở trong tim tôi, ai đi xa mà không mong có ngày được trở về nơi mình sinh ra. Nhưng hiện tại, thiền viện chỉ vừa mới thành hình, bà con kiều bào ở đây vẫn cần một nơi chốn để nương tựa tinh thần, các em học viên bản xứ vẫn đang gọi mình là 'sư phụ' bằng tiếng Việt mỗi ngày. Vì vậy, chừng nào mảnh đất Sri Lanka còn duyên, bà con và các em còn cần đến mình, thì tôi vẫn sẽ ở lại. Dù ở đâu, chỉ cần mình sống có ích và làm được cầu nối tình cảm cho hai dân tộc, thì nơi đó cũng ấm áp như quê nhà”, sư thầy Pháp Quang chia sẻ.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×