Bài dự thi "Kể câu chuyện Việt Nam": Từ bản làng người Tày, nhà thiết kế 9X đưa áo dài đi muôn phương

Mỗi tà áo dài là một câu chuyện về Việt Nam

Vừa trở về sau chuyến công tác dài ngày tại Mỹ, nhà thiết kế Vũ Thảo Giang vẫn còn nguyên cảm xúc khi nhắc đến khoảnh khắc những tà áo dài Việt Nam tung bay trên sân khấu Lễ hội Áo dài lần thứ 8 (Ao Dai Festival 8) với chủ đề Garden of Dreams (Khu vườn Mộng mơ) tại Thung lũng Silicon - trung tâm công nghệ hàng đầu thế giới.

Giữa không gian hiện đại, nơi quy tụ những công nghệ tiên tiến và tinh hoa sáng tạo toàn cầu, hình ảnh những tà áo dài mềm mại mang đậm dấu ấn văn hóa Việt đã tạo nên điểm nhấn đầy khác biệt. Trên nền lụa cao cấp không phải những họa tiết thời trang đang thịnh hành mà là những hình ảnh được cách điệu từ tranh Hàng Trống, tranh Đông Hồ, tranh kính cung đình Huế và tranh khảm gốm truyền thống. Dưới ánh đèn sân khấu, mỗi tà áo như “bức tranh chuyển động”, đưa di sản mỹ thuật Việt Nam bước ra thế giới bằng ngôn ngữ của thời trang.

Đó là bộ sưu tập “Tứ Bình Phú Quý” - tâm huyết mới nhất của nữ nhà thiết kế người Tày. Nhớ lại giây phút các người mẫu khép lại màn trình diễn trong tiếng vỗ tay kéo dài của hàng trăm khán giả quốc tế và kiều bào, Thảo Giang vẫn không giấu được xúc động. “Tôi có cảm giác mình không chỉ mang những thiết kế của cá nhân sang Mỹ. Trên từng tà áo dài không chỉ là bộ trang phục mà là cả hồn cốt văn hóa Việt Nam, là quê hương Cao Bằng, là bản sắc của dân tộc Tày và những câu chuyện về đất nước mình. Đó là khoảnh khắc tôi cảm nhận rất rõ rằng mình đang mang văn hóa Việt đến với bạn bè quốc tế”, chị chia sẻ.

Điều đọng lại sâu sắc nhất trong chuyến đi không chỉ là những tràng pháo tay trên sân khấu mà còn là cuộc trò chuyện với một khán giả người Mỹ gốc châu Âu sau buổi biểu diễn. Người đàn ông ấy bước đến gần Thảo Giang với sự tò mò và thích thú: “Tôi biết áo dài là trang phục truyền thống của Việt Nam nhưng tôi không ngờ những họa tiết trên áo lại kể được nhiều câu chuyện văn hóa sâu sắc như vậy. Những hình ảnh này có ý nghĩa gì? Chúng có phải là tranh dân gian thật không?”

Với Thảo Giang, đó có lẽ là phần thưởng ý nghĩa nhất sau nhiều tháng miệt mài nghiên cứu, tìm hiểu 4 dòng tranh dân gian tiêu biểu của Việt Nam để đưa vào bộ sưu tập. “Tôi không mong người xem chỉ khen áo dài đẹp. Tôi mong sau buổi trình diễn, họ muốn tìm hiểu thêm về văn hóa Việt Nam. Chỉ cần một người đặt câu hỏi về những họa tiết trên tà áo, nghĩa là câu chuyện mình gửi gắm đã chạm được đến họ”, chị tâm sự.

Nhiều năm qua, nhà thiết kế người Tày không ngừng mang áo dài Việt Nam đến với bạn bè quốc tế thông qua các chương trình giao lưu văn hóa, quảng bá di sản phi vật thể và những bộ sưu tập được thiết kế riêng cho Đại sứ quán Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Ấn Độ, Liên bang Nga, Hàn Quốc... Mỗi hành trình đều mở ra một trải nghiệm mới, nhưng có một điều chưa bao giờ thay đổi. “Ở bất cứ đâu, chỉ cần nhìn thấy tà áo dài, rất nhiều người nước ngoài đều nhận ra ngay đó là Việt Nam mà không cần lời giới thiệu dài dòng, cũng chẳng cần phiên dịch”, chị chia sẻ với niềm tự hào.

Những dấu ấn ấy được bồi đắp qua từng chuyến đi. Lần đầu đặt chân đến Hàn Quốc, chị lặng người khi chứng kiến áo dài xuất hiện trong một nghi thức quốc gia. Giữa không gian trang trọng, hình ảnh tà áo truyền thống Việt Nam khiến chị xúc động bởi đó không chỉ là bộ trang phục mà còn là biểu tượng của bản sắc dân tộc được trân trọng trên trường quốc tế. Trở lại Hàn Quốc lần thứ hai, chị tham gia chương trình trình diễn trang phục cung đình và trang phục truyền thống của hai quốc gia. Đó là dịp để chị chiêm ngưỡng vẻ đẹp được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử, đồng thời cảm nhận rõ hơn sự tương đồng trong cách các dân tộc gìn giữ và tôn vinh di sản văn hóa của mình.

Lần thứ ba trở lại xứ sở kim chi mang đến cho chị một dấu mốc đặc biệt hơn cả, khi bộ sưu tập áo dài di sản được UN Women vinh danh trong chiến dịch “Tô cam bầu trời” nhằm nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và chấm dứt bạo lực đối với phụ nữ. Với chị, đó không chỉ là niềm tự hào của một nhà thiết kế mà còn là minh chứng rằng áo dài Việt Nam có thể trở thành ngôn ngữ chung để lan tỏa những giá trị nhân văn vượt qua mọi ranh giới.

Một kỷ niệm khác khiến chị nhớ mãi là chuyến biểu diễn tại Brunei - quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo, nơi các quy định về trang phục rất khắt khe và ưu tiên sự kín đáo. Chị từng băn khoăn liệu áo dài Việt Nam có phù hợp hay không. Thế nhưng, khi những người mẫu bước ra sân khấu, tà áo dài với phom dáng kín đáo, thanh lịch nhưng vẫn tôn lên nét sang trọng và mềm mại đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt. “Khi ấy tôi càng tin rằng áo dài không chỉ đẹp với người Việt mà còn có khả năng chạm đến cảm xúc của bạn bè quốc tế bằng chính vẻ đẹp tinh tế, nền nã và đầy bản sắc của mình”, chị nói.

Với Thảo Giang, mỗi bộ sưu tập không chỉ được chăm chút về kiểu dáng hay chất liệu mà còn phải mang theo một câu chuyện. Đó có thể là những nét vẽ của tranh dân gian, sắc màu thổ cẩm của đồng bào dân tộc, hay hình ảnh những danh lam thắng cảnh trải dài từ Bắc vào Nam. Bởi chị tin rằng, khi văn hóa được gửi gắm trên tà áo dài, mỗi bước chân của người mặc sẽ trở thành một hành trình lan tỏa hình ảnh Việt Nam đến với thế giới.

Từ cô gái miền núi xa xôi…

Mỗi lần đứng trên sân khấu quốc tế, Vũ Thảo Giang không chỉ mang theo những thiết kế của riêng mình. Chị mang theo ký ức của một vùng quê miền núi, mang tiếng hát Then ngân vang giữa núi rừng, mang những hoa văn thổ cẩm của người Tày và cả tình yêu với văn hóa Việt Nam. Sinh ra ở huyện Nguyên Bình (Cao Bằng), tuổi thơ của Thảo Giang lớn lên trong những nếp nhà sàn, bên tiếng đàn tính, câu hát Then và những tấm vải thổ cẩm được dệt bằng đôi bàn tay khéo léo của phụ nữ Tày. Những hình ảnh tưởng như bình dị ấy lặng lẽ ngấm vào tâm hồn cô bé vùng cao, để nhiều năm sau trở thành nguồn cảm hứng bất tận trong từng thiết kế áo dài.

Ít ai biết, con đường đến với thời trang của cô gái người Tày không hề bằng phẳng. Thảo Giang tốt nghiệp Khoa Công tác xã hội, Học viện Phụ nữ Việt Nam, hoàn toàn không được đào tạo bài bản về thiết kế. Khi quyết định rẽ sang lĩnh vực thời trang, chị vấp phải sự phản đối quyết liệt từ gia đình. Bố mẹ mong con gái trở về quê làm việc trong một cơ quan nhà nước, có công việc ổn định đúng chuyên ngành đã học. Với họ, nghề thiết kế thời trang là lựa chọn nhiều bấp bênh, khó có tương lai. “Có thời gian bố mẹ giận đến mức không liên lạc với tôi. Nhưng tôi luôn tin rằng, chỉ cần mình đủ kiên trì thì thành quả sẽ là câu trả lời thuyết phục nhất”, Thảo Giang nhớ lại.

Và chị đã chứng minh điều đó bằng chính những bước đi của mình. Từ những bộ sưu tập đầu tiên lấy cảm hứng từ quê hương Cao Bằng, đến các chương trình quảng bá áo dài tại nhiều quốc gia, rồi những lần đưa tà áo Việt xuất hiện trên sân khấu quốc tế, từng dấu mốc đều là lời khẳng định cho lựa chọn năm nào. Giờ đây, người từng lo lắng nhất lại trở thành người dõi theo con gái với niềm tự hào lặng lẽ. “Mỗi lần tôi ra mắt bộ sưu tập mới, mẹ đều âm thầm vào Facebook xem từng bức ảnh, đọc từng bình luận rồi vui vẻ trả lời mọi người. Đó là niềm hạnh phúc rất lớn đối với tôi”, chị tâm sự.

Chọn bản sắc thay vì chạy theo xu hướng

Trong bối cảnh thời trang ngày càng chịu ảnh hưởng mạnh của các xu hướng quốc tế, không ít nhà thiết kế trẻ lựa chọn những phong cách hiện đại, dễ tiếp cận thị trường và nhanh chóng được đón nhận. Nhưng Vũ Thảo Giang lại quyết định đi theo một con đường khó hơn: Tìm về di sản văn hóa dân tộc để tạo nên dấu ấn riêng. “Tôi không muốn đánh mất linh hồn của mình. Nếu chỉ chạy theo xu hướng phương Tây, tôi sẽ không còn là nhà thiết kế Việt Nam đúng nghĩa”.

Chị từng gây ấn tượng với bộ sưu tập “Việt Nam gấm hoa”, tái hiện hàng loạt di sản nổi tiếng như Vịnh Hạ Long, Tràng An, Hoàng thành Thăng Long, Hồ Hoàn Kiếm, Khuê Văn Các, phố cổ Hội An, cố đô Huế, Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, Đắk Nông, Phú Quốc... Mỗi tà áo dài giống như một bản đồ văn hóa thu nhỏ của Việt Nam. Hay bộ sưu tập “Minh châu Hà thành” đưa người xem trở về Hà Nội những năm 1950 với áo dài Lê Phổ, tranh Hàng Trống và những hình ảnh cổ kính của Thăng Long. Ngay từ những bộ sưu tập đầu tiên, chị cũng đã dành tình yêu đặc biệt cho quê hương Cao Bằng. Bộ sưu tập “Khăn choàng lụa Non nước Cao Bằng” từng giành giải Nhất tại cuộc thi “Ảnh đẹp về Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng”. Trong từng thiết kế đều thấp thoáng núi non, thác nước, danh thắng và bản sắc văn hóa vùng núi phía Bắc.

Theo Thảo Giang, đưa di sản vào thời trang chưa bao giờ là con đường dễ đi. Mỗi thiết kế không chỉ cần đẹp về hình thức mà còn phải truyền tải đúng tinh thần văn hóa, đồng thời đủ gần gũi để người phụ nữ hiện đại có thể mặc trong đời sống hằng ngày. “Tôi luôn tin sức mạnh của thời trang Việt Nam không nằm ở việc chạy theo xu hướng thế giới mà ở khả năng kể câu chuyện riêng của dân tộc mình bằng ngôn ngữ đương đại. Văn hóa Việt Nam là một kho báu vô giá. Nếu chúng ta không kể câu chuyện ấy thì sẽ không ai kể thay chúng ta. Câu chuyện ấy có thể là tranh dân gian. Có thể là thổ cẩm của người Tày. Có thể là tiếng hát Then giữa núi rừng Cao Bằng. Có thể là vẻ đẹp của 54 dân tộc anh em”, chị bộc bạch.

Điều Vũ Thảo Giang mong muốn nhất không phải là được nhớ đến như nhà thiết kế nổi tiếng mà chị muốn được nhắc đến như người góp phần gìn giữ và làm mới di sản văn hóa Việt Nam. “Tôi luôn cố gắng để mỗi tà áo dài vừa đẹp, vừa mặc được trong cuộc sống hiện đại. Nhưng điều quan trọng hơn cả là nó phải kể được một câu chuyện về đất nước Việt Nam thân thiện, mến khách, yêu chuộng hòa bình và giàu bản sắc văn hóa”.

Từ cô gái người Tày lớn lên ở vùng núi Cao Bằng đến nhà thiết kế mang áo dài trình diễn ở nhiều quốc gia, hành trình của Vũ Thảo Giang không chỉ là câu chuyện về thành công của một người trẻ. Đó còn là hành trình để mỗi lần tà áo dài Việt Nam xuất hiện trên sân khấu quốc tế, một câu chuyện mới về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam lại được kể bằng thứ ngôn ngữ không cần phiên dịch - ngôn ngữ của cái đẹp, của bản sắc và niềm tự hào dân tộc.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Dân Việt/Nông thôn Ngày nay phối hợp với Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Cuộc thi được phát động từ ngày 1/6/2026, thời hạn nhận bài đến hết ngày 15/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra ngày 26/8/2026 tại Hà Nội.

Cuộc thi có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, 2 giải Nhì mỗi giải trị giá 15 triệu, 3 giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng và các giải thưởng có giá trị khác bao gồm: 10 giải chuyên đề, 5 giải nhân vật truyền cảm hứng.

Tác phẩm dự thi gửi về địa chỉ email: kecauchuyenvietnam2026@gmail.com hoặc qua đường bưu điện tới Ban Thời sự Chính trị, tầng 10, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay, Lô E2, Khu đô thị mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

×