Bài dự thi “Kể câu chuyện Việt Nam”: Vĩ thanh của nữ Anh hùng

Tôi trở lại gặp người nữ Anh hùng mà mình hay thương kính gọi bằng Cô Sáu vào những ngày tháng 5 nắng đổ lửa. Con hẻm yên vắng và mát rượi bóng cây. Hơn năm qua, tôi như quen thuộc với nơi này. Mỗi lần tôi đến thì cô Lệ - một người em gái của cô Sáu, hay cô cháu gái tên Trúc Ly lại í ới lên tầng trên gọi “Ngoại ơi, có Bảo đến”. Chỉ ít phút sau, nơi căn phòng khách của tầng 1, cô Sáu đã ngồi đó với ấm trà nóng, dĩa trái cây gọt sẵn và những câu chuyện như quên mất thời gian. Những câu chuyện nối dài hai miền: ký ức và thực tại. Những câu chuyện bây giờ mới kể, sau cuốn sách viết về chân dung cô Sáu mang tên “Cỏ xanh đời thép”.

Cơ duyên và chiến công không của riêng mình

Tôi gặp nữ Đại tá – Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Thảo như cơ duyên trời định. Một buổi sáng mùa xuân năm 2025, tôi nhận cú điện thoại từ một số lạ. Vốn cảnh giác với những số lạ thường không mang đến chuyện tốt, nên từ lâu tôi chỉ nghe những cuộc gọi hiển thị tên người mà mình đã biết. Thế nhưng, sau đó 3 lần liên tục trong một buổi sáng thì tôi nghĩ chắc có người tìm mình. Phía bên kia gọi rõ tên tôi cùng một vài thông tin khiến tôi xác nhận đó là cuộc gặp gỡ quan trọng. Chúng tôi hẹn nhau và đi vào câu chuyện về một người phụ nữ rất đặc biệt.

Một tuần sau, tôi diện kiến người nữ Anh hùng với hồ sơ lần đầu được trải ra trên bàn tiếp khách. Nửa thế kỉ, câu chuyện Cụm trưởng Cụm điệp báo số 6 với những chiến công tài tình đã khiến tôi quyết định bắt tay ngay vào việc viết lại cuộc đời của cô Sáu. Tôi nhớ như in lời đầu tiên cô gặp tôi, cô bảo mình đã 85 tuổi, cuộc đời đâu còn biết ngày mai ra sao, có khi ngủ một giấc mà không tỉnh lại. Tôi bần thần, bất giác thấy mình đang chạy đua cùng thời gian. Một cuộc đời quá hay, một người nữ Anh hùng kiên trung và một tấm lòng luôn phụng sự tổ quốc trong tâm thế tận hiến.

Suốt 2 tháng liền, cứ cách ngày, tôi đến ngồi cùng cô, trong căn phòng khách ấm áp ánh nắng của mùa xuân và thỉnh thoảng vài tiếng chim líu lo đậu ngoài ban công như hóng chuyện. Cứ mỗi buổi như vậy là bốn tiếng đồng hồ, cô kể, tôi ghi chép, đặt máy ghi âm. Cô khóc. Tôi khóc. Cô cười. Tôi cười. Không gian và thời gian cứ biến chuyển về những miền quá khứ, lại tiếp tục dẫn đến hiện tại mà ở đó câu chuyện luôn đong đầy cảm xúc. Khởi đi từ ký ức và hướng đến tương lai. Dường như câu chuyện của người nữ Anh hùng này kể hoài chẳng hết.

Cả gia đình với 6 người hy sinh cho cuộc vệ quốc từ chống Pháp đến chống Mỹ, nên mới 16 tuổi, cô nối bước những người anh mình thoát ly đi theo tiếng gọi của con tim. Cuộc đời cách mạng cứ dẫn bước cô từ Bình Dương lên tận Sài Gòn, về Trung ương cục miền Nam, rồi ngược xuôi về miền Tây để tạo dựng mạng lưới điệp báo của mình khắp nơi. Hai lần bị địch bắt, cô vẫn kiên cường chịu đựng đòn roi tra tấn. Có lần tưởng cô chết, chúng vứt xác ra khu đồng cỏ của trại giam, may nhờ các nữ tù chính trị tìm mọi cách hồi sinh cho cô. Sống lại, và kiên cường hơn bao giờ hết, cái tên Sáu Thảo khiến cho bọn tai mắt khắp Sài Gòn – Chợ Lớn khi đó dè chừng kĩ càng. Thậm chí có lần, người nữ điệp báo xém chút nữa bị bọn địch làm nhục, may nhờ cơ sở hết lòng che chở cứu mình trong gang tấc.

Ngày giải phóng, cô tất tả chạy đến các cơ sở trong mạng lưới để thăm từng đồng đội của mình. Buổi trưa lịch sử ấy, cố mừng tuôn tràn nước mắt, bởi non sông nối liền một dải, mạng lưới điệp báo số 6 của mình với hơn 60 người vẫn còn vẹn nguyên. Khoảnh khắc đó, họ đã ôm nhau, hứa với nhau về những tương lai tận hiến sức mình cho sự kiến thiết lại đất nước. Với nữ đại tá điệp báo, ngày 30/4 khi ấy đời cô mới bắt đầu sự sống mới.

Nửa thế kỷ trôi qua, nữ điệp báo ngày ấy đã về hưu với hàm Đại tá, với danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, với những chiến công thầm lặng trong những chuyên án đặc biệt của TP.HCM để bảo vệ mảnh đất này bình yên như tâm nguyện ngày đầu tham gia cách mạng. Nhắc đến những chiến tích của mình như vụ án Hồ con rùa, vụ T081, vụ MA90… người nữ anh hùng chỉ cười hiền, không nhận hết chiến công về mình, chỉ cho đó là lòng yêu nước của tập thể các chiến sĩ để giữ vững bờ cõi nước nhà trước âm mưu phá hoại của kẻ thù.

Cô Sáu bảo mấy năm qua cũng nhiều người tìm đến để viết về cuộc đời mình, nhưng không hiểu sao cô cứ lắc đầu. Cô cười nhẹ tênh bởi chính cô ngày đó mới học lớp 7, là đi cách mạng, tất cả chỉ có lòng yêu nước, và sự tập hợp những anh em cùng chí hướng. Có anh em mới có thành công của chính cô. Hoạt động điệp báo như cơ duyên của cô. Cũng như chính cuộc gặp với tôi, một người trẻ, không sống trong thời chiến, nhưng lại khiến cô chịu kể, bởi cô tin nửa thế kỉ của hòa bình, có những điều người trẻ cần biết. Biết để hiểu. Hiểu để sống. Và sống để dựng xây hòa bình ngày càng rực rỡ hơn.

Những cái tên luôn biết làm sống dậy nhiều câu chuyện

Trong những ngày cuối khi phỏng vấn cô, cô dành cả tuần lễ để nhắc những đồng nghiệp của mình trong Cụm điệp báo số 6. Thời gian trôi đi, những vết thương chiến tranh đã khép lại, nhưng những hồi ức năm xưa vẫn nguyên vẹn trong tâm trí những chứng nhân lịch sử dân tộc. Cô Sáu Thảo nhớ những ngày tháng cũ, nhớ những người chỉ huy tài ba vừa là người lãnh đạo, vừa là người dẫn dắt. Cô nhớ các đồng đội đã cùng mình vào sinh ra tử, những con người quả cảm đã sát cánh bên nhau không chỉ trong những ngày khói lửa chiến tranh mà còn cả trên mặt trận đầy gian lao thời hậu chiến.

Từng cái tên, từng khuôn mặt trong tổ điệp báo ấy vẫn hiện lên rõ ràng trong tâm trí cô như chỉ mới hôm qua. Những năm tháng thanh xuân cống hiến hết mình cho Tổ quốc, những gương mặt trẻ trung căng đầy sức sống, những bước chân không ngừng nghỉ trên con đường cách mạng. Đến nay, tóc đã bạc trắng mái đầu, thời gian đã in hằn trên từng nếp nhăn, nhưng cô tin rằng, trong sâu thẳm tâm hồn, thế hệ của cô, ai cũng nhớ rõ từng khoảnh khắc hào hùng ấy. Cô lật cuốn sổ nhỏ của mình, từng dòng chữ ố vàng, những cái tên hiện lên và giọng cô nghẹn ngào. Mỗi người trong Cụm điệp báo số 6 đều có một vỏ bọc hoàn hảo trong các cơ quan khác nhau của chính quyền miền Nam, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu thập thông tin.

“Tổ trưởng Út”, một người dày dạn kinh nghiệm, phụ trách giao nhận thông tin giữa giao liên và các tổ viên, đảm bảo mọi liên lạc diễn ra nhanh chóng, an toàn và chính xác. “Anh Út” là chuyên viên tại Trung tâm Dịch vụ Đầu tư. Năm 1974, anh giữ chức Giám đốc Nha Phối trí chương trình của Bộ Kinh tế, đến năm 1975 trở thành chuyên viên Tổng cục Phát triển Đầu tư. Anh là người nhận nhiệm vụ cấy “mạng lưới” vào các tổ chức của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa.

“Chị Trúc”, là nhân viên của Công ty Quốc gia Khuếch trương Khu công nghiệp (SONADEZI), đồng thời làm việc tại Văn phòng Phó Thủ tướng, Đặc trách phát triển kinh tế. Với sự tỉ mỉ và cẩn trọng, được giao nhiệm vụ thư ký, hỗ trợ tổ trưởng trong việc lưu trữ và tổng hợp thông tin. “Anh Giao”, công tác tại Trung tâm Điện biến dữ kiện (xử lý dữ liệu) thuộc Phủ Thủ tướng, đồng thời giảng dạy tại Đại học Bách khoa Phú Thọ. “Chị Diệu”, làm việc tại Cục Thông tin Quốc ngoại, thuộc Bộ Dân vận Chiêu hồi. “Anh Trọng”, công tác tại một công ty điện tử của Nhật Bản. “Anh Trương” là Giáo sư đồng thời là Dân biểu Hạ nghị viện. “Anh Cường”, trước khi hy sinh, anh từng công tác tại Tổng nha Kế hoạch, sau đó nhập ngũ với quân hàm sĩ quan. “Anh Pháp”, làm việc tại phòng Mật mã của phủ Tổng thống…Mỗi người một vị trí, một vai trò khác nhau, tất cả cùng chung một mục tiêu cao cả: thu thập thông tin tình báo phục vụ cách mạng.

Suốt chiều dài hành trình “leo cao, luồn sâu” vào lòng địch, đặc biệt là bộ máy chính quyền VNCH, Cụm điệp báo đã có những thông tin, hồ sơ cơ mật phục vụ cuộc cách mạng những năm tháng chiến sự đang giằng co như các chiến lược quân sự, chính trị của Mỹ và chính quyền miền Nam. Kế hoạch bình định nông thôn, tình hình binh vận. Các hoạt động của Phật giáo và phong trào đấu tranh của giới trí thức miền Nam. Những tài liệu mang tính chiến lược về phát triển kinh tế hậu chiến. Các báo cáo về tài nguyên thiên nhiên, tình hình công nhân, quy trình sản xuất trong các khu công nghiệp. Những tài liệu đặc biệt quan trọng mà tổ đã thu thập được: Bộ tài liệu “40 năm hoạt động của Đảng Cộng sản” do chế độ cũ thu được và dịch ra tiếng Anh. Kế hoạch kinh tế 5 năm hậu chiến của chính quyền miền Nam. Nghiên cứu tiền khả thi về khu công nghiệp Cam Ranh và Long Bình. Kế hoạch thu mua lúa gạo năm 1975 của chính quyền miền Nam. Nội dung bản điều trần của Tổng thống Ford trước Quốc hội Mỹ về viện trợ cho miền Nam. Những thông tin xác nhận Mỹ sẽ không quay lại nếu Bắc Việt tấn công quân sự. Các hoạt động phong trào cứu đói, Ký giả ăn mày, Phật giáo đấu tranh. Thông tin về bom CBU – loại vũ khí tối tân của Mỹ thời bấy giờ.

Từng nhiệm vụ, từng thông tin mà Cụm điệp báo số 6 thu thập được đều có giá trị vô cùng to lớn, đóng góp vào chiến thắng chung của cả dân tộc. Để có được những tư liệu ấy, những điệp báo dưới tài chỉ huy của Cô Sáu đã phải đối mặt với biết bao hiểm nguy, căng thẳng, những cuộc đấu trí cam go, những lần cận kề cái chết. Có người đã ra đi mãi mãi, như “Anh Cường” - người đồng đội đã ngã xuống trước ngày chiến thắng. Nhưng cũng có những người may mắn sống sót, để hôm nay có thể kể lại câu chuyện của một thời hào hùng.

Dẫu chỉ là những cái tên bí danh mà người đời chẳng ai biết, nhưng đó là những cái tên luôn biết làm sống dậy nhiều câu chuyện kiêu hùng của hòa bình.

Muốn phát triển phải xông pha

Thòi gian cô Sáu Thảo nhận quyết định điều động về làm Trưởng phòng PA15 (BVCT1) thuộc Công an Thành phố Hồ Chí Minh, đối với cô tuy không có sự biến động về hình thức công việc nhưng ở một mặt khác, cô biết rằng trách nhiệm trên vai mình không hề nhỏ. Đây là một phòng nghiệp vụ quan trọng, trực tiếp tham mưu, chiến đấu và triển khai các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh nhằm làm thất bại mọi âm mưu hoạt động của tình báo gián điệp Mỹ và các nước khác, giữ vững ổn định an ninh chính trị cho Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngay từ ngày đầu tiếp nhận công việc, Cô Sáu nhanh chóng nhận ra muốn phát triển phải xông pha. Cô quyết định làm gương trước. Bất kể vụ án khó khăn đến đâu, cô đều sẵn sàng cùng anh em truy vết, thu thập tin tức, lên kế hoạch tác chiến, lao vào trận tuyến không nao núng. Hiệu ứng lan tỏa nhanh chóng. Những cuộc họp chuyên môn trở nên sôi nổi hơn, những vụ án hóc búa được tiếp nhận với tinh thần chủ động đầy hứng thú. Anh em trinh sát đối diện công việc háo hức và nhạy bén. Dần dần, PA15 đạt phong độ, bộ mặt của đơn vị thay đổi rõ rệt.

Chỉ sau một thời gian ngắn, phòng PA15 mạnh mẽ và sẵn sàng đương đầu với mọi thử thách. Thành quả của những nỗ lực ấy được thể hiện rõ nét qua một loạt chiến công quan trọng, góp phần bảo vệ an ninh chính trị của thành phố và đất nước. Chiến dịch triệt phá ba nhóm phản động quan trọng là Mặt trận Thống nhất Đoàn kết Dân tộc, Liên minh Giải phóng Dân tộc và Liên minh Phục quốc là một chiến dịch ghi dấu ấn của PA15 và của cô Sáu Thảo. Các tổ chức này đều có sự móc nối và chỉ đạo từ tình báo Mỹ ở nước ngoài, âm mưu tiến hành hoạt động chống phá, lật đổ chính quyền cách mạng. Bằng sự phối hợp chặt chẽ, đội của cô đã kịp thời ngăn chặn các kế hoạch của chúng, đồng thời rút ra nhiều bài học về phương thức, thủ đoạn hoạt động của loại đối tượng này. Những kinh nghiệm thu được giúp ích rất nhiều trong việc tham mưu cho cấp trên, từ đó triển khai các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Bên cạnh đó, công tác phản gián cũng được đẩy mạnh với việc phát hiện và vô hiệu hóa khoảng ba mươi đối tượng hoạt động thu thập tin tức tình báo dưới vỏ bọc du lịch, thương mại, báo chí. Những kẻ này vào Việt Nam tìm cách trà trộn, tiếp cận các nguồn tin nhạy cảm nhằm thực hiện mục tiêu xâm nhập, phá hoại từ bên trong. Việc chủ động đấu tranh giúp ngăn chặn nhiều âm mưu gây hại cho đất nước, đồng thời củng cố hệ thống bảo vệ an ninh nội bộ.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng mà PA15 triển khai là xây dựng phương án phản gián đối với các cơ quan thường trú của nước ngoài tại TP.HCM. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cô Sáu Thảo, đơn vị đã phát hiện và vô hiệu hóa nhiều hoạt động tình báo gián điệp đội lốt ngoại giao. Những kẻ này lợi dụng danh nghĩa hợp tác, giao lưu để tiếp cận và móc nối, xây dựng cơ sở chống phá. Nhờ việc theo dõi chặt chẽ, đơn vị của cô Sáu Thảo đã kịp thời ngăn chặn nhiều kế hoạch tinh vi, hạn chế tối đa sự xâm nhập của các thế lực thù địch.

Đặc biệt, một nhiệm vụ quan trọng khác là dựng lại sơ đồ các mạng lưới tình báo của CIA thời chính quyền Thiệu. Việc này không chỉ giúp ta truy xét và bóc gỡ những phần tử vẫn còn sót lại mà còn là cơ sở quan trọng để phát hiện ra các dấu hiệu hoạt động mới. Suốt quá trình điều tra, theo dõi được tiến hành thận trọng, từng bước giúp ta nắm chắc tình hình, tránh để lọt các đối tượng nguy hiểm tái hoạt động. Ngoài ra, PA15 cũng triển khai kế hoạch quản lý, theo dõi chặt chẽ 180 đối tượng an ninh tình báo nguy hiểm thuộc diện cải tạo đã được thả ra. Việc giám sát sát sao giúp phía ta kịp thời phát hiện những trường hợp có dấu hiệu tái móc nối, liên lạc với các tổ chức phản động. Những trường hợp này đều bị xử lý kiên quyết, chủ động đấu tranh, không để các phần tử xấu có cơ hội thực hiện ý đồ xấu. Với những kết quả đạt được, PA15 từng bước khẳng định vai trò của mình trong công tác bảo vệ an ninh chính trị, góp phần giữ vững sự ổn định và bình yên cho thành phố.

Riêng cô Sáu Thảo, ở vị trí lãnh đạo, không chỉ nói và làm, mà phải là tinh thần xông pha. Chính sự xông pha tận cùng mọi việc cùng sự khéo léo đầy tinh tế của một người phụ nữ đã khiến cho quãng thời gian cô phụ trách PA15 là khoảng thời gian mang lại một luồng sinh khí mới, một tinh thần mới cho anh em đồng đội. Mà cũng từ đó, Sáu Thảo học hỏi được nhiều thứ cho những hành trình tiếp theo với những sự điều động công tác bất ngờ.

Cô Sáu chịu chơi và "chút nghĩa cũ càng" gửi mai sau

Một năm đã trôi qua, kể từ ngày đầu tiên gặp cô Sáu, người nữ Anh hùng rất bình dị và chân phương với nụ cười ấm áp luôn nở trên môi. Có lần cô Sáu Thảo kể mấy lãnh đạo hay bảo cô là “Cô Sáu chịu chơi”. Bởi cứ giao nhiệm vụ là cô làm. Không biết cũng nhận, rồi từ từ học hỏi bằng tinh thần cầu thị rất cao. Như lần cô biệt phái từ Công an sang làm Du lịch, tưởng xa lạ, nhưng hết nhiệm kỳ Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM thì cô cũng thu về rất nhiều thành tựu.

Cô Sáu Thảo chính là người đặt những nền móng đầu tiên để phát triển du lịch TPHCM, với vai trò Giám đốc sở du lịch vào thập niên 90. Từ việc tìm kiếm rồi đi xin trụ sở đầu tiên sủa Sở du lịch đến tổ chức các lớp tập huấn An ninh du lịch và những cơ chế, chính sách để đưa du lịch TPHCM phát triển trở thành điểm sáng những năm đầu đất nước hòa nhập cùng sự phát triển của thế giới. Cô Sáu Thảo cũng đã nhận được bằng khen của Thành ủy TPHCM và Bộ du lịch cho những cống hiến với ngành du lịch của đất nước trong thời kỳ đổi mới phát triển. Cô Sáu Thảo chính là người xây dựng phương án gỡ rối Visa cho khách du lịch nhập cảnh trong vòng 24 giờ, mở ra một trang mới cho du lịch TP.HCM thập niên 90. Và cũng chính cô Sáu Thảo là người làm đề án Cảnh sát Du lịch cho TP.HCM từ hơn 20 năm trước.

Cho đến ngày nghỉ hưu, cô Sáu Thảo vẫn miệt mài bước chân tình nguyện tìm về những vùng miền còn khó khăn để hỗ trợ và chia sẻ. Gần 1000 ca mổ mắt; hơn 200 chiếc xe lăn cho các thương phế binh và người khuyết tật; 8 căn nhà tình nghĩa; dựng bia tưởng niệm các chiến sĩ trận vong, các du kích chống càn… đó là những con số mà cô Sáu Thảo chưa thể nhớ hết. Nhưng, cứ còn có thể đi được là cô sẽ còn làm, làm để trả ơn cuộc đời và non sông đã cho cô một cuộc sống bình yên như ngày hôm nay.

Khi chia tay tôi, cô hào hứng kể chuyến đi sắp tới về quê hương Thái Hòa (Bình Dương cũ) để thực hiện “chút nghĩa xưa cũ càng”. Dường như hành trình của người nữ Anh hùng nay đã 86 tuổi chưa bao giờ mòn mỏi. Tôi nghĩ chí ít, khúc vĩ thanh về cuộc đời cô Sáu Thảo chắc viết hoài không hết chữ.

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân – Đại tá – Cụm trưởng Cụm điệp báo số 6 Nguyễn Thị Thảo có thành tích: Năm 1998 được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dânHuân chương Chiến công hạng I; Huân chương Quyết thắng hạng I; Huân chương Kháng chiến hạng I; Huân chương Vì an ninh Tổ quốc; Huy chương Vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ; Huy hiệu Vì thế hệ trẻ; Huy hiệu Thành phố Hồ Chí Minh; Bằng khen của Ủy ban Thành phố vì những đóng góp trong phong trào Người tốt việc tốt; Bằng khen của Tổng cục Du lịch vào năm 1995 và 1996; Kỷ niệm chương vì sự nghiệp tình báo (2012); Huân chương Bảo vệ tổ quốc hạng Nhì (2015); Huy chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất (2021).

×