Bài toán sinh kế nửa cuối năm 2026

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, xung đột địa chính trị kéo dài, giá năng lượng và chi phí vận tải biến động, kết quả tăng trưởng 6 tháng đầu năm 2026 là tín hiệu đáng ghi nhận. GDP tăng 8,18%, cao hơn mức tăng 7,63% của cùng kỳ năm 2025, cho thấy nền kinh tế giữ được đà phục hồi và có thêm động lực mới. Điểm tích cực là tăng trưởng diễn ra khá đồng đều. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 9,81%; dịch vụ tăng 8,09%; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,87%. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực chính, trong khi thương mại, vận tải, du lịch, tiêu dùng nội địa phục hồi rõ nét. Chỉ số sản xuất công nghiệp 6 tháng tăng 10,8%, mức cao nhất kể từ năm 2019 đến nay. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 3.889,5 nghìn tỷ đồng, tăng 12,9%, phản ánh sức mua xã hội tiếp tục được củng cố.

Đối với nông nghiệp, lĩnh vực gắn trực tiếp với sinh kế hàng chục triệu nông dân, bức tranh cũng có nhiều điểm sáng. Sản xuất lúa đông xuân tuy giảm diện tích nhưng năng suất tăng, sản lượng đạt gần 20,5 triệu tấn, góp phần bảo đảm an ninh lương thực. Nhiều loại cây ăn quả, cây công nghiệp như sầu riêng, mít, dừa, hồ tiêu, điều tăng sản lượng. Thủy sản duy trì đà tăng, nhất là tôm và cá tra. Điều này khẳng định nông nghiệp vẫn là “bệ đỡ” quan trọng của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh thị trường thế giới biến động khó lường. Tuy nhiên, không thể chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng mà bỏ qua sức ép giá cả. CPI tháng 6 tuy giảm 0,39% so với tháng trước nhờ giá xăng dầu giảm, nhưng vẫn tăng 4,69% so với cùng kỳ. Bình quân 6 tháng, CPI tăng 4,38%; lạm phát cơ bản tăng 4,12%. Đây là mức tăng đáng lưu ý, bởi nó tiến sát ngưỡng mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm.

Đáng chú ý, các nhóm hàng tác động mạnh đến CPI đều gắn trực tiếp với đời sống dân sinh. Hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,79%, làm CPI chung tăng 1,72 điểm phần trăm. Nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,72%, làm CPI tăng 1,53 điểm phần trăm. Nhóm giao thông tăng 5,23%; giáo dục tăng 3,30%. Như vậy, áp lực giá không nằm ở những mặt hàng xa xỉ, mà ở chính những khoản chi thiết yếu hằng ngày: bữa ăn, tiền điện, tiền nước, đi lại, học hành.

Với người dân nông thôn và hộ sản xuất nhỏ, áp lực này càng cần được nhìn nhận đầy đủ. Giá một số nông sản tăng có thể giúp cải thiện thu nhập, nhưng chi phí giống, phân bón, thức ăn chăn nuôi, điện, xăng dầu, vận chuyển và lãi vay vẫn là gánh nặng. Nếu chi phí đầu vào tăng nhanh hơn giá bán, người nông dân vẫn có thể rơi vào tình trạng “doanh thu tăng nhưng lợi nhuận không tăng”.

Khu vực doanh nghiệp cũng đang phát đi tín hiệu hai chiều. Trong 6 tháng, cả nước có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%; nhưng bình quân mỗi tháng vẫn có khoảng 25,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Điều đó cho thấy sức chống chịu của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế, nhất là trước áp lực chi phí vốn, chi phí đầu vào, đơn hàng biến động và cạnh tranh gay gắt.

Nửa cuối năm 2026, nhiệm vụ quan trọng nhất là giữ nhịp tăng trưởng nhưng không để lạm phát vượt tầm kiểm soát. Trước hết, cần điều hành giá theo kịch bản, không xử lý bị động. Các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, dịch vụ y tế, giáo dục phải được theo dõi sát, có cảnh báo sớm và tránh điều chỉnh dồn dập vào cùng một thời điểm. Thứ hai, cần bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu. Với lương thực, thực phẩm, phải gắn sản xuất với lưu thông, chế biến, dự trữ và phân phối. Các địa phương cần kết nối tốt hơn giữa vùng sản xuất với chợ đầu mối, siêu thị, bếp ăn tập thể, sàn thương mại điện tử; hạn chế tình trạng nơi dư thừa, nơi thiếu hàng, làm giá cả biến động bất hợp lý. Thứ ba, chính sách tiền tệ và tài khóa phải phối hợp chặt chẽ. Tín dụng cần hướng vào sản xuất, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, doanh nghiệp nhỏ và vừa, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ; hạn chế dòng vốn chảy vào đầu cơ tài sản. Chính sách tài khóa cần tiếp tục hỗ trợ có trọng tâm thông qua giảm chi phí, giãn hoãn thuế phí hợp lý, nhưng vẫn giữ kỷ luật ngân sách. Thứ tư, đầu tư công phải được đẩy nhanh nhưng đi cùng chất lượng. Những dự án hạ tầng giao thông, logistics, thủy lợi, năng lượng, hạ tầng số có tác động lan tỏa lớn cần được ưu tiên, bởi đây là cách giảm chi phí dài hạn cho doanh nghiệp, nông dân và toàn nền kinh tế.

Tăng trưởng cao là tín hiệu tích cực, nhưng tăng trưởng chỉ thật sự có ý nghĩa khi đời sống người dân được cải thiện, sức mua được giữ vững và doanh nghiệp có niềm tin đầu tư dài hạn. Vì vậy, bài toán nửa cuối năm 2026 không chỉ là đạt mục tiêu tăng trưởng, mà còn là giữ ổn định giá cả, bảo vệ sinh kế và để thành quả phát triển đi vào từng bữa ăn, từng cánh đồng, từng cơ sở sản xuất và từng hộ gia đình.

×