"Bài toán" thanh khoản và rủi ro chênh lệch kỳ hạn năm 2026

Ngành ngân hàng trải qua nhiệm kỳ đầy biến động

Tại Hội nghị Triển khai nhiệm vụ ngân hàng năm 2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Thị Hồng thừa nhận, 2021-2025 là một nhiệm kỳ đầy biến động, khó khăn, thách thức nhưng cũng là nhiệm kỳ ghi đậm nhiều dấu ấn, nỗ lực, cảm xúc đối diện với những khó khăn chưa từng có.

Điểm một số kết quả đạt được, trong năm 2025, đặt trong bối cảnh khó khăn, thách thức nhưng chính sách tiền tệ đã được điều hành linh hoạt, hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng kinh tế ở mức cao trên 8%, lạm phát được kiểm soát ở mức thấp trên 3%, thị trường tiền tệ, ngoại hối ổn định dù rất nhiều áp lực.

NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế.

Trong điều hành tỷ giá, năm 2025 ghi nhận những thời điểm thị trường ngoại tệ trong nước chịu sức ép tạm thời từ các yếu tố ngắn hạn. NHNN đã điều hành tỉ giá linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường, phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ như lãi suất, thanh khoản VND và bán can thiệp ngoại tệ, qua đó hấp thụ các cú sốc bên ngoài, ổn định thị trường ngoại tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong điều hành tín dụng, NHNN tiếp tục triển khai các giải pháp phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng năm 2025 tích cực hơn so với cùng kỳ năm 2024, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Đến ngày 25/12/2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 18,41 triệu tỉ đồng, tăng 17,87% so với cuối năm 2024. Cơ cấu tín dụng tiếp tục tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng theo chủ trương của Chính phủ.

Tìm động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Với kết quả đạt được trong năm 2025, cùng với quyết tâm của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số cho năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030, các chuyên gia kinh tế nhận định ngành ngân hàng vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức khi đứng trước yêu cầu mới với kỳ vọng cao hơn về vai trò hỗ trợ nguồn vốn cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng – Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam Nguyễn Quốc Hùng, tăng trưởng kinh tế dù đang phục hồi nhưng chưa thật sự vững chắc, sức cầu trong nước còn yếu, nhiều doanh nghiệp thiếu đơn hàng, gặp khó khăn về dòng tiền và thị trường đầu ra.

Bên cạnh đó, thị trường bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp từng bước ổn định song vẫn tiềm ẩn rủi ro; áp lực lạm phát trung hạn và biến động tỷ giá tiếp tục tác động đến hoạt động của các tổ chức tín dụng. Ngoài ra, rủi ro công nghệ, rủi ro thị trường ngày càng gia tăng; nợ xấu dù được kiểm soát nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tăng trở lại.

Năm 2026, Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng dự kiến khoảng 15%, thấp hơn so với con số ước tăng khoảng 19% của tín dụng cả năm 2025. Việc đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% trong khi mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức hai con số được giới tài chính đánh giá là thấp hơn kỳ vọng bởi theo công thức phổ quát nhất là cứ 2 điểm phần trăm tín dụng đánh đổi lấy 1 điểm phần trăm GDP. Tức là kỳ vọng tăng trưởng tín dụng trong năm nay thông thường sẽ là 18-20%.

Đề cập vấn đề này, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) bày tỏ lo ngại về hoạt động bơm vốn ra thị trường. Một là về quy mô, hiện lên mức 146% trên GDP, mức cao nhất trong số các quốc gia đang phát triển tương đồng. Còn lo ngại lớn hơn là thanh khoản hệ thống và chênh lệch kỳ hạn khi huy động ngắn hạn phải tài trợ cho khoản vay dài hạn.

Thanh khoản hệ thống đã là mối lo thực tế trong tháng 12/2025, dù nay đã vơi bớt đáng kể. Tăng trưởng huy động vốn của hệ thống ngân hàng trong năm 2025 là hơn 14%, thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng. Theo ông Quang, khoảng chênh lệch này tạo sức ép thanh khoản hệ thống ngân hàng. Ngoài ra, kênh tiền gửi cũng bị cạnh tranh bởi các kênh đầu tư khác nên cũng ảnh hưởng đến dòng tiền đổ về các tổ chức tín dụng.

"Ngành ngân hàng có đặc thù đại đa số (80%) nguồn vốn ngắn hạn, trong khi khoảng 50% dư nợ cho vay là trung và dài hạn, tạo ra rủi ro chênh lệch kỳ hạn, nhất là khi dư nợ/GDP lớn", ông Quang nêu rõ.

Mặt khác, ngay từ những ngày đầu năm 2026, lãi suất tiết kiệm tại nhiều ngân hàng thương maiij đã neo trên mức 7%/năm cho các kỳ hạn 6 tháng trở lên. Cá biệt một số nhà băng, lãi suất kỳ hạn 6 - 12 tháng được điều chỉnh lên mức 7,5% - 8,1%/năm, tăng khoảng 0,47 - 0,6% so với trước đó.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, năm 2026, điều hành chính sách tiền tệ nhiều khả năng vẫn theo hướng hỗ trợ tăng trưởng với mặt bằng lãi suất duy trì ở mức hợp lý. Một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm áp lực điều hành là sức ép tỷ giá USD/ VND đang có xu hướng hạ nhiệt, khi Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã cắt giảm lãi suất ba lần trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục nới lỏng trong năm 2026. Diễn biến này giúp NHNN Việt Nam có thêm dư địa để điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hơn, hạn chế áp lực phải duy trì mặt bằng lãi suất cao.

Tăng trưởng tín dụng năm 2025 tích cực hơn so với cùng kỳ năm 2024, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Đến ngày 25/12/2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 18,41 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với cuối năm 2024.

×