Bạn bè, người thân đến ngủ lại một đêm, có bắt buộc phải đi khai báo công an?

Từ ngày 1/7, nhiều quy định mới có hiệu lực, trong đó có quy định tổ chức tín dụng, ngân hàng và các đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế cho cơ quan thuế ( quy định tại Nghị định 252 quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế 2025);

Hoặc quy định người thân, bạn bè đến nhà ở qua đêm phải khai báo lưu trú cho cơ quan chức năng (Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự).

Tuy nhiên, quy định nêu trên khiến nhiều người băn khoăn, mong muốn được giải thích, hướng dẫn thực hiện sao cho đúng, trách gây phiền hà, gặp khó khăn khi thực hiện quy định.

Trao đổi với Dân Việt, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP.Hà Nội) cho biết, quy định quy định tổ chức tín dụng, ngân hàng và các đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế cho cơ quan thuế không phải là quy định hoàn toàn mới mà đã được đặt ra từ Luật Quản lý thuế năm 2019. Các văn bản hướng dẫn mới chỉ tiếp tục cụ thể hóa cơ chế thực hiện trong quá trình quản lý thuế bằng phương thức điện tử.

Theo như quy định trên, ngân hàng không phải cung cấp toàn bộ thông tin tài khoản hoặc giao dịch của mọi khách hàng một cách thường xuyên, tùy tiện. Việc cung cấp thông tin chỉ được thực hiện trong phạm vi pháp luật quy định, phục vụ công tác quản lý thuế, thanh tra, kiểm tra hoặc cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế theo đúng thẩm quyền.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế cũng có nghĩa vụ bảo mật thông tin người nộp thuế theo Luật Quản lý thuế. Nếu cá nhân, tổ chức có thẩm quyền làm lộ, lọt hoặc sử dụng trái phép thông tin của người nộp thuế thì tùy tính chất, mức độ còn có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vì vậy, theo luật sư quy định này về bản chất không xâm phạm quyền bí mật đời tư, bởi quyền riêng tư theo Hiến pháp và Bộ luật Dân sự không phải là quyền tuyệt đối.

Trong một số trường hợp vì lợi ích công cộng, quản lý Nhà nước, phòng chống tội phạm, phòng chống trốn thuế…, pháp luật có thể cho phép cơ quan nhà nước tiếp cận thông tin nhưng phải đúng căn cứ, đúng trình tự, đúng thẩm quyền và có cơ chế bảo mật.

“Tôi cho rằng những quy định trên là cần thiết để tăng cường quản lý xã hội, quản lý kinh tế, đảm bảo minh bạch trong các giao dịch dân sự, kinh tế, đồng thời đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội”, luật sư Cường nêu quan điểm.

Đối với quy định về khai báo lưu trú đối với người đến ở qua đêm, theo ông, đây cũng không phải quy định mới phát sinh từ ngày 1/7. Nghĩa vụ khai báo lưu trú đã được quy định trong Luật Cư trú năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Những quy định mới hiện nay đảm bảo chặt chẽ hơn và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để tăng cường quản lý, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả trong việc quản lý cư trú.

Tuy nhiên, có một điểm dễ gây hiểu nhầm là không phải cứ bạn bè, người thân đến chơi rồi ngủ lại một đêm thì cá nhân đều phải trực tiếp đi khai báo với công an.

Theo Luật Cư trú, trách nhiệm khai báo lưu trú thuộc về: Thành viên hộ gia đình, Chủ hộ, Chủ cơ sở lưu trú, Người quản lý địa điểm lưu trú, tùy từng trường hợp cụ thể.

Hiện nay việc khai báo cũng được thực hiện rất thuận tiện thông qua Cổng dịch vụ công, VNeID, ứng dụng điện tử hoặc thông báo với Công an cấp xã, không còn là thủ tục phức tạp như trước.

Mục đích của quy định này là phục vụ quản lý dân cư, bảo đảm an ninh trật tự, hỗ trợ điều tra khi xảy ra vụ việc, đồng thời bảo vệ chính người dân trong các tình huống khẩn cấp.

Do đó, nếu được thực hiện đúng phạm vi và đúng mục đích thì quy định này không phải là sự can thiệp trái pháp luật vào đời sống riêng tư, mà là một biện pháp quản lý hành chính được nhiều quốc gia áp dụng dưới các hình thức khác nhau.

Khi xã hội càng phát triển, yêu cầu đảm bảo an ninh an toàn càng cao thì việc quản lý cư trú càng phải được chặt chẽ hơn, tính mạng sức khỏe của công dân phải được đảm bảo an toàn hơn và phải đảm bảo an toàn trật tự xã hội.

Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý dân cư là xu hướng tất yếu, thuận tiện cho người dân và đảm bảo hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý.

Việc tăng cường quản lý kinh tế, quản lý xã hội, đảm bảo công khai, minh bạch, công bằng không chỉ là yêu cầu của Nhà nước mà còn là mong muốn của toàn thể nhân dân để đảm bảo xã hội phát triển.

Quá trình chuyển đổi số, tăng cường sự phối hợp của cơ quan chức năng trong việc quản lý kinh tế, quản lý xã hội là cần thiết để đưa Việt Nam vào kỷ nguyên mới , trở thành quốc gia có nền kinh tế phát triển.

Tuy nhiên việc minh bạch thông tin, nên thông thông tin cũng cần đảm bảo bảo vệ dữ liệu cá nhân, những thông tin sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả .

Vì vậy, ông kiến nghị cơ quan Nhà nước cần truyền thông đầy đủ, chính xác, tránh để người dân chỉ tiếp cận các thông tin cắt xén trên mạng xã hội dẫn đến hiểu nhầm rằng Nhà nước được quyền theo dõi toàn bộ tài khoản ngân hàng hoặc mọi trường hợp người thân ngủ lại đều phải đi khai báo;

Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm việc cung cấp thông tin giữa các cơ quan Nhà nước được thực hiện tự động, hạn chế tối đa việc yêu cầu người dân phải kê khai nhiều lần hoặc bổ sung các giấy tờ không cần thiết;

Người dân cũng cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật từ các nguồn chính thống, thực hiện đúng nghĩa vụ về thuế, cư trú và bảo mật thông tin cá nhân. Khi có vướng mắc nên liên hệ trực tiếp cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn thay vì tin vào các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.

×