Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có nhiệm vụ, quyền hạn gì trong bảo đảm quốc phòng, an ninh theo Dự thảo Luật?

Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được giao những nhiệm vụ, quyền hạn gì theo Dự thảo?

Theo tư vấn của Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP.HCM, hiện nay Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP vẫn là căn cứ quan trọng quy định về tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu.

Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý là Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng đã đề xuất sửa đổi trực tiếp Điều 20 Luật Dân quân tự vệ theo hướng quy định riêng về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo Dự thảo, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Dự thảo cũng xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có chức năng tham mưu với đảng ủy, chỉ huy cấp trên; tham mưu với đảng ủy, chính quyền địa phương cùng cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quân sự, quốc phòng ở địa phương; tổ chức xây dựng, quản lý, chỉ huy, điều hành đơn vị và lực lượng vũ trang thuộc quyền vững mạnh, sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu và thực hiện các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trên địa bàn cấp xã.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, nếu được thông qua, quy định này sẽ làm rõ hơn vị trí của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong hệ thống quân sự địa phương. Cơ quan này không chỉ thực hiện vai trò tham mưu mà còn được giao trực tiếp tổ chức, quản lý, chỉ huy và điều hành lực lượng thuộc quyền theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, Dự thảo quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền cấp xã lãnh đạo xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện; đồng thời tham mưu cho UBND cấp xã về tổ chức, xây dựng, điều động lực lượng dân quân.

Bên cạnh đó, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được giao tham mưu cho đảng ủy, chính quyền cấp xã thực hiện quản lý nhà nước về công tác quốc phòng địa phương; chỉ đạo, quản lý, điều hành nhiệm vụ quốc phòng, quân sự ở địa phương; chỉ huy thống nhất các lực lượng vũ trang khi có tình huống về quốc phòng.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là nội dung thể hiện rõ vai trò của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong bảo đảm quốc phòng, nhất là khi khu vực phòng thủ được xây dựng theo hướng lấy cấp xã làm nền tảng.

Dự thảo còn quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã chủ trì tham mưu tổ chức bồi dưỡng, tập huấn, huấn luyện, diễn tập chiến đấu trong khu vực phòng thủ; tổ chức phòng thủ dân sự, tìm kiếm, cứu nạn; xây dựng văn kiện tác chiến; tổ chức huấn luyện lực lượng thường trực, Dân quân tự vệ; duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu và chiến đấu của các lực lượng thuộc quyền.

Trong các tình huống đặc biệt, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã còn được giao tham mưu, xử lý các tình huống liên quan đến quân sự, quốc phòng, phòng thủ dân sự; chuẩn bị và thực hiện các mệnh lệnh, quyết định, biện pháp trong trường hợp giới nghiêm, thiết quân luật, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, tình trạng chiến tranh, động viên cục bộ, tổng động viên theo quy định.

Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phối hợp với Công an và các lực lượng thế nào theo Dự thảo Luật?

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, một trong những điểm đáng chú ý của Dự thảo là tiếp tục xác định rõ cơ chế phối hợp giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã với Công an và nhiều lực lượng khác trong bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Cụ thể, Dự thảo quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phối hợp với các đơn vị Công an, Quân đội và lực lượng khác trên địa bàn trong diễn tập, hội thi, hội thao, phục vụ chiến đấu và chiến đấu; tham gia phòng, chống hoạt động khủng bố, phá hoại, gây rối, bạo loạn; góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, quy định này cho thấy Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Công an cấp xã tiếp tục được đặt trong cơ chế phối hợp chặt chẽ, song mỗi lực lượng thực hiện nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền được pháp luật quy định.

Dự thảo cũng quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phối hợp với Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư, Kiểm lâm và các cơ quan, tổ chức có liên quan để giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tội phạm; bảo vệ địa bàn, chủ quyền biển, đảo và biên giới quốc gia theo quy định của pháp luật và cấp có thẩm quyền.

Đáng chú ý, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được giao chủ trì, phối hợp xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng tiềm lực trong khu vực phòng thủ và tổ chức hoạt động của các lực lượng trong khu vực phòng thủ; đồng thời chỉ huy thống nhất các lực lượng vũ trang giữ vững khu vực phòng thủ trong mọi tình huống.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, Dự thảo còn giao Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện giáo dục quốc phòng và an ninh; bảo đảm công tác hậu cần, kỹ thuật; đăng ký, quản lý, sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và trang thiết bị của đơn vị dân quân thuộc quyền.

Bên cạnh đó, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được giao chủ trì tham mưu cho Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã về công tác tuyển quân; thực hiện tuyển sinh quân sự; phối hợp tiếp nhận, hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm cho quân nhân xuất ngũ.

Cơ quan này cũng được giao tham mưu, phối hợp xây dựng, huy động và tiếp nhận lực lượng dự bị động viên; quản lý nguồn dự bị động viên; phối hợp với các đơn vị nhận nguồn và các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị ở địa phương nhằm xây dựng, nâng cao chất lượng đơn vị dự bị động viên.

Một điểm đáng chú ý khác là Dự thảo xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở riêng; việc quản lý, sử dụng con dấu được thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, nếu được Quốc hội thông qua, việc đưa các quy định về chức năng, nhiệm vụ và địa vị pháp lý của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã vào Luật Dân quân tự vệ sẽ tạo cơ sở pháp lý cao hơn, ổn định hơn cho hoạt động của mô hình này.

Nội dung này cũng phù hợp với chủ trương tổ chức lại lực lượng quân sự địa phương được Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nêu tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 27/7/2026. Theo đó, việc giải thể 145 Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực gắn với chủ trương đưa sĩ quan quân đội chính quy về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, việc chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, nếu được thể chế hóa đầy đủ, sẽ góp phần nâng cao năng lực tham mưu, chỉ huy, tổ chức lực lượng và phối hợp xử lý các tình huống quốc phòng, an ninh ngay từ cơ sở.

×