Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có quản lý lực lượng Dân quân tự vệ không?

Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trực tiếp tổ chức, quản lý và huấn luyện Dân quân tự vệ

Theo tư vấn của Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, câu trả lời là có. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thực hiện việc quản lý, tổ chức và huấn luyện lực lượng Dân quân tự vệ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật giao, chứ không phải tự mình quyết định mọi vấn đề liên quan đến lực lượng này.

Căn cứ khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có chức năng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện quản lý nhà nước về quân sự, quốc phòng; đồng thời tổ chức xây dựng, quản lý, chỉ huy, điều hành đơn vị và lực lượng vũ trang thuộc quyền, bảo đảm sẵn sàng chiến đấu và thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trên địa bàn.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, quy định này tạo cơ sở để xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã không chỉ làm công tác tham mưu mà còn trực tiếp tham gia tổ chức, quản lý lực lượng quân sự ở cơ sở, trong đó có lực lượng Dân quân tự vệ.

Đáng chú ý, điểm b khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP quy định cụ thể nhiệm vụ xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo đó, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm tổ chức thực hiện quyết định của cấp có thẩm quyền về xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ; tổ chức huấn luyện, kiểm tra hoạt động của lực lượng Dân quân tự vệ trên địa bàn; bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ làm công tác quân sự tại cơ quan, tổ chức, địa phương; đồng thời thực hiện chế độ, chính sách đối với Dân quân tự vệ và các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, có thể hiểu nhiệm vụ của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đối với Dân quân tự vệ tập trung vào 4 nhóm công việc chính: tổ chức xây dựng lực lượng; tổ chức huấn luyện; kiểm tra hoạt động; và thực hiện chế độ, chính sách theo quy định.

Như vậy, khi người dân đặt câu hỏi “Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có quản lý Dân quân tự vệ không?”, cần phân biệt giữa quản lý lực lượng trên địa bàn với việc quyết định thành lập, tổ chức biên chế hoặc điều động lực lượng vượt quá thẩm quyền.

Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phải tổ chức thực hiện các quyết định của cấp có thẩm quyền về xây dựng lực lượng. Điều này đồng nghĩa việc quản lý Dân quân tự vệ ở cấp xã phải nằm trong hệ thống chỉ huy, quản lý thống nhất của cơ quan quân sự cấp trên và theo quy định của pháp luật.

Đây cũng là điểm phù hợp với mô hình mới khi Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được xác định là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh. Mô hình này tạo ra mối quan hệ chỉ huy, quản lý rõ hơn giữa cơ quan quân sự cấp tỉnh và cơ quan quân sự cấp xã.

Dự thảo sửa đổi 9 luật tiếp tục làm rõ vị trí của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong quản lý Dân quân tự vệ

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, một điểm đáng chú ý là mô hình Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đang tiếp tục được hoàn thiện về mặt pháp lý thông qua Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.

Trong các nội dung được đề xuất sửa đổi, Luật Dân quân tự vệ số 48/2019/QH14, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 98/2025/QH15, là một trong những đạo luật được rà soát để phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Theo nội dung dự thảo được cung cấp, quy định về chức vụ chỉ huy Dân quân tự vệ được đề xuất sửa đổi theo hướng các chức vụ chỉ huy của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã gồm Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Phó Chỉ huy trưởng và Chính trị viên phó.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất sửa đổi khoản 1 Điều 20 Luật Dân quân tự vệ theo hướng xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan thường trực công tác quốc phòng ở cấp xã.

Theo phương án được đề xuất, thành phần Ban Chỉ huy quân sự cấp xã gồm Chỉ huy trưởng; Chính trị viên do Bí thư cấp ủy cấp xã đảm nhiệm; Chính trị viên phó do Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp xã đảm nhiệm; Phó Chỉ huy trưởng và Trợ lý là công chức.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho rằng, nếu phương án này được Quốc hội thông qua, vị trí của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong hệ thống tổ chức Dân quân tự vệ sẽ tiếp tục được thể hiện rõ hơn, nhất là trong công tác tổ chức lực lượng, huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng tại cơ sở.

Dự thảo cũng đề xuất Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm các chức vụ chỉ huy, trợ lý của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất sửa đổi quy định về chế độ đối với các chức vụ chỉ huy Dân quân tự vệ. Theo đó, Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có thời gian công tác từ đủ 60 tháng trở lên được hưởng phụ cấp thâm niên.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, những đề xuất này cho thấy xu hướng chính quy hóa và kiện toàn Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đang được đặt trong tổng thể cải cách tổ chức lực lượng quân sự địa phương.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng Dự thảo luật vẫn là dự thảo, do đó các nội dung đề xuất sửa đổi chưa thể được xem là quy định pháp luật đã có hiệu lực. Trong thời gian chưa sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới luật có quy định liên quan đến Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, căn cứ trực tiếp về tổ chức và hoạt động của cơ quan này vẫn là Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP.

Căn cứ Điều 1 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP, nghị quyết được ban hành để quy định về tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong thời gian chưa sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới luật có quy định liên quan đến Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Luật sư Hoàng Anh Sơn phân tích, ở thời điểm hiện nay có thể khẳng định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm quản lý, tổ chức, huấn luyện và kiểm tra hoạt động của lực lượng Dân quân tự vệ trên địa bàn theo quy định. Nhưng khi xác định một vấn đề cụ thể như thành lập đơn vị, tổ chức biên chế, bổ nhiệm chức vụ, điều động hoặc huy động lực lượng, cần tiếp tục đối chiếu với thẩm quyền của từng cấp và các quy định chuyên ngành.

Thực tế, ngay trong phụ lục kèm theo Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP, Chính phủ đã xác định Luật Dân quân tự vệ và các văn bản hướng dẫn liên quan là những văn bản cần được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với mô hình mới.

Theo đó, mô hình Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đang được hoàn thiện theo hướng vừa bảo đảm sự chỉ huy thống nhất của hệ thống quân sự địa phương, vừa nâng cao vai trò của cơ quan quân sự cấp xã trong xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ tại cơ sở.

Đây cũng là cơ sở để lực lượng Dân quân tự vệ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.

×