Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có quyền trực tiếp gọi công dân nhập ngũ theo Dự thảo sửa đổi 9 luật về quân sự, quốc phòng?

Dự thảo Luật quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có quyền gọi công dân nhập ngũ không?

Theo tư vấn của Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP.HCM, hiện nay, Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP của Chính phủ là một trong những căn cứ trực tiếp quy định về tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu.

Theo điểm d khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có nhiệm vụ xây dựng lực lượng; trong đó, chủ trì tham mưu cho Hội đồng Nghĩa vụ quân sự cấp xã về công tác tuyển quân; thực hiện công tác tuyển sinh quân sự; phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc tiếp nhận, hướng nghiệp, giải quyết việc làm cho quân nhân xuất ngũ.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, quy định này cho thấy Ban Chỉ huy quân sự cấp xã giữ vai trò quan trọng trong quy trình tuyển quân tại địa phương. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa nhiệm vụ tham mưu, tổ chức thực hiện công tác tuyển quân với thẩm quyền ra quyết định gọi công dân nhập ngũ.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 20 Luật Dân quân tự vệ, trong đó quy định riêng về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo dự thảo, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh TP.HCM hoặc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh. Cơ quan này có chức năng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương về quản lý nhà nước đối với quân sự, quốc phòng; tổ chức xây dựng, quản lý, chỉ huy, điều hành lực lượng thuộc quyền và thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trên địa bàn cấp xã.

Đặc biệt, điểm d khoản 3 Điều 20 theo dự thảo tiếp tục quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có nhiệm vụ “chủ trì tham mưu cho Hội đồng Nghĩa vụ quân sự cấp xã về công tác tuyển quân”.

Như vậy, nếu dự thảo được thông qua, vai trò của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong công tác tuyển quân sẽ được quy định trực tiếp trong Luật Dân quân tự vệ, thay vì chỉ được quy định tại nghị quyết của Chính phủ như hiện nay.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự trực tiếp ở cơ sở, có nhiệm vụ nắm nguồn công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham mưu cho Hội đồng Nghĩa vụ quân sự cấp xã về công tác tuyển quân.

Tuy nhiên, việc “tham mưu về công tác tuyển quân” không đồng nghĩa với việc Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có thẩm quyền tự mình quyết định gọi công dân nhập ngũ.

Một nội dung khác trong dự thảo cũng cần được phân biệt rõ. Tại phần sửa đổi Luật Nghĩa vụ quân sự, dự thảo quy định lại hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự, bao gồm việc không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe, quyết định gọi khám sức khỏe, quyết định gọi nhập ngũ và các quyết định khác theo quy định.

Theo Dự thảo Luật, ai có thẩm quyền quyết định gọi công dân nhập ngũ?

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, điểm mới đáng chú ý trong Dự thảo là việc phân định lại trách nhiệm giữa cấp xã và cấp tỉnh trong quy trình tuyển quân, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Cụ thể, Dự thảo sửa đổi khoản 2 Điều 35 Luật Nghĩa vụ quân sự theo hướng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ và thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân cho các đơn vị nhận quân; việc tổ chức lễ giao, nhận quân do Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã không phải là chủ thể được Dự thảo trao quyền tự mình ra quyết định gọi công dân nhập ngũ.

Nói cách khác, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã tham gia sâu vào các khâu tham mưu, quản lý nguồn, tổ chức thực hiện và phối hợp tuyển quân, nhưng việc gọi công dân nhập ngũ vẫn phải được thực hiện đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, trong mô hình mới, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là cấp trực tiếp quản lý địa bàn, nguồn công dân và lực lượng tại cơ sở.

Dự thảo cũng quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thực hiện nhiều nhiệm vụ liên quan đến xây dựng lực lượng. Trong đó có quản lý lực lượng thường trực, Dân quân tự vệ và lực lượng dự bị động viên; chủ trì, phối hợp tham mưu cho cấp ủy, chính quyền cấp xã thực hiện chỉ tiêu xây dựng, huy động và tiếp nhận lực lượng dự bị động viên; quản lý nguồn dự bị động viên.

Đáng chú ý, Dự thảo còn sửa đổi Luật Lực lượng dự bị động viên, trong đó giao Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thực hiện đăng ký quân nhân dự bị đối với công dân cư trú tại địa phương; phối hợp với cơ quan, tổ chức quản lý quân nhân dự bị đang lao động, học tập, làm việc trên địa bàn. Nội dung này cho thấy vai trò quản lý nguồn nhân lực quốc phòng của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ được tăng cường.

Bên cạnh đó, Dự thảo sửa đổi Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, bổ sung các chức danh Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Phó Chỉ huy trưởng và Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự cấp xã vào hệ thống chức vụ của sĩ quan. Đây là cơ sở cho chủ trương đưa sĩ quan quân đội chính quy về cơ sở.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, việc chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ giúp cơ quan này có điều kiện nâng cao năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện công tác tuyển quân và quản lý nguồn công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, nhưng không làm thay đổi nguyên tắc phải đúng thẩm quyền khi ban hành quyết định gọi công dân nhập ngũ.

Trước đó, tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 27/7/2026, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cho biết việc tổ chức lại lực lượng gắn với giải thể 145 Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực và đưa sĩ quan quân đội chính quy về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là thay đổi lớn về tổ chức quân sự ở cơ sở. Tuy nhiên, từ góc độ nghĩa vụ quân sự, người dân cần phân biệt rõ: Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có vai trò chủ trì tham mưu cho Hội đồng Nghĩa vụ quân sự cấp xã về công tác tuyển quân, nhưng không vì thế mà được hiểu là cơ quan có quyền tự mình quyết định gọi công dân nhập ngũ.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cũng lưu ý, các nội dung sửa đổi nêu trên là quy định trong Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, chưa phải là quy định đã có hiệu lực.

Vì vậy, khi Dự thảo chưa được Quốc hội thông qua và luật chưa có hiệu lực, việc tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ vẫn phải thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành và Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP đối với tổ chức, nhiệm vụ của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Khi luật sửa đổi được ban hành, cần tiếp tục đối chiếu văn bản chính thức để xác định cụ thể thẩm quyền của từng cơ quan trong từng khâu của quy trình tuyển quân.

×