Bảo đảm hành lang pháp lý thực hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Khẩn trương xây dựng thể chế về dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Tại phiên họp thứ năm của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương liên quan chủ động triển khai các công việc, phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng căn cứ chỉ đạo của Bộ Chính trị, chủ trì, lựa chọn công nghệ phù hợp nhất cho dự án, trình Thường trực Chính phủ để báo cáo cấp có thẩm quyền, hoàn thành trước 15/1.

Bộ Xây dựng chỉ định tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi bảo đảm năng lực theo quy trình, thủ tục, quy định và thẩm quyền. Đồng thời chủ trì, phối hợp với bộ, cơ quan nghiên cứu, đề xuất lựa chọn hình thức đầu tư để báo cáo tại phiên họp sắp tới của Ban Chỉ đạo.

Để thực hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng, Cục Đường sắt Việt Nam đã xây dựng các cơ chế chính sách đặc thù cho dự án. Ông Nguyễn Tiến Thịnh, Phó cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam cho biết, sau khi Bộ Chính trị thông qua chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội trong thời gian rất ngắn.

Song song với đó là nhiệm vụ xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đây là yếu tố sẽ quyết định khả năng triển khai nhanh, hiệu quả dự án này.

Theo ông Thịnh, trong quá trình xây dựng thể chế, các đơn vị đã rà soát toàn bộ các cơ chế, chính sách mới nhất từng được Quốc hội cho phép áp dụng thông qua các luật, nghị quyết đối với những dự án, địa phương trọng điểm. Cùng đó, nghiên cứu các chính sách đang được đề xuất trong dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) để lựa chọn, tích hợp những nội dung phù hợp nhất.

"Khi chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vừa được Quốc hội thông qua, Bộ Xây dựng gần như không có thời gian nghỉ", ông Thịnh cho hay.

Ông Thịnh cho biết, đến giai đoạn trình Quốc hội Dự án Luật Đường sắt, một trong những yêu cầu khó nhất là phải thể chế hóa kịp thời các cơ chế, chính sách đã được Quốc hội thông qua trong các nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án đường sắt quan trọng quốc gia, đưa vào Luật Đường sắt để tạo thuận lợi cho triển khai dự án ngay từ giữa năm 2025.

Luật Đường sắt được Quốc hội thông qua vào tháng 6/2025, mở ra giai đoạn tiếp theo với khối lượng công việc không kém phần nặng nề: Xây dựng nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Ngoài ra, yêu cầu đặt ra là các văn bản dưới luật phải được ban hành, có hiệu lực đồng bộ với Luật từ 1/1/2026, bảo đảm hành lang pháp lý thông thoáng, rõ ràng cho các chủ thể, nhà thầu tham gia đầu tư, xây dựng, vận hành đường sắt.

Xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt

Là đơn vị được giao xây dựng dự án phát triển công nghiệp đường sắt, trao đổi với PV Dân Việt, ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết, hiện nay, đơn vị đang xây dựng đề cương về phát triển hệ thống thông tin tín hiệu đường sắt tốc độ cao.

"Đây là hệ thống cơ quan đầu não điều hành chạy tàu và là phần không thể tách rời đối với đường sắt. Đối với hệ thống đường sắt hiện hữu, Tổng công ty đã làm chủ được công nghệ khi tiếp nhận từ đối tác nước ngoài", ông Vượng chia sẻ việc làm chủ công nghệ hệ thống tín hiệu đường sắt.

Theo Vượng để làm chủ được công nghệ hệ thống thông tin hiệu của dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao, cần phải đào tạo đội ngũ kỹ sư. Tổng công ty đang đào tạo và cử nhân sự đi nước ngoài để đào tạo kỹ sư, cán bộ kỹ thuật cao để phục vụ cho các dự án đường sắt.

Hiện nay, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang giữ vai trò là “đầu tàu” trong phát triển sản xuất công nghiệp đường sắt với 4 lĩnh vực chính bao gồm: Đầu máy, toa xe; Hệ thống thông tin, tín hiệu đường sắt (các thiết bị: truyền dẫn thông tin, tổng đài, tín hiệu ga, tín hiệu đóng đường khu gian, tín hiệu đường ngang); Hệ thống cấp điện; Sản xuất vật tư, phụ kiện đường sắt (ray, ghi, tà vẹt và phụ kiện nối giữ ray - tà vẹt, máy móc bảo trì kết cấu hạ tầng).

Tổng công ty Đường sắt Việt nam đang triển khai công tác đào tạo nhân lực phục vụ công nghiệp đường sắt hiện đại, cũng như đăng ký đào tạo 7.780 nhân sự cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam giai đoạn 2029 - 2035; 6.100 người cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đồng thời, xây dựng đề án xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt tại Hà Nội, dự kiến vận hành từ năm 2027; nâng cấp cơ sở công nghiệp đường sắt Gia Lâm và Dĩ An bằng nguồn lực của đường sắt.

×