Bảo hiểm hưu trí bổ sung khó "phủ sóng" nếu thiếu ưu đãi thuế đủ mạnh

Bảo hiểm hưu trí bổ sung: Lao động đóng tự nguyện nhưng còn phân vân

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP quy định về việc thực hiện chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung. Nghị định có hiệu lực từ 10/5/2026.

So với bảo hiểm xã hội bắt buộc, khoản đóng bảo hiểm là khoản không bắt buộc, lao động có thể tự nguyện đăng ký tham gia. Khi tham gia khoản bảo hiểm này, người lao động có thể vừa được hưởng lương hưu từ quỹ BHXH lại vừa có thể hưởng lương hưu trí bổ sung tạo điều kiện cho người lao động có cơ hội nâng cao chất lượng cuộc sống sau khi nghỉ hưu.

Theo các chuyên gia, chính sách này tác động tích cực tới cả người lao động, doanh nghiệp và cả cơ quan quản lý nhà nước.

Về phía người lao động, nhiều lao động vừa nghe thấy thông tin có thể đóng thêm bảo hiểm hưu trí bổ sung để sau này về già được nhận lương hưu thì tỏ ra khá vui mừng nhưng cũng có nhiều ý kiến băn khoăn, phân vân về cách thức đóng cũng như mức hưởng.

Anh Nguyễn Văn Nam - lao động đang làm việc tại một doanh nghiệp FDI tại khu công nghiệp Thăng Long (Hà Nội) chia sẻ: "Hiện nay mặc dù mức thu nhập của mình tương đối cao (hơn 20 triệu đồng/tháng) nhưng khoản tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của mình chỉ khoảng 10 triệu đồng. Với mức lương này mình lo sợ đến khi về già mức lương hưu tương đối thấp".

Chính bởi vậy, khi nghe có thể đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung để về già hưởng thêm lương hưu thì anh Nam rất hồ hởi. Tuy nhiên, anh Nam cũng băn khoăn, không biết khoản tiền đóng thêm này là bao nhiêu, mức hưởng sau này thế nào và doanh nghiệp có hỗ trợ đóng nhiều không?...

"Nếu tính thu nhập của tôi thì có thể cao hơn chút, nhưng so với việc chi tiêu sinh hoạt thường ngày cũng chỉ tạm đủ. Lương cứng không quá cao, thu nhập không ổn định, có tháng có thưởng thì cao, tháng không thưởng thì thấp nên khi đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung chỉ e có tháng không đóng đủ", anh Nam nói.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Tùng - Trưởng phòng hành chính tại một Công ty điện tử có vốn nước ngoài tại Khu công nghiệp Thăng Long (Hà Nội) cho biết: "Hiện nay doanh nghiệp mới nghe đến thông tin này chưa có nghiên cứu cụ thể vì thế chưa tuyên truyền đến người lao động.

Tuy vậy, chúng tôi luôn tuân thủ đúng các quy định của pháp luật cũng như những thỏa thuận liên quan tới chế độ tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm của người lao động".

Hiện nay, theo luật và nghị định quy định thì chủ doanh nghiệp phải đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung phần trách nhiệm đóng góp của mình theo đúng quy định tại văn bản thỏa thuận ký giữa người sử dụng lao động và người lao động và chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.

Ngoài ra, còn phải đóng phần người lao động ủy thác cho doanh nghiệp đóng hộ theo quy định tại văn bản thỏa thuận ký giữa người sử dụng lao động và người lao động và chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.

Đặc biệt phải đảm bảo tách biệt phần đóng góp của người sử dụng lao động và phần người lao động ủy thác cho người sử dụng lao động đóng hộ. Bên cạnh đó, cung cấp đầy đủ, kịp thời và chính xác các thông tin liên quan đến người sử dụng lao động, người lao động, các thông tin để xác định thời gian tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung và các thông tin khác cho doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.

Chia sẻ riêng với PV Báo Dân Việt chiều ngày 11/5, ông Phạm Minh Huân – Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH (Bộ Nội vụ) cho rằng, rằng chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được chính phủ bàn bạc nghiên cứu từ khá lâu. Sau một thời gian nghiên cứu chín mùi Chính phủ mới cho áp dụng.

“Năm 2014 Chính phủ đã đưa vào mấy điều liên quan tới việc áp dụng thử chính sách này. Tuy nhiên, đến giờ nội dung này mới được đưa vào cụ thể hơn trong luật”, ông Huân chia sẻ.

Ông Huân cho rằng, việc đưa vào thực hiện chính sách hưu trí bổ sung tạo điều kiện thuận lợi nhất để lao động lúc đi làm có tiền thì tiết kiệm để dành cho lúc già không có nguồn lực, được hưởng lương hưu cao hơn.

Hiện nay, chính sách hưu trí bổ sung được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới. Tại Việt Nam, muốn mở rộng độ bao phủ của chính sách này thì Nhà nước cần chú ý đến chính sách thuế. Cần miễn hoặc giảm thuế mạnh hơn (hiện nay mới là ưu đãi thấp) cho khoản đóng góp này (như với BHXH) có như vậy lao động mới có động lực để tham gia.

“Hiện nay tại một số doanh nghiệp, tổng công ty ở Việt Nam đã có lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung nhưng mức độ không nhiều. Đây đều là những người có thu nhập cao, vì những người có thu nhập thấp có muốn tham gia cũng không được”. ông Huân nói.

Cũng như quỹ bảo hiểm hưu trí bắt buộc, quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được hình thành từ đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động và tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ. Quỹ này được sử dụng để chi trả chế độ bảo hiểm hưu trí bổ sung cho người lao động, chi trả chi phí quản lý bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định tại Nghị định này.

Kỳ vọng giải quyết vấn đề “nền” lương hưu thấp tại Việt Nam

Mặc dù tỷ lệ tham gia quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung đang thấp, nhưng với sự quan tâm, điều chỉnh chính sách, nhiều chuyên gia cho rằng khoản bảo hiểm này hoàn toàn có thể mở rộng.

Nghị định 85 quy định quỹ này có điều lệ và vận hành quỹ hưu trí theo nguyên tắc rõ ràng, dễ hiểu; chịu sự giám sát của ngân hàng theo quy định của pháp luật; có trách nhiệm chi trả đầy đủ, đúng hạn cho người tham gia quỹ theo chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung và Điều lệ quỹ hưu trí.

Theo thống kê của BHXH Việt Nam, hiện nay cả nước có 3,4 triệu người đang thụ hưởng lương hưu theo các mức khác nhau. Đáng chú ý, trong số này có khoảng 1,347 triệu người hưởng lương hưu từ 3 đến dưới 6 triệu đồng/tháng; gần 419.400 người hưởng lương hưu dưới 2,34 triệu đồng/tháng và 144.852 người có mức hưởng chỉ từ 2,34 triệu đồng đến dưới 3 triệu đồng/tháng.

Từ năm 1995 đến nay, qua các lần Nhà nước điều chỉnh tăng lương, mức lương hưu nói chung đã được cải thiện và thu hẹp chênh lệch giữa những người nghỉ hưu trước năm 1995 so với người nghỉ hưu sau năm 1995. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, những lần điều chỉnh lương hưu trên vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của nhiều người, nhất là khi chỉ số giá tiêu dùng luôn có dấu hiệu tăng.

Đáng nói, con số hơn 564.000 người có mức lương hưu dưới 3 triệu đồng/người/tháng cho thấy, cuộc sống của nhiều người nghỉ hưu vẫn còn đối mặt nhiều khó khăn. Điều này khiến nhiều người vẫn phải lo bươn chải làm đủ các nghề, thậm chí phải làm những công việc nặng nhọc như chạy xe ôm, bốc vác, bảo vệ… để có thêm thu nhập phụ giúp gia đình.

Do vậy, đây là cơ hội để người lao động có mức đóng BHXH thấp có thể cải thiện thu nhập khi về hưu bằng cách tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung ngay từ bây giờ.

Theo ông Trần Hải Nam – Phó cục trưởng Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội Vụ) hình thức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung như sau:

Nghị định 85 do Bộ Tài Chính dự thảo trình Chính phủ ban hành quy định: Người lao động thỏa thuận với người sử dụng lao động về mức đóng và chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung. Người sử dụng lao động có trách nhiệm trích phần đóng góp của người lao động và của chính họ để nộp vào quỹ.

Ngoài ra, người lao động có thể đóng trực tiếp qua doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí – tức công ty bảo hiểm, đại lý, hoặc ngân hàng liên kết, nơi được ủy quyền quản lý quỹ hưu trí.

Chương trình được xây dựng dựa trên sự tự nguyện, không phải là điều kiện bắt buộc trong hợp đồng lao động.

Theo đó, mức đóng vào quỹ do hai bên thỏa thuận. Người lao động có thể dùng tài khoản cá nhân, được cấp riêng biệt để đóng. Người lao động quan tâm có thể liên hệ với bộ phận nhân sự của công ty hoặc các đơn vị tài chính uy tín để biết chi tiết chương trình cụ thể.

Như vậy, quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được xây dựng trên tinh thần tự nguyện, các doanh nghiệp tự xem xét lựa chọn để tham gia cho người lao động. Doanh nghiệp thông qua công ty được cấp phép hoạt động (có 4 công ty), để thiết kế các sản phẩm phù hợp với người lao động và doanh nghiệp, có thể tham gia cho toàn bộ người lao động hoặc một bộ phận tùy thỏa thuận của 2 bên.

×