Bí ẩn chiếc vạc đồng khổng lồ giữa lòng di sản Quần thể danh thắng Tràng An gợi mở dấu tích 1.000 năm

Vạc đồng khổng lồ, nơi hội tụ linh khí ngàn năm của Cố đô

Nằm trong quần thể Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Tràng An, Đàn Kính Thiên (tỉnh Ninh Bình) thời gian gần đây đã trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách và Phật tử thập phương.

Ngược dòng lịch sử hơn 1.000 năm trước, đây chính là nơi vua Đinh Tiên Hoàng đã lập đàn tế trời, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn.

Trong không gian hội tụ giữa "trời cao, đất dày và lòng người" ấy, sự xuất hiện của một chiếc vạc đồng khổng lồ đặt bên Bếp Trời cổ xưa đã trở thành tâm điểm chú ý. Chiếc vạc sừng sững giữa đất trời như một gạch nối giữa quá khứ hào hùng và hiện tại thịnh vượng.

Theo Ban quản lý khu Đàn Kính Thiên, việc đúc và an vị chiếc vạc đồng này mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt. Đó là sự tri ân thành kính đối với Thiền sư Nguyễn Minh Không, vị Quốc sư tài ba thời Lý, người con ưu tú của vùng đất Cố đô, người không chỉ có công lao với triều đình mà còn là vị Thánh tổ của nghề đúc đồng và nghề y Việt Nam.

Những con số biết nói và triết lý "Thiên - Địa - Nhân"

Được biết, chiếc vạc đồng được đúc từ năm 2019 (trước kia đặt tại Khu du lịch Tam Chúc), đến năm 2025 thì chuyển về Thung Ui (Ninh Bình). Vạc đồng gây ấn tượng mạnh mẽ cho bất cứ ai lần đầu chiêm ngưỡng bởi kích thước đồ sộ với trọng lượng 9,95 tấn và chiều cao 4,5 mét.

Chị Đinh Thị Mỹ Linh, nhân viên quản lý tại Đàn Kính Thiên, chia sẻ: “Trong văn hóa phương Đông, số 9 là con số của 'Cửu trùng', tượng trưng cho đỉnh cao của trời và sự trường cửu vĩnh hằng. Số 5 lại là con số trung tâm của Ngũ hành, đại diện cho vị trí của con người đứng giữa vũ trụ bao la.

Chiếc vạc nặng 9 tấn 95 và cao 4,5 mét vì thế không còn là một khối kim loại vô tri, mà là hiện thân cho sự hòa hợp tuyệt đối giữa Thiên-Địa-Nhân (Trời-Đất-Con người)”.

Quan sát kỹ hơn, thiết kế của vạc chứa đựng những tầng lớp ý nghĩa sâu sắc như: Miệng vạc được tạo hình mở rộng hướng lên cao như đóa sen đang độ nở, sẵn sàng đón nhận khí thiêng và tinh túy của vũ trụ, tượng trưng cho lòng bao dung, rộng mở của Thiên đạo.

Đến thân vạc vững chãi và kiên cố như những dãy núi đá vôi triệu năm của Tràng An, biểu tượng cho cốt cách thanh cao và ý chí kiên cường, bất khuất của người Việt qua bao thăng trầm lịch sử.

Cuối cùng là chân vạc, ba chân trụ vững chãi bám sâu vào lòng đất như rễ nguồn dân tộc, nhắc nhở hậu thế dù đi đâu, về đâu cũng luôn phải nhớ về cội nguồn, gốc rễ của tổ tiên.

Vạc đồng khổng lồ: "Bản đồ di sản" và khẳng định chủ quyền trên mặt đồng

Điều khiến chiếc vạc đồng tại Đàn Kính Thiên (Ninh Bình) trở nên độc nhất vô nhị chính là những họa tiết chạm khắc tinh xảo bao quanh thân vạc. Mặt chính của vạc khắc ghi thân thế, sự nghiệp của Quốc sư Nguyễn Minh Không bằng ba ngôn ngữ: tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Hán.

Đây là cách để Ban quản lý giới thiệu đến du khách quốc tế về vị cao tăng đã có công chữa khỏi bệnh "hóa hổ" cho vua Lý Thần Tông và là người đã tạo nên "An Nam tứ đại khí" (Tháp Báo Thiên, Chuông Quy Điền, Tượng Quỳnh Lâm, Vạc Phổ Minh).

Đặc biệt, thân vạc còn là một "bức tranh" sống động về hình hài đất nước Việt Nam. Xung quanh vạc là hình ảnh Đức Phật từ bi, muôn loài cộng sinh hòa bình và các danh lam thắng cảnh tiêu biểu của dải đất hình chữ S.

Đáng chú ý nhất, hình ảnh biển đảo quê hương được các nghệ nhân khắc họa vô cùng rõ nét và xúc động. Đó là cột mốc chủ quyền giữa sóng gió đại dương, là lá cờ Tổ quốc tung bay hiên ngang, là mái chùa cong vút bên những nếp nhà dân bình dị, là đoàn thuyền đánh cá no gió và những cánh chim hải âu chao liệng.

Tất cả tạo nên một khung cảnh yên bình nhưng đầy uy nghiêm nơi tiền tiêu đất nước, khẳng định mạnh mẽ chủ quyền và niềm tự hào dân tộc trong lòng mỗi người con đất Việt khi đứng trước linh vật.

Không phải phô trương, mà là sự tri ân và tiếp nối

Trong xu thế nhiều nơi chạy theo những kỷ lục về kích thước, đại diện Ban quản lý khu Đàn Kính Thiên khẳng định mục đích đúc chiếc vạc này hoàn toàn khác biệt:

“Chiếc vạc không được đúc để phô trương quyền lực hay xác lập những kỷ lục hào nhoáng. Nó được đúc bằng tất cả tâm huyết để tri ân: Tri ân bầu trời đã ban ánh sáng, tri ân đất mẹ đã cho nguồn sống, tri ân tổ tiên và đặc biệt là Quốc sư Minh Không – người đã dạy dân luyện đồng để phát triển sản xuất và luyện 'đức' để giữ gìn đạo lý làm người”.

Việc đặt chiếc vạc đồng khổng lồ tại Đàn Kính Thiên còn mang ý nghĩa tiếp nối mạch nguồn văn hóa. Nếu như xưa kia, vạc đồng thường được dùng để tế lễ hoặc biểu trưng cho uy quyền của vương triều, thì ngày nay, chiếc vạc tại Ninh Bình là cầu nối để thế hệ trẻ tìm hiểu về lịch sử, về nghề đúc đồng truyền thống đang dần mai một.

Giữa không gian bảng lảng khói hương và tiếng chuông chùa vang vọng, chiếc vạc đồng sừng sững như một minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống.

Đứng trước linh vật này, du khách không chỉ để chiêm ngưỡng một tác phẩm nghệ thuật, mà còn để lắng lòng mình lại, cảm nhận linh khí của cha ông và tự hứa sẽ tiếp tục giữ gìn, phát huy những giá trị di sản quý báu mà tiền nhân đã để lại trên vùng đất Cố đô ngàn năm văn hiến.

×