Bí ẩn quán cơm tấm là “địa chỉ đỏ” ở Sài Gòn, sát nhà tướng Việt Nam Cộng Hòa nhưng không bị phát hiện

Nhiều căn cứ của lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định năm xưa hiện còn lưu giữ cho đến ngày nay. Trong số các căn cứ, quán cà phê Đỗ Phủ - cơm tấm Đại Hàn trên đường Đặng Dung, phường Tân Định là nơi có câu chuyện thú vị, luôn thu hút đông khách đến tham quan kết hợp thưởng thức ẩm thực.

Bí ẩn quán cơm tấm Đại Hàn: Sát nhà tướng VNCH nhưng không bị phát hiện

Quán cà phê Đỗ Phủ - cơm tấm Đại Hàn nằm trên đường Đặng Dung, con đường nhỏ, không ồn ào ngay trung tâm khu vực Tân Định, TP.HCM. Cứ mỗi độ vào hè, con đường này và khu vực xung quanh hồng rực hoa giấy. Quán cà phê Đỗ Phủ - cơm tấm Đại Hàn không chỉ thu hút khách vì phong cách phục vụ độc đáo mà còn chính câu chuyện lịch sử phía sau.

Trước năm 1975, nơi đây là một trong những cơ sở hoạt động bí mật của lực lượng biệt động Sài Gòn hoạt động trong nội đô Sài Gòn - Gia Định dưới sự quản lý của ông Trần Văn Lai (tự Mai Hồng Quế, bí danh Năm Lai, Năm U.Som) và đã được công nhận Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân.

Ông Trần Văn Lai được giao nhận nhiệm vụ “ba hóa”, đó là nghề nghiệp hóa, quần chúng hóa và hợp pháp hóa (có đầy đủ giấy tờ của địch) nhằm trinh sát các mục tiêu theo nghề nghiệp, báo cáo thường xuyên về quân khu tin tức, tài liệu, tình hình của địch và tạo điều kiện cho các cán bộ của ta ra vào kiểm tra, trú ém và hoạt động an toàn tại nội thành Sài Gòn.

Để thực hiện nhiệm vụ, ông đã cùng với thành viên lực lượng Biệt động Sài Gòn xây dựng hệ thống căn cứ bí mật, hoạt động ngay trong lòng thành phố. Một trong những cơ sở giao thư từ, tài liệu bí mật được lập nên chính là quán cơm tấm Đại Hàn - cà phê Đỗ Phủ. Căn cứ này vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Căn nhà có từ năm 1946, được giao cho vợ chồng ông Đỗ Miễn bán cơm tấm, cà phê nhưng thực chất là nơi cất giữ, chuyển giao thư từ, tài liệu mật... Căn nhà có 2 hộp thư bí mật, 2 căn hầm nổi và lối thoát hiểm. Các hộp thư mật, hầm nổi và lối thoát hiểm vẫn còn cho đến ngày nay.

Điểm đáng chú ý của căn nhà này chính là nằm ngay trung tâm thành phố, đặc biệt hơn nữa là cận kề nhiều lực lượng phía bên kia nhưng không bị phát hiện.

Ông Trần Vũ Bình - con trai Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Trần Văn Lai, cho biết căn nhà nằm gần kề nhà Trung tướng Việt Nam Cộng hòa Ngô Quang Trưởng, đối diện lại là nơi ở của các kỹ sư cầu đường Hàn Quốc. Thế nhưng vẫn hoạt động an toàn. Vợ chồng ông Đỗ Miễn, bà Nguyễn Thị Sự đã rất khéo léo, biến nơi đây từ nơi nguy hiểm trở thành địa điểm an toàn, làm nơi đi lại, liên lạc của các chiến sĩ Biệt động Sài Gòn.

Sau ngày Thống nhất đất nước 1975, gia đình vợ chồng ông, bà Đỗ Miễn và Nguyễn Thị Sự tiếp tục sinh sống bán cơm tấm, bánh cuốn, bún riêu, cà phê tại căn nhà này và sau đó chuyển lại căn nhà cho ông Trần Văn Lai.

Bí ẩn quán cơm tấm Đại Hàn: Trải nghiệm đặc biệt cho du khách

Quán cà phê Đỗ Phủ - cơm tấm Đại Hàn hiện nay là một trong những điểm tham quan kết hợp trải nghiệm ẩm thực độc đáo tại TP.HCM.

Tại đây, du khách tham quan, tìm hiểu vật dụng, giấy tờ từ ngày xưa được lưu giữ. Bộ bàn ghế, hình ảnh được treo sinh động trên các vách tường.

Du khách còn thích thú khám phá vách tường giữa nhà là một hầm nổi, cất giấu tài liệu, thuốc men, tiền, vàng… đựng trong các lon guigoz, thùng đạn Mỹ.

Hoặc như chiếc tủ quần áo bằng gỗ trên tầng lầu của quán. Đây thực chất là nơi nguỵ trang, che giấu căn hầm bí mật, vừa đủ một người chui vào. Khi "có biến", người ta chui vào tủ, mở nắp hầm thoát thân ra con đường phía sau nhà. Ngoài ra, còn có một gian bí mật trong căn bếp. 

Những mẩu chuyện như thế đã cuốn hút nhiều du khách tìm hiểu, lắng nghe khi đến địa chỉ độc đáo này ở Sài Gòn.

Món ăn đặc trưng nhất của quán ngày xưa là cơm tấm Sài Gòn ăn kèm kim chi (cho hợp khẩu vị các kỹ sư cầu đường Hàn Quốc) cũng được phục vụ. Một dĩa cơm đầy đủ gồm sườn nướng, bì thính, trứng ốp la, chả trứng, mỡ hành.

Ăn kèm là nước mắm tỏi ớt pha kẹo lại, có vị ngọt đặc trưng kiểu miền Nam, và nhất là không thể thiếu dĩa nhỏ gồm rau muống bóp thấu cùng kim chi. Món kim chi chính là để phục vụ khẩu vị những binh lính Đại Hàn khi xưa, tạo nên nét độc đáo cho món "cơm tấm Đại Hàn". 

Ngoài cơm tấm Đại Hàn, quán cà phê Đỗ Phủ còn có những món nước giải khát kiểu Sài Gòn như cà phê sữa, cà phê bơ Pháp, quẩy nóng chấm bạc xỉu, sâm dứa sữa, sirô đá bào…  

Bí ẩn quán cơm tấm Đại Hàn: Đề xuất xếp hạng di tích lịch sử

Từ năm 2005, con trai của ông Trần Văn Lai là ông Trần Vũ Bình đã dành nhiều tâm huyết, công sức phục dựng bảo tồn căn nhà với mong muốn lưu giữ một phần của lịch sử để mọi người tham quan biết đến những cống hiến thầm lặng của các cán bộ giao liên, những chiến sĩ Biệt động Sài Gòn trong cuộc chiến tranh vệ quốc của dân tộc.

Là địa chỉ đỏ cách mạng và có nhiều ý nghĩa, đóng góp, quán cơm tấm Đại Hàn - cà phê Đỗ Phủ tại số 113A Đặng Dung đang được đề xuất xếp hạng là di tích lịch sử.

Ông Nguyễn Quốc Độ, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kháng chiến khối Vũ trang Biệt động Sài Quân khu Sài Gòn - Gia Định, đánh giá với những tài liệu mà câu lạc bộ lưu giữ, trong đó có Huân Chương Kháng chiến Hạng Ba của ông Đỗ Miến, bà Nguyễn Thị Sự cùng những giấy xác nhận về thành tích kháng chiến của hai ông bà đã đủ khẳng định: Nhà số 113A đường Đặng Dung, phường Tân Định là cơ sở bí mật do ông bà Đỗ Miến - Nguyễn Thị Sự làm chủ dưới vỏ bọc quán cà phê Đỗ Phủ, cơm tấm Đại Hàn và người gầy dựng cơ sở này là ông Trần Văn Lai (Mai Hồng Quế, Năm U-son) thuộc đơn vị A.20-A.30.

Theo PGS.TS Phan Xuân Biên - Phó Chủ tịch Hội khoa học lịch sử Việt Nam, việc xây dựng lõm chính trị, hay hòm thư bí mật như ở quán cà phê Đỗ Ph - cơm tấm Đại Hàn là hết sức quan trọng. Những gì ghi dấu hoạt động của Biệt động Sài Gòn cho đến nay cần phải lưu giữ, xem đó là một di tích của Biệt động Sài Gòn anh hùng.

×